TMK Madde 176 – Tazminat ve nafakanın ödenme biçimi

TMK Madde 176 metni

Karar / Boşanmada tazminat ve nafaka / Tazminat ve nafakanın ödenme biçimi

Madde 176

Maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir.

Manevî tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez.

İrat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.

Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.

Hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 176 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 145 inci maddesini karşılamaktadır.

Maddenin birinci ve ikinci fıkrası yürürlükteki maddeden aynen alınmıştır. Yürürlükteki maddenin ikinci ve üçüncü fıkrası birleştirilmek suretiyle üçüncü fıkra olarak kaleme alınmış; iradın artırılması veya azaltılmasını gerektiren hâller maddede dördüncü fıkra hâlinde hükme bağlanmıştır.

Maddenin beşinci fıkrasıyla istem hâlinde, hâkime, maddî tazminat ya da nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğine ilişkin karar verebilmesi olanağı sağlanarak, ekonomik ve malî açıdan güçsüz olan nafaka alacaklılarının her yıl masraf ve emek sarfı suretiyle artırım davaları açmaları önlenmek ve bu nedenle mağduriyetlerine son verilmek istenmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, boşanmada hükmedilen maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının nasıl ödeneceğini, hangi hâllerde kalkacağını ve nasıl değiştirilebileceğini düzenler.

Maddî tazminat ve yoksulluk nafakası toptan, yani tek seferde ya da durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenebilir. İrat, belirli aralıklarla, örneğin her ay yapılan düzenli ödemedir. Manevî tazminat ise irat biçiminde ödenemez.

Üçüncü fıkra, irat biçimindeki ödemenin sona ermesini düzenler:

• Kendiliğinden kalkma: Alacaklı taraf yeniden evlenirse veya taraflardan biri ölürse ödeme yükümlülüğü ayrıca bir karar gerekmeden sona erer.
• Mahkeme kararıyla kalkma: Alacaklı taraf evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşıyorsa, yoksulluğu ortadan kalkmışsa ya da haysiyetsiz bir hayat sürüyorsa ödeme mahkeme kararıyla kaldırılır.

Dördüncü fıkraya göre tarafların malî durumları değişirse ya da hakkaniyet gerektirirse iradın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir. Nafaka alacaklısı artırım, yükümlü ise azaltma davası açabilir. Boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında alacaklının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m. 177).

Beşinci fıkra, her yıl yeniden artırım davası açılmasının önüne geçer. Hâkim istem üzerine, irat biçiminde ödenecek tazminat veya nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini baştan karara bağlayabilir. Örneğin nafakanın her yıl belirli bir oranda artırılmasına karar verilebilir. Çocuk için ödenen nafakada da aynı imkân vardır (TMK m. 182).

Gerekçe, beşinci fıkranın ekonomik bakımdan güçsüz nafaka alacaklılarının her yıl masraf yaparak artırım davası açmak zorunda kalmasını önlemek amacıyla getirildiğini açıklar. Gerekçedeki "yürürlükteki Kanun", 743 sayılı eski Medenî Kanundur.

Yoksulluk nafakasındaki "süresiz olarak" ibaresinin Anayasa Mahkemesince iptali ve bu iptalin yürürlük tarihi TMK m. 175'te açıklanmıştır.