Artikel 20 MÖHUK – Erfrecht en nalatenschap in Turkije

Artikel 20 van de Turkse Wet nr. 5718 op het internationaal privaatrecht en het internationaal procesrecht (MÖHUK) bepaalt welk recht de Turkse rechter toepast op een erfenis (miras) met een internationaal element. De hoofdregel is kort: de erfopvolging valt onder het nationale recht van de overledene, maar op onroerende zaken in Turkije is altijd Turks recht van toepassing. Wie na het overlijden van een familielid in Nederland of Duitsland de woning, de grond of de bankrekening in Turkije moet regelen, krijgt eerst met deze bepaling te maken.

Artikel 20 MÖHUK – tekst

Niet-officiële vertaling:

Erfopvolging
Artikel 20 – (1) De erfopvolging wordt beheerst door het nationale recht van de overledene. Op in Turkije gelegen onroerende zaken is Turks recht van toepassing.
(2) De bepalingen over de gronden voor het openvallen van de nalatenschap, de verkrijging en de verdeling ervan worden beheerst door het recht van het land waar de nalatenschap zich bevindt.
(3) Een in Turkije gelegen nalatenschap zonder erfgenamen komt toe aan de Staat.
(4) Op de vorm van uiterste wilsbeschikkingen is artikel 7 van toepassing. Uiterste wilsbeschikkingen in een vorm die voldoet aan het nationale recht van de overledene zijn eveneens geldig.
(5) De bekwaamheid om een uiterste wilsbeschikking te maken wordt beheerst door het nationale recht van de beschikker op het moment waarop de beschikking wordt gemaakt.

Turkse originele tekst:

Miras
MADDE 20 – (1) Miras ölenin millî hukukuna tâbidir. Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.
(2) Mirasın açılması sebeplerine, iktisabına ve taksimine ilişkin hükümler terekenin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir.
(3) Türkiye'de bulunan mirasçısız tereke Devlete kalır.
(4) Ölüme bağlı tasarrufun şekline 7 nci madde hükmü uygulanır. Ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarruflar da geçerlidir.
(5) Ölüme bağlı tasarruf ehliyeti, tasarrufta bulunanın, tasarrufun yapıldığı andaki millî hukukuna tâbidir.

De actuele tekst op mevzuat.gov.tr bevat geen wijzigingsaantekening bij dit artikel (stand november 2026).

Toelichting van de wetgever

Volgens de officiële toelichting komt het artikel gedeeltelijk overeen met artikel 22 van de oude Wet nr. 2675. In het tweede lid is één woord toegevoegd: de uitzondering geldt alleen voor de „gronden” van het openvallen van de nalatenschap. De toelichting legt uit waarom: het Turks Burgerlijk Wetboek regelt onder meer het erfrecht van het ongeboren kind en onwaardigheid in het hoofdstuk over het openvallen van de nalatenschap, zodat de uitzondering te ruim kon worden opgevat. Wie erfgenaam is en wie bekwaam is om te erven, valt onder de hoofdregel van het eerste lid. Naar het Haagse Verdrag van 1961 inzake de wetsconflicten betreffende de vorm van testamentaire beschikkingen verwijst het artikel niet uitdrukkelijk; de toelichting acht artikel 1 lid 2 MÖHUK, dat verdragen waarbij Turkije partij is voorbehoudt, voldoende. (Bron: toelichting van de Turkse Grote Nationale Assemblee, weergegeven op de Turkse artikelpagina.)

Uitleg

De regel kan een nalatenschap in tweeën splitsen. Onroerende zaken in Turkije vallen altijd onder Turks recht; de rest (een bankrekening of auto in Turkije, spaargeld in Nederland) volgt het recht van de staat waarvan de overledene onderdaan was. Was de overledene Turks, dan komen beide delen voor de Turkse rechter weer samen onder Turks recht.

Bepalend is de nationaliteit op het moment van overlijden. Had de overledene zowel de Turkse als de Nederlandse nationaliteit, dan geldt Turks recht (artikel 4 lid 1 sub b MÖHUK; zie Artikel 4 MÖHUK). Wie met toestemming afstand heeft gedaan van de Turkse nationaliteit en alleen nog Nederlander of Duitser was, wordt voor de onroerende zaken in Turkije naar Turks recht beërfd en voor de rest naar zijn buitenlandse nationale recht.

Het toepasselijke recht bepaalt wie erfgenaam is, hoe groot de erfdelen zijn en welke wettelijke delen (saklı pay) gelden. Naar Turks recht zijn de afstammelingen erfgenamen van de eerste orde en erven kinderen gelijke delen (artikel 495 Turks BW). Het tweede lid laat drie kwesties over aan het recht van de plaats waar de nalatenschap zich bevindt: de gronden voor het openvallen, de verkrijging en de verdeling. Naar Turks recht valt de nalatenschap open door het overlijden (artikel 575), verkrijgen de erfgenamen de nalatenschap op dat moment van rechtswege als geheel (artikel 599) en zijn zij tot de verdeling gezamenlijk eigenaar (artikel 640). Voor het vermogen in Turkije gelden die regels.

