Artikel 30 MÖHUK – Vertegenwoordigingsbevoegdheid

Artikel 30 van de Turkse Wet nr. 5718 op het internationaal privaatrecht en het internationaal procesrecht (MÖHUK) bepaalt welk recht geldt voor de vertegenwoordigingsbevoegdheid (temsil yetkisi). Het artikel houdt de verhouding tussen volmachtgever en vertegenwoordiger gescheiden van de verhouding met de derde met wie de vertegenwoordiger zaken doet. Woont u in Nederland en heeft u een familielid in Turkije een volmacht (vekâletname) gegeven voor het kadaster, de bank of een erfenis, dan heeft u met dit artikel te maken.

Artikel 30 MÖHUK – tekst

Niet-officiële vertaling:

Vertegenwoordigingsbevoegdheid
Artikel 30 – (1) De vertegenwoordigingsbevoegdheid die voortvloeit uit de rechtsverhouding tussen de vertegenwoordiger en de vertegenwoordigde, wordt beheerst door het recht dat van toepassing is op de contractuele verhouding tussen hen.
(2) Op de voorwaarden waaronder een handeling van de vertegenwoordiger de vertegenwoordigde tegenover een derde kan verbinden, is het recht van de vestiging van de vertegenwoordiger van toepassing. Heeft de vertegenwoordiger geen vestiging, kan de derde de vestiging niet kennen of wordt de bevoegdheid buiten de vestiging uitgeoefend, dan wordt de vertegenwoordigingsbevoegdheid beheerst door het recht van het land waar zij feitelijk wordt uitgeoefend. Bij vertegenwoordiging zonder bevoegdheid geldt dit lid ook voor de verhouding tussen de vertegenwoordiger en de derde.
(3) Bestaat er tussen de vertegenwoordiger en de vertegenwoordigde een dienstbetrekking en heeft de vertegenwoordiger geen zelfstandige vestiging, dan wordt de vertegenwoordigingsbevoegdheid beheerst door het recht van het land waar de vestiging van de vertegenwoordigde zich bevindt.

Turkse originele tekst:

Temsil yetkisi
MADDE 30 – (1) Temsilci ile temsil olunan arasındaki hukukî ilişkiden doğan temsil yetkisi, aralarındaki sözleşmeden doğan ilişkiye uygulanan hukuka tâbidir.
(2) Temsilcinin bir fiilinin, temsil olunanı üçüncü kişiye karşı taahhüt altına sokabilmesi için aranan şartlara temsilcinin işyeri hukuku uygulanır. Temsilcinin işyeri bulunmadığı veya üçüncü kişi tarafından bilinemediği veya yetkinin işyeri dışında kullanıldığı durumlarda temsil yetkisi, yetkinin fiilen kullanıldığı ülke hukukuna tâbidir. Yetkisiz temsilde, temsilci ile üçüncü kişi arasındaki ilişkiye de bu fıkra hükmü uygulanır.
(3) Temsilci ile temsil olunan arasında hizmet ilişkisi varsa ve temsilcinin bağımsız bir işyeri yoksa temsil yetkisi, temsil olunanın işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir.

In de actuele tekst in het UYAP Mevzuat-systeem staat bij dit artikel geen wijziging vermeld (stand november 2026).

Toelichting van de wetgever

Volgens de toelichting bij het wetsontwerp is het artikel nieuw; de oude Wet nr. 2675 kende geen vergelijkbare regel. Het doel is een objectieve verwijzingsregel voor vrijwillige vertegenwoordiging die de belangen van alle drie de betrokkenen in evenwicht houdt. Voor de verhouding met de derde is gekozen voor de vestiging van de vertegenwoordiger, omdat alle drie de betrokkenen die plaats kunnen kennen. De toelichting wijst erop dat de regel ook geldt bij vertegenwoordiging zonder of buiten de bevoegdheid, zodat er geen leemte ontstaat. De uitzondering in lid 3 is bedoeld voor gevallen waarin derden van de dienstbetrekking op de hoogte kunnen zijn.

Uitleg

Bij vertegenwoordiging zijn drie personen betrokken: de vertegenwoordigde (temsil olunan), de vertegenwoordiger (temsilci) en de derde. Artikel 30 onderwerpt die verhoudingen niet aan hetzelfde recht.

Interne verhouding (lid 1). De bevoegdheid tussen vertegenwoordigde en vertegenwoordiger volgt het recht dat geldt voor de overeenkomst tussen hen, meestal een overeenkomst van opdracht (vekâlet sözleşmesi) of een arbeidsovereenkomst. Welk recht dat is, volgt uit de algemene regel voor overeenkomsten in artikel 24 MÖHUK.

Externe verhouding (lid 2). Of de handeling van de vertegenwoordiger de vertegenwoordigde tegenover de derde bindt, hangt af van het recht van de vestiging van de vertegenwoordiger. Heeft hij geen vestiging, kan de derde die niet kennen of handelt hij daarbuiten, dan geldt het recht van het land waar de bevoegdheid feitelijk wordt uitgeoefend.

Vertegenwoordiging zonder bevoegdheid. Handelt de vertegenwoordiger zonder bevoegdheid of gaat hij erbuiten, dan geldt het recht van lid 2 ook tussen vertegenwoordiger en derde. Is dat Turks recht, dan bindt de rechtshandeling de vertegenwoordigde alleen als hij haar bekrachtigt (artikel 46 van het Turkse Wetboek van Verbintenissen, TBK). Zonder bekrachtiging kan de derde zijn schade verhalen op de onbevoegde vertegenwoordiger (artikel 47 TBK).

