Erfrecht Turkije: erfdeel echtgenoot, kinderen, ouders

Is er geen testament, dan verdeelt het Turkse erfrecht de nalatenschap volgens de wettelijke erfdelen van het Turks Burgerlijk Wetboek nr. 4721 (Türk Medeni Kanunu, TMK). Erft de echtgenoot samen met kinderen, dan krijgt hij of zij een kwart en verdelen de kinderen de overige drie kwart in gelijke delen (art. 495 en 499 TMK). Zijn er geen kinderen, dan zijn de ouders aan de beurt, en als ook zij er niet meer zijn de broers en zussen en de kant van de grootouders. Het erfdeel van de echtgenoot wordt dan groter.

Hieronder leg ik uit wie hoeveel krijgt, hoe de erfdelen worden berekend en op welke manieren de nalatenschap wordt verdeeld. Voor onroerend goed in Turkije gelden deze regels ook als de erflater in Nederland of Duitsland woonde (art. 20 lid 1 van wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en procesrecht, MÖHUK).

Wie zijn de wettelijke erfgenamen? De drie ordes

Het Turkse recht verdeelt de wettelijke erfgenamen (yasal mirasçılar) onder de bloedverwanten in drie ordes (zümre). Is er iemand in een eerdere orde, dan erft de volgende orde niet.

Eerste orde: de afstammelingen. Kinderen, kleinkinderen, achterkleinkinderen. De kinderen erven gelijke delen. Een kind dat vóór de erflater is overleden, wordt vervangen door zijn of haar kinderen (art. 495 TMK).
Tweede orde: moeder, vader en hun afstammelingen. Zijn er geen afstammelingen, dan erven moeder en vader gelijke delen. Een eerder overleden ouder wordt vervangen door diens afstammelingen, dus door de broers en zussen en de neven en nichten van de erflater (art. 496 TMK).
Derde orde: grootouders en hun afstammelingen. Een eerder overleden grootouder wordt vervangen door de ooms en tantes en hun afstammelingen (art. 497 TMK).

Bloedverwanten erven op grond van de wet niet verder dan de derde orde. Is er in deze ordes niemand en ook geen echtgenoot, dan gaat de nalatenschap naar de Staat (art. 501 TMK).

Een kind dat buiten het huwelijk is geboren, krijgt ook aan vaderszijde hetzelfde erfdeel als een kind dat binnen het huwelijk is geboren, als de afstamming door erkenning of een rechterlijke beslissing vaststaat (art. 498 TMK). Een geadopteerd kind en zijn afstammelingen erven van de adoptiefouder zoals bloedverwanten; daarnaast blijft het geadopteerde kind erfgenaam in zijn eigen familie. De adoptiefouder erft daarentegen niet van het geadopteerde kind (art. 500 TMK).

Erfdeel van de echtgenoot: afhankelijk van de andere erfgenamen

De langstlevende echtgenoot erft naast elke orde, maar de grootte van het erfdeel hangt af van de orde waarmee hij of zij samen erft (art. 499 TMK):

naast kinderen of kleinkinderen: een kwart van de nalatenschap,
naast de orde van de ouders: de helft,
naast de orde van de grootouders: drie kwart,
als geen van hen er is: de hele nalatenschap.

De rest gaat volgens dezelfde regels naar de erfgenamen van die orde. In de derde orde telt de wet naast de echtgenoot alleen de grootouders en hun kinderen mee; zijn die er niet, dan krijgt de echtgenoot de hele nalatenschap (art. 499 lid 3 TMK). Enkele voorbeelden:

Echtgenoot en twee kinderen: echtgenoot 1/4, elk kind 3/8.
Echtgenoot en drie kinderen, van wie er één eerder is overleden en twee kinderen heeft: echtgenoot 1/4; de twee levende kinderen elk 1/4; het erfdeel van 1/4 van het overleden kind gaat voor de helft naar elk van zijn twee kinderen, dus elk kleinkind krijgt 1/8.
Iemand zonder kinderen van wie de echtgenoot, moeder en vader nog leven: echtgenoot 1/2, moeder 1/4, vader 1/4.
Iemand zonder kinderen, ouders overleden, met een echtgenoot en twee broers of zussen: echtgenoot 1/2; de andere 1/2 gaat naar de twee broers of zussen die de plaats van de ouders innemen, elk 1/4.

