Süresiz nafaka kalktı mı? AYM kararı ve yoksulluk nafakası

Süresiz nafaka henüz kalkmadı. Anayasa Mahkemesi, Türk Medeni Kanununun (TMK) 175. maddesindeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti, ama iptal 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek; o tarihe kadar mahkemeler maddeyi bugünkü hâliyle uygular. Yoksulluk nafakasının kendisi de kaldırılmadı, yalnızca “süresiz” kelimesi metinden çıkacak.

Aşağıda kararın künyesini, şu an ödenen nafakalara ne olacağını, yoksulluk nafakasının değişmeyen şartlarını ve Almanya ya da Hollanda’da yaşayanlar için durumu anlatıyorum. Bilgiler Kasım 2026 başı itibarıyla günceldir.

Anayasa Mahkemesi kararı: ne iptal edildi?

TMK m. 175/1 şöyledir: “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.”

Anayasa Mahkemesi, bir mahkemenin itirazı üzerine yaptığı incelemede bu fıkradaki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Kararın künyesi:

Anayasa Mahkemesi, E. 2025/156, K. 2026/131, karar tarihi 4/6/2026,
Resmî Gazete: 30/9/2026, sayı 33386,
iptal hükmünün yürürlüğe giriş tarihi: Resmî Gazete’de yayımdan dokuz ay sonra, yani 30/6/2027.

İptal yalnızca bu iki kelimeyle sınırlıdır. Nafakanın şartları (boşanma yüzünden yoksulluğa düşmek, kusurun daha ağır olmaması, yükümlünün mali gücü) ve maddenin ikinci fıkrası (“Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.”) yerinde duruyor.

Anayasa m. 153’e göre Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca belirleyebilir; bu durumda TBMM, iptalin doğuracağı boşluğu dolduracak kanun teklifini öncelikle görüşür. Dokuz aylık süre, kanun koyucuya yeni bir düzenleme yapması için tanınmış süredir.

30 Haziran 2027’ye kadar ne değişir?

Kanun metni açısından hiçbir şey. Bu tarihe kadar açılan ve karara bağlanan davalarda TMK m. 175 bugünkü metniyle uygulanır.

Basında yeni bir nafaka düzenlemesi için çeşitli modeller konuşuluyor. 5 Kasım 2026 itibarıyla TMK m. 175’i değiştiren bir kanun Resmî Gazete’de yayımlanmış değildir (UYAP Mevzuat’taki güncel TMK metni). Taslaklar ve haberler bağlayıcı değildir; bir düzenleme yayımlandığında içeriği ve geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Şu an ödenen nafakalar kendiliğinden biter mi?

Hayır. Anayasa m. 153’e göre iptal kararları geriye yürümez. Kesinleşmiş bir kararla bağlanmış nafaka, 30/6/2027 geldiğinde kendiliğinden sona ermez.

Mevcut bir nafaka bugün de şu yollarla sona erebilir ya da değişebilir (TMK m. 176):

alacaklının yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümüyle nafaka kendiliğinden kalkar,
alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır,
tarafların mali durumu değişirse ya da hakkaniyet gerektirirse nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir.

İptalin yürürlüğe girmesinden sonra eski kararların durumu, yani mevcut nafakalara bir süre sınırı getirilip getirilemeyeceği, kanun koyucunun yapacağı düzenlemeye ve geçiş hükümlerine bağlıdır. Bu konu tartışmalıdır. Kanunda bugün açık bir hüküm ve bağlayıcı bir yargı kararı yoktur; mahkemelerin nasıl uygulayacağı kesin değildir. Yeni bir kanun çıkmadan bu konuda kesin bir sonuç söylemek mümkün değil.

Yoksulluk nafakasının şartları

Bugün yoksulluk nafakası için üç şart aranır (TMK m. 175):

Nafaka isteyen taraf boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olmalıdır.
Nafaka isteyenin kusuru diğer taraftan daha ağır olmamalıdır. Eşit kusurlu taraf da isteyebilir.
Nafakanın miktarı yükümlünün mali gücü oranında belirlenir.

Nafaka ödeyecek tarafın kusurlu olması gerekmez; boşanmada hiç kusuru bulunmayan eş de nafaka ödemekle yükümlü olabilir. Nafakayı kadın da erkek de isteyebilir.

Nafaka boşanma davasında istenmediyse, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla istenebilir; bu süre geçince boşanmadan doğan dava hakları zamanaşımına uğrar (TMK m. 178).

İptal hangi nafakaları etkilemez?

