Artikel 4 MÖHUK – Dubbele nationaliteit en Turks recht
Artikel 4 MÖHUK in de Turkse wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en internationaal procesrecht (MÖHUK) bepaalt welk recht geldt als de MÖHUK aanknoopt bij nationaliteit en iemand staatloos is, vluchteling is of meer dan één nationaliteit heeft. Voor Turkse Nederlanders met een dubbele nationaliteit is de uitkomst duidelijk: bent u ook Turks staatsburger, dan is voor de Turkse rechter uw nationale recht het Turkse recht. Dat heeft directe gevolgen in het erfrecht, het familierecht en bij handelingsbekwaamheid.
Artikel 4 MÖHUK – tekst
Niet-officiële vertaling:
Toepasselijk recht op grond van nationaliteit
Artikel 4 – (1) Wordt het volgens deze wet toepasselijke recht bepaald op grond van nationaliteit, dan geldt, tenzij in deze wet anders is bepaald:
a) voor staatlozen en vluchtelingen het recht van hun woonplaats, bij gebreke daarvan van hun gewone verblijfplaats, en als ook die ontbreekt het recht van het land waar zij zich op de datum van het instellen van de vordering bevinden,
b) voor personen met meer dan één nationaliteit die tevens Turks staatsburger zijn, het Turkse recht,
c) voor personen met meer dan één nationaliteit die niet tevens Turks staatsburger zijn, het recht van de staat waarmee zij het nauwst verbonden zijn.
Oorspronkelijke Turkse tekst:
Vatandaşlık esasına göre yetkili hukuk
MADDE 4 – (1) Bu Kanun hükümleri uyarınca yetkili olan hukukun vatandaşlık esasına göre tayin edildiği hâllerde, bu Kanunda aksi öngörülmedikçe;
a) Vatansızlar ve mülteciler hakkında yerleşim yeri, bulunmadığı hâllerde mutad mesken, o da yok ise dava tarihinde bulunduğu ülke hukuku,
b) Birden fazla devlet vatandaşlığına sahip olanlar hakkında, bunların aynı zamanda Türk vatandaşı olmaları hâlinde Türk hukuku,
c) Birden fazla devlet vatandaşlığına sahip olup, aynı zamanda Türk vatandaşı olmayanlar hakkında, daha sıkı ilişki hâlinde bulundukları devlet hukuku,
uygulanır.
De actuele tekst op mevzuat.gov.tr bevat voor dit artikel geen wijzigingsaantekening (stand: oktober 2026).
Toelichting bij het wetsontwerp
Volgens de toelichting bij het wetsontwerp komt het artikel gedeeltelijk overeen met artikel 4 van de oude wet nr. 2675. Nieuw is dat vluchtelingen aan onderdeel a zijn toegevoegd. Daarmee wordt duidelijk welk recht in de plaats van het nationale recht komt voor vluchtelingen die, ook al hebben zij een nationaliteit, geen diplomatieke bescherming van hun staat genieten. De toelichting wijst op een vergelijkbare regel in artikel 22 van het Vluchtelingenverdrag van Genève van 1951; de toevoeging moet ook vluchtelingen dekken uit staten die geen partij zijn bij dat verdrag.
Uitleg
De MÖHUK knoopt op veel punten aan bij het nationale recht, onder meer voor handelingsbekwaamheid (artikel 9 lid 1), de bevoegdheid en voorwaarden om te huwen (artikel 13 lid 1) en erfopvolging (artikel 20 lid 1). Met één nationaliteit is dat eenvoudig. Artikel 4 lost de drie gevallen op waarin het lastig wordt.
Onderdeel b komt het vaakst voor. Wie naast de Turkse nog een andere nationaliteit heeft, wordt door de Turkse rechter behandeld alsof hij alleen Turks is. Waar iemand woont, welk paspoort hij gebruikt of met welk land hij nauwer verbonden is, maakt hier niet uit; het criterium van de nauwste band geldt alleen voor personen met meerdere nationaliteiten die niet Turks zijn (onderdeel c).