Dienstbetrekking (lid 3). Werkt de vertegenwoordiger voor de vertegenwoordigde en heeft hij geen zelfstandige vestiging, dan geldt het recht van de vestiging van de vertegenwoordigde.

De tekst spreekt van bevoegdheid die uit een rechtsverhouding voortvloeit, en de toelichting gaat over vrijwillige vertegenwoordiging. Naar het oordeel van de auteur valt wettelijke vertegenwoordiging, zoals die van ouders op grond van het gezag (velayet) of van een voogd (vesayet), niet onder dit artikel.

Wat dit betekent als u in het buitenland woont

Een volmacht aan familie in Turkije. Is uw gevolmachtigde, bijvoorbeeld een broer of een ouder, een particulier die in deze zaak niet vanuit een vestiging handelt, en gebruikt hij de volmacht in Turkije, dan wordt de bevoegdheid feitelijk in Turkije uitgeoefend. Of zijn rechtshandelingen u binden, wordt dan op grond van artikel 30 lid 2 naar Turks recht beoordeeld. Is de gevolmachtigde een advocaat met een kantoor in Turkije, dan geldt als recht van de vestiging eveneens Turks recht. Naar Turks recht binden de gevolgen van een rechtshandeling die een bevoegde vertegenwoordiger in uw naam verricht, u rechtstreeks (artikel 40 lid 1 TBK).

De vorm is een aparte vraag. Artikel 30 zegt welk recht de bevoegdheid beheerst, niet hoe de volmacht moet worden opgesteld. Voor de vorm geldt artikel 7 MÖHUK: de volmacht mag voldoen aan het recht van de plaats waar zij is opgesteld of aan het recht dat op de rechtshandeling zelf van toepassing is. Het Turkse kadaster (tapu müdürlüğü), een bank of een rechtbank kan op grond van eigen regels aanvullende eisen stellen.

Herroeping. Naar Turks recht kan de vertegenwoordigde de bevoegdheid altijd beperken of herroepen (artikel 42 lid 1 TBK). Heeft u derden van de volmacht op de hoogte gebracht maar hen niet van de herroeping, dan kunt u zich tegenover derden te goeder trouw niet op de herroeping beroepen (artikel 42 lid 3 TBK). Meld een herroeping daarom ook bij de instanties waar de gevolmachtigde is opgetreden. Het overlijden van de vertegenwoordigde of de vertegenwoordiger beëindigt de bevoegdheid, tenzij anders is afgesproken of uit de aard van de zaak iets anders volgt (artikel 43 TBK).

Procederen. Voor het instellen en voeren van een procedure via een gevolmachtigde gelden, behoudens bijzondere bepalingen, de regels van het verbintenissenrecht over vertegenwoordiging (artikel 72 van het Turkse Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, HMK); voor bepaalde proceshandelingen is een uitdrukkelijke machtiging in de volmacht nodig (artikel 74 HMK).

Uitspraak van het Hof van Cassatie

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/6571, K. 2025/4681, T. 30.06.2025

In een procedure tot tenuitvoerlegging (tenfiz) van een buitenlands arbitraal vonnis voerde de gedaagde vennootschap aan dat de arbitrageovereenkomst niet door een bevoegde vertegenwoordiger was ondertekend. Het regionale hof van beroep (Bölge Adliye Mahkemesi) paste artikel 30 lid 2 MÖHUK toe: beslissend is het recht van de vestiging van de vertegenwoordiger, en omdat de gedaagde haar zakelijke zetel in Turkije had, werd de bevoegdheid van haar bestuurders bepaald door het Turkse Wetboek van Koophandel. Omdat de gedaagde zelf de arbitrage was begonnen, zag het hof het pas in de tenuitvoerleggingsprocedure opwerpen van dit verweer als misbruik van recht. Het Hof van Cassatie (Yargıtay) bekrachtigde de uitspraak van het regionale hof.

Veelgestelde vragen

Welk recht geldt voor een volmacht die ik vanuit Nederland aan mijn broer in Turkije geef?

Of de rechtshandelingen van uw broer u tegenover derden binden, wordt naar Turks recht beoordeeld, omdat de bevoegdheid in Turkije wordt uitgeoefend (artikel 30 lid 2 MÖHUK). Voor de vorm van de volmacht geldt daarnaast artikel 7 MÖHUK.

Wat als mijn gevolmachtigde buiten zijn volmacht gaat?

Ook voor de verhouding tussen vertegenwoordiger en derde geldt het recht van artikel 30 lid 2. Is dat Turks recht, dan bindt de rechtshandeling u alleen als u haar bekrachtigt (artikel 46 TBK).

Welk recht geldt voor rechtshandelingen van een werknemer namens het bedrijf?

Heeft de werknemer geen zelfstandige vestiging, dan het recht van het land waar de vestiging van het bedrijf zich bevindt (artikel 30 lid 3 MÖHUK).

Bronnen

Vragen over uw situatie

Wilt u weten of een rechtshandeling die een familielid in Turkije met uw volmacht heeft verricht u bindt, of hoe u zo’n volmacht herroept, dan kunt u via de afsprakenpagina een gesprek plannen, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stuurt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht (§ 206 BRAO). Handig om bij de hand te hebben: een kopie van de volmacht, waar zij is opgesteld en stukken over de rechtshandeling van de gevolmachtigde (kadasteruittreksel, bankafschrift, overeenkomst).