MÖHUK Madde 20 Miras | Av. Sermin Güneş Keçeci

MÖHUK m. 20, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun yabancılık unsuru taşıyan mirasa hangi hukukun uygulanacağını belirleyen maddesidir. Temel kural kısadır: miras, ölenin millî hukukuna tabidir; Türkiye’deki taşınmazlara ise her durumda Türk hukuku uygulanır. Almanya’da ya da Hollanda’da yaşarken vefat eden bir yakınının Türkiye’deki evi, arsası veya banka hesabı için yola çıkan mirasçılar ilk olarak bu maddeyle karşılaşır.

MÖHUK Madde 20 metni

Miras
MADDE 20 – (1) Miras ölenin millî hukukuna tâbidir. Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.
(2) Mirasın açılması sebeplerine, iktisabına ve taksimine ilişkin hükümler terekenin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir.
(3) Türkiye'de bulunan mirasçısız tereke Devlete kalır.
(4) Ölüme bağlı tasarrufun şekline 7 nci madde hükmü uygulanır. Ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarruflar da geçerlidir.
(5) Ölüme bağlı tasarruf ehliyeti, tasarrufta bulunanın, tasarrufun yapıldığı andaki millî hukukuna tâbidir.

mevzuat.gov.tr’deki güncel metinde bu madde için bir değişiklik notu yoktur (Kasım 2026 itibarıyla). Gerekçenin tam metni ve açıklama: MÖHUK m. 20.

Madde gerekçesi

Gerekçeye göre madde, 2675 sayılı eski Kanunun 22. maddesini kısmen karşılar. Eski hükmün ikinci fıkrasına tek bir kelime eklenmiştir: istisna artık mirasın açılmasının yalnızca “sebepleri” için geçerlidir. Gerekçe bunu şöyle açıklar: Türk Medenî Kanunu ceninin mirasçılığı ve mirastan mahrumiyet gibi konuları açılma bölümünde düzenlediği için istisna geniş anlaşılabilirdi; oysa kimin mirasçı olacağı ve mirasa ehliyet, birinci fıkradaki ana kurala girer. Dördüncü fıkrada ifade birliği sağlanmış, 1961 tarihli Vasiyet Tasarruflarının Biçimine İlişkin Kanun Uyuşmazlıkları Konusunda La Haye Sözleşmesine ise maddede ayrıca atıf yapılmamıştır; gerekçe, Türkiye’nin taraf olduğu sözleşmeleri saklı tutan MÖHUK m. 1/2’yi yeterli görmüştür. (Kaynak: TBMM gerekçesi; tam metni madde sayfasındadır.)

Açıklama

Madde, mirası iki parçaya ayırabilir. Türkiye’deki taşınmazlar her zaman Türk hukukuna bağlanır; geri kalan mallar (Türkiye’deki banka hesabı, araç, Almanya’daki birikim) ölenin vatandaşı olduğu devletin hukukuna tabidir. Ölen Türk vatandaşıysa iki parça da Türk hukukunda birleşir ve Türk mahkemesi bakımından bölünme sorunu çıkmaz.

Millî hukuk, ölüm anındaki vatandaşlığa göre belirlenir. Ölen hem Türk hem Alman vatandaşıysa Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 4/1-b; bkz. MÖHUK Madde 4). Türk vatandaşlığından izinle çıkıp yalnızca Alman veya Hollanda vatandaşı olarak ölen kişide ise Türkiye’deki taşınmazlara Türk hukuku, diğer mallara o kişinin yabancı millî hukuku uygulanır.

Belirlenen hukuk; kimlerin mirasçı olduğunu, payları ve saklı payları kapsar. Türk hukukunda birinci derece mirasçılar mirasbırakanın altsoyudur ve çocuklar eşit pay alır (TMK m. 495). İkinci fıkra ise üç konuyu terekenin bulunduğu ülke hukukuna bırakır: mirasın açılma sebepleri, mirasın kazanılması ve paylaşma. Türk hukukunda miras ölümle açılır (TMK m. 575); mirasçılar mirası ölümle birlikte, kanun gereğince bir bütün olarak kazanır (TMK m. 599) ve paylaşmaya kadar terekeye elbirliğiyle sahip olur (TMK m. 640). Türkiye’deki mallar için bu kurallar uygulanır.

Mirasçı bırakmadan ölen kişinin Türkiye’deki terekesi Devlete kalır (m. 20/3). Türk hukuku bakımından aynı sonuç TMK m. 501’de de yazılıdır.

