Artikel 2 MÖHUK – Buitenlands recht bij de Turkse rechter
Artikel 2 MÖHUK regelt in de Turkse wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en internationaal procesrecht (MÖHUK) hoe een Turkse rechter buitenlands recht toepast. Kort gezegd: wijst de MÖHUK een buitenlands recht aan, dan past de rechter dat ambtshalve toe, kan hij de partijen om hulp vragen bij het vaststellen van de inhoud en valt hij alleen terug op Turks recht als die inhoud ondanks alle onderzoek niet te achterhalen is. Voor wie banden heeft met Nederland betekent dit dat in een Turkse procedure best Nederlands recht kan gelden.
Artikel 2 MÖHUK – tekst
Niet-officiële vertaling:
Toepassing van buitenlands recht
Artikel 2 – (1) De rechter past de Turkse conflictregels en het volgens die regels toepasselijke buitenlandse recht ambtshalve toe. De rechter kan bij het vaststellen van de inhoud van het toepasselijke buitenlandse recht de hulp van partijen vragen.
(2) Kunnen de op het geval betrekking hebbende bepalingen van het buitenlandse recht ondanks alle onderzoek niet worden vastgesteld, dan wordt Turks recht toegepast.
(3) Verwijzen de conflictregels van het toe te passen buitenlandse recht naar een ander recht, dan wordt dit alleen in geschillen over personen- en familierecht in aanmerking genomen en worden de materiële bepalingen van dat recht toegepast.
(4) In gevallen waarin een rechtskeuze mogelijk is, worden de materiële bepalingen van het gekozen recht toegepast, tenzij partijen uitdrukkelijk anders zijn overeengekomen.
(5) Bestaat de staat waarvan het recht moet worden toegepast uit twee of meer territoriale eenheden met verschillende rechtsstelsels, dan bepaalt het recht van die staat welk regionaal recht van toepassing is. Ontbreekt in dat recht een beslissende bepaling, dan wordt het recht toegepast van de eenheid waarmee het geschil het nauwst verbonden is.
Oorspronkelijke Turkse tekst:
Yabancı hukukun uygulanması
MADDE 2 – (1) Hâkim, Türk kanunlar ihtilâfı kurallarını ve bu kurallara göre yetkili olan yabancı hukuku re’sen uygular. Hâkim, yetkili yabancı hukukun muhtevasının tespitinde tarafların yardımını isteyebilir.
(2) Yabancı hukukun olaya ilişkin hükümlerinin tüm araştırmalara rağmen tespit edilememesi hâlinde, Türk hukuku uygulanır.
(3) Uygulanacak yabancı hukukun kanunlar ihtilâfı kurallarının başka bir hukuku yetkili kılması, sadece kişinin hukuku ve aile hukukuna ilişkin ihtilâflarda dikkate alınır ve bu hukukun maddî hukuk hükümleri uygulanır.
(4) Uygulanacak hukuku seçme imkânı verilen hâllerde, taraflarca aksi açıkça kararlaştırılmadıkça seçilen hukukun maddî hukuk hükümleri uygulanır.
(5) Hukuku uygulanacak devlet iki veya daha çok bölgesel birime ve bu birimler de değişik hukuk düzenlerine sahipse, hangi bölge hukukunun uygulanacağı o devletin hukukuna göre belirlenir. O devlet hukukunda belirleyici bir hükmün yokluğu hâlinde ihtilâfla en sıkı ilişkili bölge hukuku uygulanır.
De actuele tekst op mevzuat.gov.tr bevat voor dit artikel geen wijzigingsaantekening (stand: oktober 2026).
Toelichting bij het wetsontwerp
Volgens de toelichting bij het wetsontwerp komt het artikel gedeeltelijk overeen met artikel 2 van de oude wet nr. 2675. Onder die wet werd renvoi in alle geschillen in aanmerking genomen. Omdat rechters moeite hadden om buitenlands recht én de conflictregels daarvan te onderzoeken, is renvoi beperkt tot het personen- en familierecht, waar het recht dat het dichtst bij de persoon staat het zwaarst weegt. De leden 4 en 5 zijn nieuw.
Uitleg
In de rechtszaal werkt het artikel in stappen.
Eerst bepaalt de rechter aan de hand van de conflictregels van de MÖHUK welk recht geldt, ook als geen van de partijen daarom vraagt. Dat beide partijen er stilzwijgend van uitgaan dat Turks recht geldt, is niet genoeg. Een rechtskeuze kan alleen waar de wet die toestaat, bijvoorbeeld bij overeenkomsten (artikel 24 MÖHUK).
