MÖHUK Madde 7 Hukukî İşlemlerde Şekil
MÖHUK m. 7, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunda, yabancılık unsuru taşıyan bir hukukî işlemin hangi ülkenin şekil kurallarına göre yapılabileceğini düzenler. İki seçenek vardır: İşlemin yapıldığı ülkenin hukuku ya da işlemin esasına uygulanan hukuk. Almanya’da veya Hollanda’da imzaladığı bir belgenin Türkiye’de şeklen geçerli olup olmadığını merak eden herkes bu maddeyle karşılaşır.
MÖHUK Madde 7 metni
Hukukî işlemlerde şekil
MADDE 7 – (1) Hukukî işlemler, yapıldıkları ülke hukukunun veya o hukukî işlemin esası hakkında yetkili olan hukukun maddî hukuk hükümlerinin öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir.
mevzuat.gov.tr’deki güncel metinde bu madde için bir değişiklik notu yoktur (Ekim 2026 itibarıyla). Gerekçe ve ayrıntılı açıklama: MÖHUK m. 7.
Madde gerekçesi
Tasarı gerekçesine göre madde, eski 2675 sayılı Kanunun 6. maddesini kısmen karşılar. Değişiklik, metne “maddî hukuk hükümlerinin” ibaresinin eklenmesidir. Gerekçe bunun amacını işlem menfaatini sağlamak olarak açıklar: Şekle uygulanacak hukuk belirlenirken atıf (renvoi) dışarıda bırakılmıştır.
Açıklama
Madde, işlemin şeklen geçerli olması için iki hukuktan birine uygunluğu yeterli sayar. Biri işlemin yapıldığı ülkenin hukuku, diğeri işlemin esasına uygulanan hukuktur. İkisinden birinin şekil kuralına uyulmuşsa işlem şekil yönünden geçerlidir. Metindeki “yapılabilir” ifadesi bu seçimlik yapıyı gösterir.
“Maddî hukuk hükümleri” ibaresi, seçilen hukukun kendi kanunlar ihtilâfı kurallarına bakılmayacağı anlamına gelir. Örneğin işlem Almanya’da yapıldıysa Alman hukukunun şekil kuralları doğrudan uygulanır; Alman milletlerarası özel hukukunun başka bir hukuka göndermesi dikkate alınmaz. Atıf konusunu MÖHUK Madde 2 yazısında anlattık.
M. 7 genel kuraldır; MÖHUK bazı işlemler için ayrı şekil kuralları koyar:
- Evliliğin şekline, evliliğin yapıldığı ülke hukuku uygulanır (m. 13/2).
- Ölüme bağlı tasarrufların şeklinde m. 7 uygulanır; ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan tasarruflar da geçerlidir (m. 20/4).
- Taşınmazlar üzerindeki aynî haklara ilişkin hukukî işlemlerin şekli, taşınmazın bulunduğu ülke hukukuna tabidir (m. 21/4).
Yurt dışında yaşayanlar için uygulamada önemli noktalar
Vasiyetname. Almanya’da ya da Hollanda’da yaşayan bir Türk vatandaşı vasiyetnamesini bulunduğu ülkenin şekil kurallarına göre yapabilir. M. 20/4 ve m. 7 birlikte, yapıldığı ülke hukukuna, mirasa uygulanan hukuka veya ölenin millî hukukuna uygun şekildeki tasarrufu geçerli sayar. Türk vatandaşı için millî hukuk Türk hukukudur, çifte vatandaşlarda da (m. 4/1-b).
Evlenme. Almanya’daki Standesamt’ta ya da Hollanda’daki gemeente’de yapılan evlilik, şekil bakımından o ülke hukukuna tabidir (m. 13/2). Evlenme ehliyeti ve şartları ise her bir tarafın millî hukukuna göre belirlenir (m. 13/1).
Türkiye’deki taşınmaz. Türkiye’deki bir taşınmazın mülkiyetinin devri gibi aynî hakka ilişkin işlemlerin şekli Türk hukukuna tabidir (m. 21/4). Bu işlemlerde m. 7’deki seçimlik kural uygulanmaz.
Şeklen geçerli bir belge, Türkiye’de bir makamın onu kendiliğinden işleme koyacağı anlamına gelmez. Tapu müdürlüğü, nüfus müdürlüğü veya mahkemede belgenin onayı (ör. apostil), tercümesi ya da vekâletnamenin içeriği bakımından ayrıca şartlar aranabilir; bunlar m. 7’nin değil, ilgili mevzuatın konusudur. Miras konusunda Miras hukuku sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Almanya’da yaptığım vasiyetname Türkiye’de geçerli mi?
Şekil yönünden, yapıldığı ülke hukukuna, mirasa uygulanan hukuka veya millî hukukunuza uygunsa geçerlidir (MÖHUK m. 7, m. 20/4). İçeriğin geçerliliği ayrı bir konudur.
Türkiye’deki evimi Almanya’da noterde satabilir miyim?
Taşınmaz üzerindeki aynî haklara ilişkin işlemlerin şekli taşınmazın bulunduğu ülke, yani Türk hukukuna tabidir (MÖHUK m. 21/4). M. 7’deki seçimlik kural burada uygulanmaz.
Şekle uygulanacak hukukta atıf dikkate alınır mı?
Hayır. M. 7 “maddî hukuk hükümlerine” gönderme yapar; seçilen hukukun kanunlar ihtilâfı kurallarına bakılmaz.
Kaynaklar
Sorularınız için
Yurt dışında hazırladığınız bir vasiyetnamenin ya da başka bir belgenin Türkiye’de şekil yönünden geçerli olup olmadığını kendi durumunuz için değerlendirmek isterseniz randevu sayfasından online görüntülü, telefonla veya Düsseldorf’ta yüz yüze görüşme tarihi seçebilirsiniz. Yazılı soru için iletişim formu kullanılabilir. Görüşmeden önce belgenin bir örneğini, nerede ve hangi makam önünde düzenlendiğini ve Türkiye’de hangi işlem için kullanılacağını not etmeniz yararlı olur.