Vasiyetnamenin şekli için madde, MÖHUK m. 7’ye gönderir. Vasiyetname yapıldığı ülkenin hukukunun ya da mirasa uygulanacak hukukun öngördüğü şekle uygunsa geçerlidir; ölenin millî hukukunun şekline uygun vasiyetname de geçerli sayılır (bkz. MÖHUK Madde 7). Vasiyetname yapma ehliyetine ise vasiyetnamenin yapıldığı andaki millî hukuk uygulanır; sonradan vatandaşlığın değişmesi bu ehliyeti etkilemez.

İkinci fıkradaki “iktisap” ve “taksim” kavramlarının sınırı ve birinci fıkradaki ana kuralla nasıl ayrılacağı doktrinde tartışılır. Gerekçe yalnızca açılma sebepleri istisnasını dar tutmayı amaçladığını söyler; diğer iki kavramın kapsamı için kanunda ayrıntılı bir hüküm yoktur. Somut bir dosyada sınırın nereden çekileceği mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır.

Yurt dışında yaşayanlar için uygulamada önemli noktalar

Türkiye’deki ev, her durumda Türk hukuku. Mirasbırakan hangi vatandaşlıkta olursa olsun Türkiye’deki taşınmazın kime, hangi payla geçeceğine Türk hukuku karar verir. Mirasçıların tapuda işlem yapabilmesi için mülkiyetin tapuya tescili gerekir; miras hâlinde mülkiyet tescilden önce kazanılsa da tasarruf işlemleri tescile bağlıdır (TMK m. 705/2). Bunun için genellikle önce mirasçılık belgesi alınır (bkz. Veraset ilamı yurt dışından).

Almanya’da ya da Hollanda’da yapılan vasiyetname. Almanya’da Alman hukukunun şekil kurallarına uygun olarak yazılmış bir vasiyetname, şekil yönünden Türkiye’de de geçerli olabilir (MÖHUK m. 7, m. 20/4). Vasiyetnamenin içeriği ise ayrı bir sorudur: Türkiye’deki taşınmazlar bakımından saklı paylar Türk hukukuna göre hesaplanır.

İki ülkede iki ayrı sonuç. Türk mahkemesi MÖHUK’u uygular; Alman ve Hollanda makamları ise kendi milletlerarası özel hukuk kurallarını uygular. Aynı mirasa iki ülkede farklı hukuklar uygulanabilir. Türkiye ile bu ülkeler arasındaki milletlerarası sözleşmeler de saklıdır (MÖHUK m. 1/2). Almanya veya Hollanda’daki mallar ve oradaki işlemler için o ülkede yetkili bir avukata ya da notere başvurmanız gerekir.

Hangi mahkeme? Mirasa ilişkin davalar, ölenin Türkiye’deki son yerleşim yeri mahkemesinde, son yerleşim yeri Türkiye’de değilse terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesinde görülür (MÖHUK m. 43). Mirası reddetmek isteyenler için ayrıca bkz. Türkiye’de mirasın reddi; diğer konular için Miras hukuku.

Sık sorulan sorular

Almanya’da ölen Türk vatandaşının mirasına hangi hukuk uygulanır?

Türk mahkemesinde Türk hukuku uygulanır, çünkü miras ölenin millî hukukuna tabidir (MÖHUK m. 20/1). Ölen aynı zamanda Alman vatandaşıysa da sonuç değişmez (MÖHUK m. 4/1-b).

Mavi Kart sahibinin Türkiye’deki evine hangi hukuk uygulanır?

Türkiye’deki taşınmazlara her durumda Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 20/1, ikinci cümle). Taşınmaz dışındaki mallara ise ölenin yabancı millî hukuku uygulanır.

Almanya’da yazılan vasiyetname Türkiye’de geçerli mi?

Şekil yönünden, yapıldığı ülkenin hukukuna, mirasa uygulanacak hukuka veya ölenin millî hukukuna uygunsa geçerlidir (MÖHUK m. 7, m. 20/4). İçeriğin, özellikle saklı payların, ayrıca incelenmesi gerekir.

Kaynaklar

Sorularınız için

Almanya’da veya Hollanda’da vefat eden bir yakınınızın Türkiye’deki taşınmazına ve diğer mallarına hangi hukukun uygulanacağını ya da yurt dışında yazılmış bir vasiyetnamenin Türkiye’de nasıl ele alınacağını kendi durumunuz için değerlendirmek isterseniz randevu sayfasından online görüntülü, telefonla veya Düsseldorf’ta yüz yüze bir görüşme tarihi seçebilirsiniz. Sorunuzu yazılı olarak iletişim formundan da iletebilirsiniz. Hazırlık için şunlar işinize yarar:

ölüm belgesi ve ölenin ölüm tarihindeki vatandaşlık durumu,
Türkiye’deki taşınmazların tapu bilgileri,
varsa vasiyetname ve yurt dışında düzenlenmiş mirasçılık belgesi.