Bij broers en zussen die niet dezelfde ouders hebben, verandert de berekening. Een halfbroer of halfzus krijgt alleen iets uit het deel van de gemeenschappelijke ouder. De wet verdeelt het erfdeel namelijk apart over de kant van de moeder en de kant van de vader en laat de afstammelingen van een overleden ouder in diens plaats treden (art. 496 TMK). Zijn er aan één kant helemaal geen erfgenamen, dan gaat het deel van die kant naar de andere kant.

Echtscheiding, gescheiden leven en het erfrecht van de echtgenoot

Zodra de echtscheiding onherroepelijk is, zijn de echtgenoten niet langer elkaars wettelijke erfgenamen. Wat in een vóór de echtscheiding gemaakt testament aan de echtgenoot is nagelaten, vervalt ook, tenzij uit het testament iets anders blijkt (art. 181 lid 1 TMK).

Overlijdt een echtgenoot terwijl de echtscheidingsprocedure loopt, dan is de andere echtgenoot in beginsel erfgenaam. Zet echter een van de erfgenamen van de overledene de procedure voort en wordt de schuld van de langstlevende echtgenoot bewezen, dan is het gevolg hetzelfde als bij echtscheiding: de langstlevende echtgenoot verliest zijn of haar erfrecht (art. 181 lid 2 TMK). Alleen feitelijk gescheiden leven maakt geen einde aan het erfrecht.

Vóór het erfdeel: afwikkeling van het huwelijksvermogensregime

Overlijdt iemand die getrouwd is, dan wordt niet eerst het erfdeel berekend. Door het overlijden eindigt het huwelijksvermogensregime van de echtgenoten (art. 225 lid 1 TMK). Voor echtgenoten op wie Turks recht van toepassing is, is het wettelijke regime de deelname in aanwinsten (edinilmiş mallara katılma), een regime van het Turkse recht (art. 202 TMK). Dat regime wordt eerst afgewikkeld: elke echtgenoot of zijn erfgenamen hebben recht op de helft van het overschot (artık değer) van de andere echtgenoot (art. 236 lid 1 TMK). Deze deelnemingsvordering (katılma alacağı) van de langstlevende echtgenoot wordt eerst apart gezet. Wat overblijft is de nalatenschap van de overledene, en over die nalatenschap worden de wettelijke erfdelen berekend.

De langstlevende echtgenoot kan dus langs twee aparte wegen iets krijgen: de deelnemingsvordering uit het huwelijksvermogensregime en het wettelijke erfdeel uit de nalatenschap. Hij of zij kan ook vragen om op de woning waar het paar samen woonde een vruchtgebruik of woonrecht te krijgen, in mindering op de deelnemingsvordering (art. 240 TMK). Welk recht op het huwelijksvermogensregime van toepassing is, is een aparte vraag die wordt beantwoord volgens art. 15 MÖHUK (Artikel 15 MÖHUK).

Hoe wordt een nalatenschap verdeeld?

Tot de verdeling zijn de erfgenamen samen eigenaar van de hele nalatenschap, in gebonden mede-eigendom (elbirliği mülkiyeti). Niemand van hen kan alleen zijn deel van een goed verkopen; er wordt samen over beschikt (art. 640 lid 2 TMK). Dat is wat de vermelding „elbirliği mülkiyeti” in het Turkse kadaster (tapu) betekent.

Elke erfgenaam kan op elk moment verdeling vragen, tenzij een overeenkomst of de wet hem verplicht de gemeenschap voort te zetten (art. 642 lid 1 TMK). Er zijn twee wegen:

Verdeling in onderling overleg. De erfgenamen sluiten een verdelingsovereenkomst (paylaşma sözleşmesi). Die is alleen schriftelijk geldig (art. 676 lid 3 TMK). De erfgenamen kunnen ook afspreken de gebonden mede-eigendom om te zetten in mede-eigendom in aandelen (paylı mülkiyet), naar verhouding van hun erfdelen (art. 676 lid 2 TMK).
Verdeling door de rechter. Komen de erfgenamen er niet uit, dan kan elk van hen de vrederechter (sulh mahkemesi) vragen de goederen in natura te verdelen of, als dat niet kan, door verkoop (art. 642 lid 2 TMK). Voor onroerend goed heet deze procedure in de praktijk een verdelingszaak (ortaklığın giderilmesi davası). Over de bemiddeling vóór de zaak en de regels voor de verkoop leest u meer in mijn artikel Erfenis in Turkije: het huis verdelen.

