MÖHUK Madde 30 Temsil Yetkisi | Av. Sermin Güneş Keçeci

MÖHUK m. 30, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunda temsil yetkisine hangi ülkenin hukukunun uygulanacağını belirler. Madde, temsil olunan ile temsilci arasındaki iç ilişkiyi ve temsilcinin işleminin üçüncü kişiye karşı temsil olunanı bağlayıp bağlamadığını ayrı ayrı bağlar. Almanya’dan veya Hollanda’dan Türkiye’deki bir yakınına vekâletname verip ona tapu, banka ya da miras işi yaptıranlar bu maddenin tipik muhataplarıdır.

MÖHUK Madde 30 metni

Temsil yetkisi
MADDE 30 – (1) Temsilci ile temsil olunan arasındaki hukukî ilişkiden doğan temsil yetkisi, aralarındaki sözleşmeden doğan ilişkiye uygulanan hukuka tâbidir.
(2) Temsilcinin bir fiilinin, temsil olunanı üçüncü kişiye karşı taahhüt altına sokabilmesi için aranan şartlara temsilcinin işyeri hukuku uygulanır. Temsilcinin işyeri bulunmadığı veya üçüncü kişi tarafından bilinemediği veya yetkinin işyeri dışında kullanıldığı durumlarda temsil yetkisi, yetkinin fiilen kullanıldığı ülke hukukuna tâbidir. Yetkisiz temsilde, temsilci ile üçüncü kişi arasındaki ilişkiye de bu fıkra hükmü uygulanır.
(3) Temsilci ile temsil olunan arasında hizmet ilişkisi varsa ve temsilcinin bağımsız bir işyeri yoksa temsil yetkisi, temsil olunanın işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir.

UYAP Mevzuat’taki güncel metinde (Kasım 2026 itibarıyla) bu madde için değişiklik notu yoktur. Gerekçenin tamamı ve ayrıntılı açıklama: MÖHUK m. 30.

Madde gerekçesi

Tasarı gerekçesine göre madde, 2675 sayılı eski Kanunda karşılığı olmayan yeni bir hükümdür. Amaç, iradî temsildeki üçlü ilişkide bütün tarafların menfaatini dengeleyen objektif bir bağlama kuralı koymaktır. Üçüncü kişiye karşı ilişkide “temsilcinin işyeri” esas alınmıştır, çünkü bu yeri üç taraf da bilebilir. Gerekçe, yetkisiz temsil ve yetkinin aşılması hâlinin de ikinci fıkraya bağlanmasıyla boşluk bırakılmadığını belirtir. Üçüncü fıkradaki istisna, üçüncü kişilerin hizmet ilişkisinden haberdar olabileceği durumlar için konulmuştur.

Açıklama

Temsilde üç kişi vardır: yetkiyi veren (temsil olunan), temsilci ve temsilcinin işlem yaptığı üçüncü kişi. M. 30 bu kişiler arasındaki ilişkileri aynı hukuka bağlamaz.

İç ilişki (m. 30/1). Temsil olunan ile temsilci arasındaki yetki, aralarındaki sözleşmeye uygulanan hukuka tabidir. Bu sözleşme çoğu zaman bir vekâlet ya da hizmet sözleşmesidir; ona uygulanacak hukuk sözleşmelere ilişkin genel kuralla, yani MÖHUK m. 24 ile belirlenir.

Dış ilişki (m. 30/2). Temsilcinin işleminin temsil olunanı üçüncü kişiye karşı bağlayıp bağlamadığına temsilcinin işyeri hukuku uygulanır. Temsilcinin işyeri yoksa, üçüncü kişi bu işyerini bilemiyorsa ya da yetki işyeri dışında kullanılmışsa, yetkinin fiilen kullanıldığı ülkenin hukuku uygulanır.

Yetkisiz temsil. Temsilci yetkisi olmadan veya yetkisini aşarak işlem yaptıysa, temsilci ile üçüncü kişi arasındaki ilişkiye de m. 30/2’deki hukuk uygulanır. Bu hukuk Türk hukukuysa işlem, temsil olunan onadığı takdirde onu bağlar (TBK m. 46); onanmazsa üçüncü kişi zararının giderilmesini yetkisiz temsilciden isteyebilir (TBK m. 47).

Hizmet ilişkisi (m. 30/3). Temsilci temsil olunanın yanında çalışıyor ve bağımsız bir işyeri yoksa, temsil olunanın işyeri hukuku uygulanır.

Madde metni “hukukî ilişkiden doğan” yetkiden söz eder, gerekçe de iradî temsili anlatır. Yazarın değerlendirmesine göre velayet veya vesayetten doğan kanuni temsil bu maddenin konusu değildir.

