Artikel 14 MÖHUK – Echtscheiding en scheiding van tafel
Artikel 14 van de Turkse wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en internationaal procesrecht (MÖHUK) bepaalt welk recht geldt voor echtscheiding (boşanma) en scheiding van tafel en bed (ayrılık). De Turkse rechter past op de gronden en gevolgen eerst het gemeenschappelijke nationale recht van de echtgenoten toe, bij verschillende nationaliteit het recht van de gemeenschappelijke gewone verblijfplaats en, als die er niet is, Turks recht. Alimentatie tussen gescheiden echtgenoten en het gezag bij echtscheiding volgen hetzelfde recht; op voorlopige maatregelen tijdens de procedure is altijd Turks recht van toepassing.
Artikel 14 MÖHUK – tekst
Niet-officiële vertaling:
Echtscheiding en scheiding van tafel en bed
Artikel 14 – (1) De gronden en gevolgen van echtscheiding en scheiding van tafel en bed worden beheerst door het gemeenschappelijke nationale recht van de echtgenoten. Hebben de partijen een verschillende nationaliteit, dan is het recht van de gemeenschappelijke gewone verblijfplaats van toepassing en, bij gebreke daarvan, het Turkse recht.
(2) Op alimentatievorderingen tussen gescheiden echtgenoten is lid 1 van toepassing. Dit geldt ook bij scheiding van tafel en bed en bij nietigheid van het huwelijk.
(3) Het gezag bij echtscheiding en de daarmee samenhangende vragen vallen eveneens onder lid 1.
(4) Op verzoeken om voorlopige maatregelen is Turks recht van toepassing.
Turkse originele tekst:
Boşanma ve ayrılık
MADDE 14 – (1) Boşanma ve ayrılık sebepleri ve hükümleri, eşlerin müşterek millî hukukuna tâbidir. Tarafların ayrı vatandaşlıkta olmaları hâlinde müşterek mutad mesken hukuku, bulunmadığı takdirde Türk hukuku uygulanır.
(2) Boşanmış eşler arasındaki nafaka talepleri hakkında birinci fıkra hükmü uygulanır. Bu hüküm ayrılık ve evlenmenin butlanı hâlinde de geçerlidir.
(3) Boşanmada velâyet ve velâyete ilişkin sorunlar da birinci fıkra hükmüne tâbidir.
(4) Geçici tedbir taleplerine Türk hukuku uygulanır.
De actuele tekst op mevzuat.gov.tr bevat geen wijzigingsaantekening (stand: november 2026).
Toelichting van de wetgever
Volgens de memorie van toelichting komt het artikel gedeeltelijk overeen met artikel 13 van de oude wet nr. 2675. De aanknopingspunten zijn dezelfde als bij de algemene gevolgen van het huwelijk; ook hier is de „gemeenschappelijke woonplaats” geschrapt. Lid 2 is afgestemd op het Haags Alimentatieverdrag van 2 oktober 1973: dat verdrag zondert alimentatie tussen echtgenoten bij echtscheiding, scheiding van tafel en bed en nietigheid uit, en daarom zijn die vorderingen aan het echtscheidingsrecht gekoppeld. De regel over het gezag bij echtscheiding, vroeger artikel 20 van de oude wet, is om systematische redenen hierheen verplaatst, en lid 4 is toegevoegd om twijfel over het recht voor voorlopige maatregelen weg te nemen. De toelichting spreekt bij lid 1 nog van een verwijzing naar het artikel over de huwelijksgevolgen; de aangenomen tekst noemt de trap rechtstreeks, met hetzelfde resultaat.
Uitleg
Wat valt eronder? De echtscheidingsgronden, zoals de duurzame ontwrichting van het huwelijk (artikel 166 van het Burgerlijk Wetboek, TMK), en de gevolgen van de echtscheiding, waaronder vergoeding van materiële en immateriële schade (artikel 174 TMK) en de behoeftigheidsalimentatie (yoksulluk nafakası, artikel 175 TMK). Lid 2 brengt de alimentatie tussen gescheiden echtgenoten uitdrukkelijk onder deze regel, ook bij scheiding van tafel en bed en nietigheid. Andere alimentatievorderingen, zoals kinderalimentatie, volgen de algemene regel van artikel 19 MÖHUK: het recht van de gewone verblijfplaats van de alimentatiegerechtigde.