Het voorbehoud “tenzij in deze wet anders is bepaald” is belangrijk. Sommige bepalingen hebben een eigen oplossing; bij een echtscheiding tussen echtgenoten met verschillende nationaliteiten geldt bijvoorbeeld het recht van hun gemeenschappelijke gewone verblijfplaats (artikel 14 lid 1). Lees artikel 4 daarom altijd samen met de toepasselijke conflictregel.
Praktische punten voor wie in het buitenland woont
Erfenis. Erfopvolging wordt beheerst door het nationale recht van de overledene; op onroerend goed in Turkije is altijd Turks recht van toepassing (artikel 20 lid 1 MÖHUK). De nalatenschap van iemand die zowel Turks als Nederlands was, wordt door de Turkse rechter naar Turks recht beoordeeld (artikel 4 lid 1 onder b). Welk recht Nederlandse instanties toepassen, bepaalt het Nederlandse recht zelf, en de uitkomst kan afwijken; daarvoor wendt u zich tot een in Nederland bevoegde advocaat.
Oud-Turken en houders van de Blauwe Kaart (Mavi Kart). Wie met toestemming afstand heeft gedaan van de Turkse nationaliteit, is geen Turks staatsburger meer. Is hij nu alleen Nederlander, dan is zijn nationale recht het Nederlandse recht en geldt onderdeel b niet. Voor zijn onroerend goed in Turkije blijft Turks recht gelden (artikel 20 lid 1).
Echtscheiding. Heeft een echtgenoot de Turkse en de Nederlandse nationaliteit en de ander alleen de Turkse, dan is voor de Turkse rechter het nationale recht van beide het Turkse recht; het gemeenschappelijke nationale recht is dan Turks recht (artikelen 4 lid 1 onder b en 14 lid 1). Op welk moment de nationaliteit wordt beoordeeld, leest u in Artikel 3 MÖHUK – Andere nationaliteit of woonplaats.
Over het verwerpen van een erfenis leest u meer in Erfenis verwerpen in Turkije; algemene informatie vindt u op de pagina Erfrecht.
Veelgestelde vragen
Welk recht geldt in Turkije voor iemand met de Turkse en Nederlandse nationaliteit?
Knoopt de MÖHUK aan bij nationaliteit, dan geldt Turks recht, tenzij de wet anders bepaalt (artikel 4 lid 1 onder b MÖHUK).
Geldt Turks recht voor de nalatenschap van een houder van de Blauwe Kaart?
Houders van de Blauwe Kaart zijn geen Turkse staatsburgers; erfopvolging wordt in beginsel beheerst door het recht van de staat waarvan zij de nationaliteit hebben. Op onroerend goed in Turkije is Turks recht van toepassing (artikel 20 lid 1 MÖHUK).
Welk nationaal recht hebben staatlozen en vluchtelingen?
Het recht van hun woonplaats, bij gebreke daarvan van hun gewone verblijfplaats, anders van het land waar zij zich bevinden op het moment dat de zaak wordt ingesteld (artikel 4 lid 1 onder a MÖHUK).
Bronnen
Vragen over uw situatie
Wilt u weten hoe een dubbele nationaliteit, of het opgeven van de Turkse nationaliteit, doorwerkt in het recht dat in Turkije wordt toegepast op een erfenis, echtscheiding of andere zaak, dan kunt u op de afsprakenpagina een datum kiezen voor een gesprek, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag kunt u stellen via het contactformulier. De gesprekken worden in het Turks gevoerd en gaan alleen over de Turks-rechtelijke kant van de zaak (§ 206 BRAO); voor vragen over Nederlands erf- of familierecht wendt u zich tot een in Nederland bevoegde advocaat. Handig is als u weet welke nationaliteiten de betrokkene sinds wanneer heeft, en als u het bewijs van afstand of de Blauwe Kaart en een overzicht van onroerend goed in Turkije bij de hand hebt.