Artikel 15 MÖHUK – Huwelijksvermogensrecht

Artikel 15 van de Turkse Wet nr. 5718 op het internationaal privaatrecht en procesrecht (MÖHUK) bepaalt welk recht geldt voor het huwelijksvermogen (evlilik malları), dus voor de vraag hoe het vermogen bij echtscheiding of overlijden wordt verdeeld. Echtgenoten kunnen uit een beperkt aantal rechtsstelsels uitdrukkelijk kiezen. Zonder keuze geldt hun gemeenschappelijke nationale recht op het moment van het huwelijk, anders het recht van hun gemeenschappelijke gewone verblijfplaats op dat moment, en anders Turks recht. Woont u in Nederland en komt een verdeling bij een Turkse rechter, dan begint het bij dit artikel.

Artikel 15 MÖHUK – tekst

Niet-officiële vertaling:

Huwelijksvermogen
Artikel 15 – (1) Voor het huwelijksvermogen kunnen de echtgenoten uitdrukkelijk het recht van een van hun gewone verblijfplaatsen of een van hun nationale rechten op het moment van het huwelijk kiezen; is geen zodanige keuze gemaakt, dan geldt voor het huwelijksvermogen het gemeenschappelijke nationale recht van de echtgenoten op het moment van het huwelijk, bij gebreke daarvan het recht van hun gemeenschappelijke gewone verblijfplaats op het moment van het huwelijk, en bij gebreke ook daarvan het Turkse recht.
(2) Bij de vereffening van het vermogen is op onroerende zaken het recht van het land waar zij gelegen zijn van toepassing.
(3) Echtgenoten die na het huwelijk een nieuw gemeenschappelijk recht verkrijgen, kunnen onder voorbehoud van de rechten van derden aan dat nieuwe recht onderworpen worden.

Turkse oorspronkelijke tekst:

Evlilik malları
MADDE 15 – (1) Evlilik malları hakkında eşler evlenme anındaki mutad mesken veya millî hukuklarından birini açık olarak seçebilirler; böyle bir seçimin yapılmamış olması hâlinde evlilik malları hakkında eşlerin evlenme anındaki müşterek millî hukuku, bulunmaması hâlinde evlenme anındaki müşterek mutad mesken hukuku, bunun da bulunmaması hâlinde Türk hukuku uygulanır.
(2) Malların tasfiyesinde, taşınmazlar için bulundukları ülke hukuku uygulanır.
(3) Evlenmeden sonra yeni bir müşterek hukuka sahip olan eşler, üçüncü kişilerin hakları saklı kalmak üzere, bu yeni hukuka tâbi olabilirler.

De actuele tekst op mevzuat.gov.tr bevat geen wijzigingsnotitie (stand november 2026).

Toelichting van de wetgever

Volgens de toelichting bij het wetsontwerp komt het artikel gedeeltelijk overeen met artikel 14 van de vroegere Wet nr. 2675. Het woord „uitdrukkelijk” maakt duidelijk dat een rechtskeuze alleen uitdrukkelijk kan worden gemaakt. „Woonplaats” is vervangen door „gewone verblijfplaats”, en de woorden „op het moment van het huwelijk” maken duidelijk dat echtgenoten uit vier mogelijkheden kunnen kiezen. Het doel is volgens de toelichting één stelsel dat tussen dezelfde echtgenoten tijdens het huwelijk niet verandert. Voor het geval zonder keuze zijn de aanknopingspunten „gemeenschappelijke woonplaats” en „ligging van de goederen” geschrapt; omdat een apart recht voor de ligging van elk goed tot onoplosbare problemen kan leiden, is de laatste stap het Turkse recht.

Uitleg

De vraag naar het huwelijksvermogensrecht speelt meestal op twee momenten: in een echtscheidingszaak, wanneer een echtgenoot een deel vraagt van wat tijdens het huwelijk is verworven, en bij overlijden, wanneer vóór de verdeling van de nalatenschap het aandeel van de langstlevende echtgenoot wordt bepaald. In beide gevallen bepaalt de Turkse rechter eerst met artikel 15 welk huwelijksvermogensrecht hij toepast.

Doorslaggevend is het moment van het huwelijk. Zowel de rechten waaruit u kunt kiezen als de stappen zonder keuze hangen af van nationaliteit en gewone verblijfplaats op de trouwdag. Een latere verhuizing of een nieuwe nationaliteit verandert het toepasselijke recht niet vanzelf; daarvoor is lid 3.

Geldt Turks recht en hebben de echtgenoten niets anders afgesproken, dan is het wettelijke stelsel de deelname in aanwinsten (edinilmiş mallara katılma, artikel 202 Turks Burgerlijk Wetboek (TMK)). Wat een echtgenoot tijdens het huwelijk met werk verdient, is in beginsel aanwinst (artikel 219 TMK); wat hij vóór het huwelijk bezat of om niet verkreeg, bijvoorbeeld door erfenis, is eigen goed (artikel 220 TMK). Bij echtscheiding eindigt het stelsel met terugwerkende kracht tot de datum waarop de zaak aanhangig is gemaakt (artikel 225 TMK), en elke echtgenoot heeft recht op de helft van de netto-aanwas van de ander (artikel 236 TMK). De vereffening volgt de regels van het stelsel waaronder de echtgenoten vielen (artikel 179 TMK).