Een nalatenschap in Turkije zonder erfgenamen komt toe aan de Staat (artikel 20 lid 3); voor het Turkse recht staat hetzelfde in artikel 501 Turks BW.

Voor de vorm van een testament verwijst het artikel naar artikel 7 MÖHUK. Een testament is naar de vorm geldig als het voldoet aan het recht van de plaats waar het is gemaakt of aan het recht dat de erfopvolging beheerst; een testament in de vorm van het nationale recht van de overledene is ook geldig (zie Artikel 7 MÖHUK). De bekwaamheid om een testament te maken volgt het nationale recht op het moment van opmaken; een latere wijziging van nationaliteit verandert daar niets aan.

Hoe ver de begrippen „verkrijging” en „verdeling” in het tweede lid reiken en waar de grens met de hoofdregel van het eerste lid ligt, is in de Turkse rechtsleer omstreden. De toelichting zegt alleen dat de uitzondering voor de gronden van openvallen beperkt moet zijn; voor de andere twee begrippen bevat de wet geen nadere regel. Waar de grens in een concreet geval ligt, beslist de rechter.

Praktische punten voor wie in het buitenland woont

De woning in Turkije: altijd Turks recht. Welke nationaliteit de overledene ook had, het Turkse recht bepaalt wie een onroerende zaak in Turkije krijgt en in welke delen. Bij vererving gaat de eigendom over vóór de inschrijving, maar de erfgenamen kunnen er pas over beschikken als zij in het kadaster (tapu) zijn ingeschreven (artikel 705 lid 2 Turks BW). Meestal begint dat met een Turkse verklaring van erfrecht (zie Verklaring van erfrecht in Turkije).

Een testament dat in Nederland is gemaakt. Een testament dat in Nederland in de daar voorgeschreven vorm is opgemaakt, kan in Turkije naar de vorm geldig zijn (artikel 7 en artikel 20 lid 4 MÖHUK). De inhoud is een aparte vraag: voor onroerende zaken in Turkije worden de wettelijke delen naar Turks recht berekend.

Twee landen, twee uitkomsten. De Turkse rechter past de MÖHUK toe; Nederlandse en Duitse instanties passen hun eigen internationaal privaatrecht toe. Op dezelfde nalatenschap kan daardoor in beide landen verschillend recht van toepassing zijn. Verdragen tussen Turkije en deze landen blijven voorbehouden (artikel 1 lid 2 MÖHUK). Voor vermogen en procedures in Nederland kunt u terecht bij een daar bevoegde advocaat of notaris.

Welke rechter? Erfrechtelijke zaken worden behandeld door de rechter van de laatste woonplaats van de overledene in Turkije of, als die woonplaats niet in Turkije lag, door de rechter van de plaats waar de goederen van de nalatenschap zich bevinden (artikel 43 MÖHUK). Over het verwerpen van een erfenis: Erfenis verwerpen in Turkije; andere onderwerpen onder Erfrecht.

Veelgestelde vragen

Welk erfrecht geldt als een Turk in Nederland overlijdt?

Voor de Turkse rechter Turks recht, omdat de erfopvolging het nationale recht van de overledene volgt (artikel 20 lid 1 MÖHUK). Dat is ook zo als de overledene daarnaast Nederlander was (artikel 4 lid 1 sub b MÖHUK).

Welk recht geldt voor de Turkse woning van iemand met een Blauwe Kaart?

Op onroerende zaken in Turkije is altijd Turks recht van toepassing (artikel 20 lid 1, tweede zin, MÖHUK). De rest van de nalatenschap volgt het buitenlandse nationale recht van de overledene.

Is een in Nederland opgemaakt testament geldig in Turkije?

Naar de vorm wel, als het voldoet aan het recht van de plaats van opmaken, het recht dat de erfopvolging beheerst of het nationale recht van de overledene (artikel 7 en 20 lid 4 MÖHUK). De inhoud, vooral de wettelijke delen, moet apart worden beoordeeld.

Bronnen

Vragen over uw situatie

Wilt u voor uw eigen situatie laten beoordelen welk recht geldt voor de woning en het overige vermogen in Turkije van een familielid dat in het buitenland is overleden, of hoe een hier opgemaakt testament in Turkije wordt behandeld? Via de afsprakenpagina kiest u een datum voor een gesprek via video, telefoon of in persoon in Düsseldorf. Uw vraag kunt u ook schriftelijk sturen via het contactformulier. De gesprekken worden in het Turks gevoerd en gaan alleen over de Turks-rechtelijke kant; voor het Nederlandse erfrecht en de Nederlandse verklaring van erfrecht kunt u terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat of notaris. Handig om bij de hand te hebben:

de overlijdensakte en de nationaliteit van de overledene op het moment van overlijden,
de kadastergegevens (tapu) van de onroerende zaken in Turkije,
een eventueel testament en een in het buitenland afgegeven verklaring van erfrecht.