Gezag. Het gezag bij echtscheiding en samenhangende vragen zoals de omgang volgen eveneens het recht van lid 1 (lid 3). Verdragen waarbij Turkije partij is, gaan voor (artikel 1 lid 2 MÖHUK).
Voorlopige maatregelen. Op maatregelen tijdens de procedure, bijvoorbeeld over woning, onderhoud, beheer van vermogen en verzorging van de kinderen, is altijd Turks recht van toepassing (lid 4). Naar Turks recht neemt de rechter deze maatregelen ambtshalve (artikel 169 TMK).
Welk tijdstip? Tenzij anders bepaald, worden nationaliteit en gewone verblijfplaats beoordeeld naar de datum waarop de zaak aanhangig wordt gemaakt (artikel 3 MÖHUK; zie Artikel 3 MÖHUK).
Wat dit betekent als u in het buitenland woont
Beide echtgenoten zijn Turks. Dat u in Nederland woont, verandert niets: de Turkse rechter past het Turkse Burgerlijk Wetboek toe. Bij een dubbele nationaliteit telt de Turkse (artikel 4 lid 1 sub b MÖHUK; zie Artikel 4 MÖHUK).
Eén echtgenoot heeft de Blauwe Kaart (Mavi Kart) of is alleen Nederlander. Dan is er geen gemeenschappelijk nationaal recht. Ligt de gemeenschappelijke gewone verblijfplaats in Nederland, dan past de Turkse rechter op de gronden, de alimentatie en het gezag Nederlands recht toe; is er geen gemeenschappelijke gewone verblijfplaats, dan Turks recht. Voor de inhoud van het Nederlandse recht kunt u terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat.
Welke rechter? Zaken over de staat van Turkse staatsburgers die niet bij een buitenlandse rechter worden of kunnen worden aangebracht, worden in Turkije behandeld: door de relatief bevoegde rechter, anders die van de verblijfplaats, anders die van de laatste woonplaats in Turkije, en anders in Ankara, Istanbul of Izmir (artikel 41 MÖHUK). Over scheiden met wederzijds goedvinden, zie Scheiden in Turkije vanuit Nederland.
Een Nederlandse echtscheidingsbeslissing heeft in Turkije niet vanzelf effect; het gezag van gewijsde hangt af van erkenning (artikel 58 MÖHUK).
Recente ontwikkeling bij behoeftigheidsalimentatie. De woorden „zonder tijdslimiet” (süresiz olarak) in artikel 175 TMK zijn door het Turkse Grondwettelijk Hof vernietigd bij beslissing van 4 juni 2026, E. 2025/156, K. 2026/131; de vernietiging gaat in op 30 juni 2027 (voetnoot bij de TMK-tekst op mevzuat.gov.tr). Welke regel daarna geldt voor de duur van deze alimentatie, hangt af van nieuwe wetgeving; daarover is vandaag niets zeker te zeggen.
Eén jaar. Geldt Turks recht, dan verjaren vorderingen uit het einde van het huwelijk door echtscheiding één jaar nadat de echtscheidingsuitspraak onherroepelijk is geworden (artikel 178 TMK).
Veelgestelde vragen
Welk recht geldt als twee Turken die in Nederland wonen in Turkije scheiden?
Turks recht als gemeenschappelijk nationaal recht (artikel 14 lid 1 MÖHUK). Waar zij wonen maakt daarvoor niet uit.
Welk recht geldt voor alimentatie bij een Turks-Nederlands echtpaar?
Alimentatie tussen gescheiden echtgenoten volgt het echtscheidingsrecht (lid 2): het recht van de gemeenschappelijke gewone verblijfplaats, anders Turks recht.
Welk recht geldt voor voorlopige alimentatie tijdens de procedure?
Op voorlopige maatregelen is altijd Turks recht van toepassing (artikel 14 lid 4 MÖHUK; artikel 169 TMK).
Bronnen
Vragen over uw situatie
Wilt u voor een geplande of lopende echtscheiding in Turkije weten welk recht geldt voor alimentatie, gezag en schadevergoeding, gelet op uw nationaliteit en uw woonplaats, dan kunt u via de afsprakenpagina een gesprek plannen, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stuurt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht (§ 206 BRAO); voor een echtscheiding bij de Nederlandse rechter kunt u terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat. Handig zijn de huwelijksakte, de nationaliteit van beide echtgenoten, de plaatsen waar u de laatste jaren samen hebt gewoond en stukken van een eventueel al in Nederland gestarte procedure.