Vóór de verdeling wordt een verklaring van erfrecht (mirasçılık belgesi / veraset ilamı) aangevraagd, waaruit blijkt wie de erfgenamen zijn. Hoe u die vanuit het buitenland krijgt, beschrijf ik in het artikel over de verklaring van erfrecht in Turkije.

Als er een testament is: de grens van de legitieme portie

Met een testament kan de erflater een andere verdeling bepalen dan de wettelijke. De legitieme portie (saklı pay) van de afstammelingen, de ouders en de echtgenoot mag hij echter niet aantasten (art. 505 en 506 TMK). Broers en zussen hebben geen legitieme portie. Een erfgenaam van wie de legitieme portie is aangetast, kan een inkortingsvordering (tenkis davası) instellen. Meer daarover in het artikel Testament in Turkije maken.

Als u in Nederland of Duitsland woont

Voor een Turkse rechter valt de erfopvolging onder het nationale recht van de overledene; op onroerend goed in Turkije wordt in alle gevallen Turks recht toegepast (art. 20 lid 1 MÖHUK). Voor een erflater met de Turkse nationaliteit is het nationale recht het Turkse recht, ook als hij of zij daarnaast de Nederlandse of Duitse nationaliteit had (art. 4 lid 1 sub b MÖHUK). De regels over het openvallen van de nalatenschap, de verkrijging en de verdeling ervan vallen daarentegen onder het recht van het land waar de nalatenschap zich bevindt (art. 20 lid 2 MÖHUK). Meer daarover bij Artikel 20 MÖHUK.

In de praktijk betekent dit dat een appartement of een stuk grond in Turkije wordt verdeeld volgens de erfdelen van de TMK die hierboven staan. Voor bezittingen in Nederland passen Nederlandse instanties hun eigen conflictregels toe, en voor een bankrekening of huis in Duitsland doen Duitse instanties dat; zij kunnen bij een ander recht uitkomen. Voor die bezittingen wendt u zich tot een advocaat of notaris die in Nederland of Duitsland bevoegd is.

Wilt u de erfenis niet, dan is de termijn om haar te verwerpen drie maanden vanaf de dag waarop u van het overlijden hoorde (art. 606 TMK). Daarover gaat het artikel Erfenis verwerpen in Turkije. Andere onderwerpen vindt u bij erfrecht.

Veelgestelde vragen

Hoe groot is het erfdeel van de echtgenoot in Turkije?

Naast kinderen een kwart, naast de orde van de ouders de helft, naast de orde van de grootouders drie kwart; zijn er geen van deze erfgenamen, dan de hele nalatenschap (art. 499 TMK). Dit erfdeel staat los van de deelnemingsvordering uit het huwelijksvermogensregime.

Wie erft als de erflater geen kinderen heeft?

De echtgenoot en de orde van de ouders. De echtgenoot krijgt de helft, de andere helft wordt gelijk verdeeld tussen moeder en vader. Een overleden ouder wordt vervangen door de broers en zussen van de erflater (art. 496 en 499 TMK).

Erven broers en zussen volgens Turks recht?

Als de erflater geen kinderen of kleinkinderen heeft en de moeder of de vader is overleden, erven de broers en zussen in de plaats van die ouder (art. 496 lid 2 TMK). Broers en zussen hebben geen legitieme portie; met een testament kunnen zij volledig van de erfenis worden uitgesloten.

Wat gebeurt er als een erfgenaam niet wil verdelen?

Elk van de andere erfgenamen kan de vrederechter om verdeling vragen (art. 642 TMK). Bij onroerend goed gebeurt dat met een verdelingszaak.

Bronnen

Vragen over uw situatie

Wilt u voor uw eigen situatie laten nagaan wie bij een nalatenschap in Turkije erfgenaam is, hoe de erfdelen worden berekend of hoe kan worden verdeeld als de erfgenamen het niet eens worden, dan kunt u via de afsprakenpagina een gesprek plannen: online met video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag kunt u stellen via het contactformulier. De gesprekken worden in het Turks gevoerd en gaan alleen over de Turks-rechtelijke kant van de zaak (§ 206 BRAO). Handig om klaar te hebben:

de overlijdensdatum en de nationaliteiten van de erflater,
als die er zijn, de verklaring van erfrecht (veraset ilamı) en het testament,
een lijst van de erfgenamen, en van een eerder overleden kind of broer of zus ook diens kinderen,
de kadastergegevens van het onroerend goed in Turkije.

Voor bezittingen in Nederland of Duitsland wendt u zich tot een advocaat of notaris die in dat land bevoegd is.