Artikel 3 MÖHUK – Andere nationaliteit of woonplaats
Artikel 3 MÖHUK in de Turkse wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en internationaal procesrecht (MÖHUK) regelt wat er gebeurt als een aanknopingspunt in de loop van de tijd verandert (değişken ihtilâf). Hangt het toepasselijke recht af van nationaliteit, woonplaats of gewone verblijfplaats en zijn die veranderd, welk moment telt dan? Tenzij anders bepaald: de datum waarop de zaak wordt aangespannen. Wie van Turkije naar Nederland verhuisde en later van nationaliteit wisselde, kan daardoor onder een ander recht vallen.
Artikel 3 MÖHUK – tekst
Niet-officiële vertaling:
Wijziging van aanknopingspunten
Artikel 3 – (1) Wordt het toepasselijke recht bepaald op grond van nationaliteit, woonplaats of gewone verblijfplaats, dan is, tenzij anders bepaald, de nationaliteit, woonplaats of gewone verblijfplaats op de datum van het instellen van de vordering beslissend.
Oorspronkelijke Turkse tekst:
Değişken ihtilâflar
MADDE 3 – (1) Yetkili hukukun vatandaşlık, yerleşim yeri veya mutad mesken esaslarına göre tayin edildiği hâllerde, aksine hüküm olmadıkça, dava tarihindeki vatandaşlık, yerleşim yeri veya mutad mesken esas alınır.
De actuele tekst op mevzuat.gov.tr bevat voor dit artikel geen wijzigingsaantekening (stand: oktober 2026).
Toelichting bij het wetsontwerp
Volgens de toelichting bij het wetsontwerp komt het artikel gedeeltelijk overeen met artikel 3 van de oude wet nr. 2675. Inhoudelijk is niets veranderd; om aan te sluiten bij het Turkse Burgerlijk Wetboek staat er nu “yerleşim yeri” (woonplaats) in plaats van “ikametgâh”.
Uitleg
Artikel 3 is alleen een tijdregel. Welk aanknopingspunt geldt, bepaalt per onderwerp de toepasselijke conflictregel van de MÖHUK. Artikel 3 zegt alleen op welk moment dat aanknopingspunt wordt beoordeeld.
Dat moment is de datum van het instellen van de vordering, maar alleen “tenzij anders bepaald”, en uitzonderingen zijn er genoeg. Voor het huwelijksvermogensrecht telt het moment van het huwelijk (artikel 15 lid 1 MÖHUK), net als voor de bevoegdheid en de voorwaarden om te huwen (artikel 13 lid 1 MÖHUK). Lees artikel 3 daarom altijd samen met de conflictregel die op het geschil van toepassing is.
Praktische punten voor wie in het buitenland woont
Voor echtscheiding kent de MÖHUK geen eigen tijdregel. Artikel 14 lid 1 MÖHUK verwijst naar het gemeenschappelijke nationale recht van de echtgenoten en, als zij een verschillende nationaliteit hebben, naar het recht van hun gemeenschappelijke gewone verblijfplaats. De situatie op de datum van het instellen van de zaak is dus beslissend.
Een voorbeeld: twee Turkse staatsburgers zijn in Turkije getrouwd en naar Nederland verhuisd. Een van hen heeft de Turkse nationaliteit opgegeven en is alleen nog Nederlander. Op de datum van het instellen van de zaak hebben de echtgenoten verschillende nationaliteiten; ligt hun gemeenschappelijke gewone verblijfplaats in Nederland, dan past een Turkse rechter op de echtscheiding Nederlands recht toe (artikelen 3 en 14 lid 1 MÖHUK). Heeft dezelfde echtgenoot de Nederlandse nationaliteit naast de Turkse verkregen, dan ligt het anders: voor de Turkse rechter is zijn of haar nationale recht dan het Turkse recht (artikel 4 lid 1 onder b MÖHUK).
Voor het huwelijksvermogen verandert een latere nationaliteitswijziging het toepasselijke recht in beginsel niet, omdat het moment van het huwelijk telt (artikel 15 lid 1 MÖHUK). Hebben de echtgenoten na het huwelijk een nieuw gemeenschappelijk recht, dan kunnen zij zich, met behoud van de rechten van derden, aan dat nieuwe recht onderwerpen (artikel 15 lid 3 MÖHUK).
Hoe een Turkse rechter buitenlands recht toepast, leest u in Artikel 2 MÖHUK – Buitenlands recht bij de Turkse rechter; algemene informatie vindt u op de pagina Familierecht.
Veelgestelde vragen
Welk recht geldt voor een echtscheiding na een nationaliteitswijziging?
De nationaliteit en gewone verblijfplaats op de datum van het instellen van de zaak (artikelen 3 en 14 lid 1 MÖHUK).
Verandert een latere nationaliteitswijziging het huwelijksvermogensregime?
In beginsel niet. Het huwelijksvermogen wordt beheerst door het nationale recht of de gewone verblijfplaats op het moment van het huwelijk (artikel 15 lid 1 MÖHUK); onderwerping aan een later nieuw gemeenschappelijk recht is apart geregeld (artikel 15 lid 3 MÖHUK).
Bronnen
Vragen over uw situatie
Wilt u weten hoe een wijziging van nationaliteit of woonplaats doorwerkt in het recht dat een Turkse rechter op uw echtscheiding, huwelijksvermogen of andere zaak toepast, dan kunt u op de afsprakenpagina een datum kiezen voor een gesprek, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag kunt u stellen via het contactformulier. De gesprekken worden in het Turks gevoerd en gaan alleen over de Turks-rechtelijke kant van de zaak (§ 206 BRAO); voor vragen over Nederlands recht wendt u zich tot een in Nederland bevoegde advocaat. Handig zijn de datum van het huwelijk, de data van naturalisatie of verlies van nationaliteit en sinds wanneer de echtgenoten waar wonen.