Artikel 15 gaat alleen over vermogen. De algemene gevolgen van het huwelijk vallen onder artikel 13, de gronden en overige gevolgen van echtscheiding onder artikel 14 MÖHUK. In één zaak kan dus op de echtscheiding het recht van het ene land en op de verdeling het recht van een ander land van toepassing zijn (zie Artikel 14 MÖHUK).

Wat dit betekent als u in het buitenland woont

Beide echtgenoten waren bij het huwelijk Turks staatsburger. Zonder rechtskeuze past de Turkse rechter dan Turks huwelijksvermogensrecht toe, waar het huwelijk ook is gesloten en waar het paar later ook is gaan wonen. Bij een dubbele nationaliteit telt de Turkse (artikel 4 lid 1 sub b MÖHUK; zie Artikel 4 MÖHUK).

Verschillende nationaliteit bij het huwelijk, bijvoorbeeld als een echtgenoot met de Blauwe Kaart (Mavi Kart) alleen Nederlander is: een gemeenschappelijk nationaal recht ontbreekt. Woonden beiden bij het huwelijk in Nederland, dan geldt Nederlands recht als recht van de gemeenschappelijke gewone verblijfplaats. Voor de inhoud van het Nederlandse huwelijksvermogensrecht kunt u terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat.

Woningen en grond in Turkije. Volgens lid 2 geldt bij de vereffening voor onroerende zaken het recht van de ligging. Ook als voor de rest een ander recht geldt, wordt voor een appartement of perceel in Turkije Turks recht toegepast. Omgekeerd kijkt de Turkse rechter voor een huis in Nederland naar Nederlands recht. Hoe ver lid 2 precies reikt, dus of het alleen de wijze van verdeling van de onroerende zaak betreft of ook de berekening van de aanspraak op deelname, zegt de wet niet uitdrukkelijk.

Huwelijkse voorwaarden uit Nederland. Dit punt is omstreden. De wet bevat hierover geen uitdrukkelijke bepaling en er is geen bindende rechterlijke uitspraak; wat volgt is het oordeel van de auteur. Een bepaald stelsel afspreken (bijvoorbeeld uitsluiting van gemeenschap) is iets anders dan het recht van een land kiezen. Artikel 15 eist een „uitdrukkelijke” keuze, maar regelt de vorm niet. Of een Turkse rechter Nederlandse huwelijkse voorwaarden zonder uitdrukkelijke rechtskeuzebepaling als rechtskeuze ziet, hangt af van de concrete tekst. Naar Turks recht wordt een huwelijksvermogensovereenkomst bij de notaris opgemaakt of gelegaliseerd (artikel 205 TMK).

Later een gemeenschappelijk recht. Echtgenoten die tijdens het huwelijk dezelfde nationaliteit krijgen, kunnen aan dat nieuwe recht onderworpen worden; rechten van derden blijven onaangetast (artikel 15 lid 3). Of daarvoor een aparte afspraak nodig is of dat het vanzelf gebeurt, zegt de wet niet uitdrukkelijk; ook hierover bestaan verschillende opvattingen.

Buitenlandse uitspraken. Een Nederlandse uitspraak over de verdeling heeft in Turkije, bijvoorbeeld in het kadaster, pas gevolg na erkenning of tenuitvoerlegging (tanıma/tenfiz, artikel 50 e.v. MÖHUK; zie Artikel 50 MÖHUK). Nederlandse rechters passen hun eigen conflictregels toe en kunnen voor hetzelfde huwelijk bij een ander recht uitkomen.

Veelgestelde vragen

Welk recht geldt voor de verdeling bij een scheiding van een Turks echtpaar in Nederland?

Bij de Turkse rechter, zonder rechtskeuze en als beiden bij het huwelijk Turks waren, het Turkse recht; het wettelijke stelsel is de deelname in aanwinsten (artikel 15 lid 1 MÖHUK, artikel 202 TMK).

Valt ons huis in Turkije onder Turks recht, ook als we in Nederland scheiden?

Voor de Turkse rechter geldt bij de vereffening Turks recht voor onroerende zaken in Turkije (artikel 15 lid 2 MÖHUK). Een Nederlandse uitspraak heeft in Turkije pas gevolg na erkenning of tenuitvoerlegging.

Verandert naturalisatie in Nederland na het huwelijk ons huwelijksvermogensregime?

Niet vanzelf; het artikel kijkt naar het moment van het huwelijk. Echtgenoten met een nieuw gemeenschappelijk recht kunnen daaraan onderworpen worden, onder voorbehoud van rechten van derden (artikel 15 lid 3 MÖHUK).

Bronnen

Vragen over uw situatie

Wilt u weten welk huwelijksvermogensrecht bij een scheiding of na een overlijden op uw huwelijk van toepassing is, of hoe Nederlandse huwelijkse voorwaarden in Turkije kunnen worden beoordeeld, dan kunt u via de afsprakenpagina een gesprek plannen, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stuurt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht (§ 206 BRAO); voor de verdeling naar Nederlands recht kunt u terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat. Handig om klaar te hebben:

de trouwdatum en de nationaliteit en het woonland van beide echtgenoten op die datum,
een kopie van eventuele huwelijkse voorwaarden,
kadastergegevens van onroerend goed in Turkije.