Daarna wordt de inhoud van het buitenlandse recht vastgesteld. Dat is de taak van de rechter, maar hij kan de partijen om hulp vragen, in de praktijk bijvoorbeeld door de relevante bepalingen met vertaling over te leggen. Lukt het ondanks alle onderzoek niet, dan geldt Turks recht (lid 2). Omdat de wet spreekt van “ondanks alle onderzoek”, past overstappen op Turks recht zonder enig onderzoek niet bij deze bepaling.
De derde stap is renvoi. Verwijzen de conflictregels van het buitenlandse recht door naar een ander recht, dan telt dat alleen in geschillen over personen- en familierecht. Dan gelden de materiële regels van het recht waarnaar wordt verwezen en stopt de keten. Erfrecht wordt niet genoemd; volgens de tekst van de wet wordt renvoi in erfrechtelijke geschillen dus niet in aanmerking genomen. Dit is een uitleg van de wettekst; voor dit artikel is geen geverifieerde rechterlijke uitspraak over dit punt onderzocht.
Volgens lid 4 leidt een rechtskeuze rechtstreeks naar de materiële regels van het gekozen recht en niet naar de conflictregels daarvan. Het gekozen recht stuurt u dus niet door naar een derde rechtsstelsel.
Lid 5 gaat over staten als de Verenigde Staten, waar de deelstaten verschillende rechtsstelsels hebben; in zaken met een band met Nederland of Duitsland speelt het zelden.
Praktische punten voor wie in het buitenland woont
Dat een Turkse rechter buitenlands recht toepast, komt vaker voor dan veel mensen denken. Scheiden een Turkse en een Nederlandse onderdaan in Turkije en lag hun gemeenschappelijke gewone verblijfplaats in Nederland, dan worden de gronden en gevolgen van de echtscheiding beheerst door Nederlands recht (artikel 14 lid 1 MÖHUK). De Turkse rechter past dat recht dan ambtshalve toe. Op voorlopige maatregelen is echter altijd Turks recht van toepassing (artikel 14 lid 4 MÖHUK).
Het vaststellen van buitenlands recht kan een procedure verlengen. Als u de actuele tekst van de relevante bepalingen met een vertaling kunt aanleveren, maakt dat het werk van de rechter eenvoudiger. Voor vragen over de inhoud van het Nederlandse recht zelf wendt u zich tot een in Nederland bevoegde advocaat.
Over het toepassingsgebied van de wet leest u meer in Artikel 1 MÖHUK – Toepassingsgebied Turks IPR; algemene informatie vindt u op de pagina Internationaal privaatrecht.
Veelgestelde vragen
Past een Turkse rechter buitenlands recht toe?
Ja. Wijst de MÖHUK een buitenlands recht aan, dan past de Turkse rechter dat ambtshalve toe (artikel 2 lid 1 MÖHUK).
Wie moet de inhoud van buitenlands recht bewijzen?
Het vaststellen is de taak van de rechter; hij kan de partijen om hulp vragen (artikel 2 lid 1 MÖHUK). Lukt het ondanks alle onderzoek niet, dan geldt Turks recht (artikel 2 lid 2 MÖHUK).
Wanneer telt renvoi in Turkije?
Alleen in geschillen over personen- en familierecht; dan gelden de materiële regels van het recht waarnaar wordt verwezen (artikel 2 lid 3 MÖHUK).
Bronnen
Vragen over uw situatie
Wilt u weten welk recht in uw procedure in Turkije geldt, of hoe buitenlands recht aan de Turkse rechter kan worden voorgelegd, dan kunt u op de afsprakenpagina een datum kiezen voor een gesprek, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag kunt u stellen via het contactformulier. De gesprekken worden in het Turks gevoerd en gaan alleen over de Turks-rechtelijke kant van de zaak (§ 206 BRAO); voor vragen over de inhoud van het Nederlandse recht wendt u zich tot een daar bevoegde advocaat. Handig om te weten:
- de nationaliteiten van de betrokkenen, ook een eventuele dubbele nationaliteit,
- waar de partijen het laatst samen woonden,
- waar het geschil over gaat (bijvoorbeeld echtscheiding, gezag of een overeenkomst) en of er een rechtskeuze is gemaakt.