Karar yalnızca boşanmadan sonra eski eşe ödenen yoksulluk nafakasıyla ilgilidir. Şunlar ayrı hükümlere dayanır ve kararın kapsamında değildir:

Tedbir nafakası. Boşanma davası sürerken hâkim, eşlerin geçimine ve çocukların bakımına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169).
İştirak nafakası. Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır (TMK m. 182). Ana ve babanın bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar, eğitimi devam ediyorsa durum ve koşullara göre eğitim sona erinceye kadar sürer (TMK m. 328).

Almanya veya Hollanda’da yaşıyorsanız

Türk mahkemesi, boşanmış eşler arasındaki nafaka taleplerine boşanmaya uygulanan hukuku uygular: eşlerin ortak millî hukuku, o yoksa ortak mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku (MÖHUK m. 14/1–2). İki eş de Türk vatandaşıysa, Almanya veya Hollanda’da yaşasalar da Türk mahkemesinde Türk hukuku, dolayısıyla TMK m. 175 ve AYM kararının sonuçları uygulanır. Ayrıntılar MÖHUK Madde 14 yazısındadır.

Nafakaya bir Alman veya Hollanda mahkemesi hükmettiyse, bu kararın Türkiye’de icra edilebilmesi için Türk mahkemesinden tenfiz kararı alınması gerekir (MÖHUK m. 50, 54). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, Almanya’da bir aile mahkemesinin verdiği iştirak nafakası kararının tanınmasına ve tenfizine ilişkin ilk derece kararını onamıştır (E. 2023/2059, K. 2023/2696, T. 25.05.2023). Onanan kararın gerekçesinde, ilam zamanaşımının yabancı kararın kesinleşmesinden değil, tanıma veya tenfiz kararının kesinleşmesinden itibaren başlayacağı belirtilmiştir. Tenfiz süreci için MÖHUK Madde 50 yazısına bakabilirsiniz.

Alman veya Hollanda mahkemeleri kendi kanunlar ihtilâfı kurallarını uygular ve aynı boşanma için başka bir ülkenin hukukuna ulaşabilir. Orada görülen bir nafaka davasında uygulanacak hukuk ve nafakanın süresi için o ülkede yetkili bir avukata başvurmanız gerekir.

Nafaka ödenmezse

Türkiye’de nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir; borçlu ödeme yaparsa tahliye edilir (İİK m. 344). Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmışsa, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir. Diğer aile hukuku konuları için aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Süresiz nafaka ne zaman kalkacak?

İptal 30/6/2027’de yürürlüğe girer. O tarihte TMK m. 175’teki “süresiz olarak” ibaresi metinden çıkar. Kanun koyucu bu tarihten önce yeni bir düzenleme yapabilir.

Şu an aldığım nafaka kesilecek mi?

İptal kararı geriye yürümez (Anayasa m. 153), nafaka kendiliğinden kesilmez. Mevcut nafakaların geleceği, çıkacak kanunun geçiş hükümlerine bağlıdır; bugün kesin bir şey söylenemez.

Nafaka kaldırma davası açabilir miyim?

TMK m. 176’daki sebeplerden biri varsa (alacaklının fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması, haysiyetsiz hayat sürmesi) evet. AYM kararı tek başına bir kaldırma sebebi değildir.

Çocuk için ödenen nafaka da kalkıyor mu?

Hayır. İştirak nafakası TMK m. 182 ve 327 vd. maddelere dayanır; AYM kararı yalnızca TMK m. 175’teki yoksulluk nafakasıyla ilgilidir.

Kaynaklar

Sorularınız için

Size bağlanmış ya da sizin ödediğiniz bir yoksulluk nafakasının AYM kararından nasıl etkileneceğini, TMK m. 176’ya göre kaldırma veya azaltma için bir sebep olup olmadığını ya da Almanya’da verilmiş bir nafaka kararının Türkiye’de tenfizini kendi durumunuz için değerlendirmek isterseniz randevu sayfasından online görüntülü, telefonla veya Düsseldorf’ta yüz yüze bir görüşme tarihi seçebilirsiniz. Sorunuzu yazılı olarak iletmek isterseniz iletişim formunu kullanabilirsiniz. Görüşmeden önce şunları hazırlamanız yararlı olur:

nafakaya hükmeden boşanma kararı ve kesinleşme şerhi,
yabancı bir mahkeme karar verdiyse kararın kendisi ve kesinleşme şerhi,
nafakanın bağlandığı tarihten bu yana iki tarafın gelir ve yaşam durumunda olan değişiklikler.