Yurt dışında yaşayanlar için uygulamada önemli noktalar

Türkiye’deki yakına verilen vekâletname. Vekil olarak seçtiğiniz kardeşiniz ya da anne babanız bu iş için bir işyerinden hareket etmeyen özel kişilerse ve vekâletnameyi Türkiye’de kullanırlarsa, yetki Türkiye’de fiilen kullanılmış olur ve işlemin sizi bağlayıp bağlamadığı m. 30/2 gereği Türk hukukuna göre değerlendirilir. Vekil Türkiye’de bürosu olan bir avukatsa, işyeri hukuku olarak yine Türk hukuku uygulanır. Türk hukukunda yetkili temsilcinin sizin adınıza yaptığı işlemin sonuçları doğrudan sizi bağlar (TBK m. 40/1).

Şekil ayrı bir sorudur. M. 30 yetkinin hangi hukuka tabi olduğunu söyler; vekâletnamenin nasıl düzenleneceğini söylemez. Şekil için MÖHUK m. 7 uygulanır: Vekâletname yapıldığı ülke hukukuna veya işlemin esasına uygulanan hukuka uygun şekilde yapılabilir. Tapu müdürlüğü, banka veya mahkeme ayrıca kendi mevzuatına göre şartlar arayabilir. Konsoloslukta veya Alman noterinde vekâletname düzenletmeyi Almanya’dan Türkiye’deki işlemler için vekâletname yazısında anlattık.

Yetkiyi geri almak. Türk hukukuna göre temsil olunan yetkiyi her zaman sınırlayabilir veya geri alabilir (TBK m. 42/1). Yetkiyi üçüncü kişilere bildirdiyseniz ve geri aldığınızı onlara bildirmediyseniz, geri almayı iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri süremezsiniz (TBK m. 42/3). Bu yüzden vekâletnameyi iptal ettiğinizde bunu vekilin işlem yaptığı kurumlara da bildirin. Temsil olunanın veya temsilcinin ölümü, aksi kararlaştırılmadıkça veya işin özelliğinden anlaşılmadıkça yetkiyi sona erdirir (TBK m. 43).

Mahkemede temsil. Davanın vekil aracılığıyla açılması ve takibinde, özel hükümler saklı kalmak üzere Borçlar Kanununun temsile ilişkin hükümleri uygulanır (HMK m. 72); bazı işlemler için vekâletnamede açık yetki gerekir (HMK m. 74).

Yargıtay kararları

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/6571, K. 2025/4681, T. 30.06.2025

Yabancı hakem kararının tenfizi davasında davalı şirket, tahkim sözleşmesinin yetkili temsilci tarafından imzalanmadığını ileri sürmüştü. Bölge adliye mahkemesi, MÖHUK m. 30/2 uyarınca temsilcinin işyeri hukukunun uygulanacağını, davalının ticari merkezi Türkiye’de olduğundan yöneticilerinin temsil yetkisinin Türk Ticaret Kanununa göre belirleneceğini kabul etti. Tahkime davalının kendisi başvurduğu için bu itirazın ilk kez tenfiz aşamasında ileri sürülmesini hakkın kötüye kullanılması saydı. Yargıtay bölge adliye mahkemesinin kararını onadı.

Sık sorulan sorular

Almanya’dan kardeşime verdiğim vekâletnameye hangi hukuk uygulanır?

Kardeşinizin işlemlerinin sizi üçüncü kişilere karşı bağlayıp bağlamadığı, yetki Türkiye’de kullanıldığı için Türk hukukuna göre değerlendirilir (MÖHUK m. 30/2). Vekâletnamenin şekli ayrıca MÖHUK m. 7’ye tabidir.

Vekilim yetkisini aşarsa ne olur?

Yetkisiz temsilde temsilci ile üçüncü kişi arasındaki ilişkiye de m. 30/2’deki hukuk uygulanır. Türk hukuku uygulanıyorsa işlem siz onamadıkça sizi bağlamaz (TBK m. 46).

Şirket çalışanının yaptığı işlemde hangi hukuk esas alınır?

Çalışanın bağımsız bir işyeri yoksa, şirketin işyerinin bulunduğu ülkenin hukuku (MÖHUK m. 30/3).

Kaynaklar

Sorularınız için

Türkiye’deki bir yakınınıza verdiğiniz vekâletnameyle yapılan bir işlemin sizi bağlayıp bağlamadığını ya da vekâletnameyi nasıl geri alacağınızı kendi durumunuz için değerlendirmek isterseniz randevu sayfasından online görüntülü, telefonla veya Düsseldorf’ta yüz yüze bir görüşme tarihi seçebilirsiniz. Sorunuzu yazılı olarak iletişim formundan da iletebilirsiniz. Görüşmeden önce vekâletnamenin bir örneğini, nerede düzenlendiğini ve vekilin yaptığı işleme ilişkin belgeleri (tapu kaydı, banka dekontu, sözleşme) hazırlamanız yararlı olur.