MÖHUK Madde 5 Kamu Düzenine Aykırılık
MÖHUK m. 5, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunda, Türk mahkemesinin uyguladığı yabancı hukukun bir hükmü Türk kamu düzenine açıkça aykırı sonuç verirse ne olacağını düzenler. Cevap kısadır: O hüküm uygulanmaz, gerekirse yerine Türk hukuku uygulanır. Madde, Türkiye’deki bir davada yabancı hukukun uygulandığı herkesi, özellikle Türk vatandaşı olmayan ya da yabancı uyruklu biriyle evli olan okurları ilgilendirir.
MÖHUK Madde 5 metni
Kamu düzenine aykırılık
MADDE 5 – (1) Yetkili yabancı hukukun belirli bir olaya uygulanan hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz; gerekli görülen hâllerde, Türk hukuku uygulanır.
mevzuat.gov.tr’deki güncel metinde bu madde için bir değişiklik notu yoktur (Ekim 2026 itibarıyla). Gerekçe ve ayrıntılı açıklama: MÖHUK m. 5.
Madde gerekçesi
Tasarı gerekçesine göre madde, eski 2675 sayılı Kanunun 5. maddesini aynen karşılar. Yani 1982’den beri uygulanan kural değişmeden korunmuştur.
Açıklama
Madde üç adımda okunur. Önce MÖHUK’un bağlama kuralı yabancı bir hukuku göstermelidir; hâkim bu hukuku kendiliğinden uygular (m. 2). Sonra o hukukun somut olaya uygulanacak hükmü belirlenir. Son olarak hâkim, bu hükmün o olayda doğuracağı sonucun Türk kamu düzenine açıkça aykırı olup olmadığına bakar.
Kanun “kamu düzeni”ni tanımlamaz ve aykırı sayılacak durumları saymaz. Metinden çıkan iki sınır vardır. Denetlenen, yabancı kuralın soyut içeriği değil, “belirli bir olaya uygulanan” hükmüdür. Aykırılığın da “açık” olması gerekir; yabancı hukukun Türk hukukundan farklı olması tek başına yetmez. Hangi sonucun bu eşiği aştığına somut olayda mahkeme karar verir.
Müdahalenin kapsamı dardır. Uygulanmayan yalnızca aykırı hükümdür; yabancı hukukun geri kalanı uygulanmaya devam eder. Boşluk kalırsa ve “gerekli görülen hâllerde” Türk hukuku devreye girer. Kanun, boşluğun her durumda Türk hukukuyla doldurulacağını söylemez.
M. 5’i iki komşu hükümden ayırmak gerekir. Türk hukukunun bazı kurallarının yabancı hukuk yetkili olsa da baştan uygulanması m. 6’nın konusudur. Yabancı bir mahkeme kararının Türkiye’de tenfizi veya tanınması istendiğinde kamu düzeni ise m. 5’e göre değil, m. 54/1-c’ye göre denetlenir: Tenfiz için “hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması” aranır; bu şart tanımada da geçerlidir (m. 58/1).
Yurt dışında yaşayanlar için uygulamada önemli noktalar
Türk vatandaşları m. 5 ile pek karşılaşmaz, çünkü millî hukuka bağlanan konularda zaten Türk hukuku uygulanır; çifte vatandaşlarda da durum aynıdır (m. 4/1-b). Madde daha çok şu durumlarda gündeme gelir:
- Türk vatandaşlığından çıkmış, Mavi Kart sahibi bir kişinin Türkiye’deki taşınır mallarına ilişkin miras davasında, millî hukuku olan yabancı hukuk uygulanırken (m. 20/1). Türkiye’deki taşınmazlara ise her durumda Türk hukuku uygulanır.
- Eşlerin ayrı vatandaşlıkta olduğu ve müşterek mutad meskenlerinin yurt dışında bulunduğu bir boşanma davasında, o ülke hukuku uygulanırken (m. 14/1).
Almanya veya Hollanda’da verilmiş bir boşanma ya da nafaka kararını Türkiye’de tanıtmak isteyenler için ilgili ölçüt m. 54/1-c’dir; ayrıntılar MÖHUK Madde 50 Tenfiz Kararı yazısında. Yabancı hukukun nasıl uygulandığını MÖHUK Madde 2 yazısında anlattık.
Sık sorulan sorular
Yabancı hukuk Türk hukukundan farklıysa uygulanmaz mı?
Hayır. Farklılık yetmez; yabancı hükmün somut olaydaki sonucunun Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması gerekir (MÖHUK m. 5).
Kamu düzenine aykırı hüküm uygulanmazsa yerine ne uygulanır?
Yabancı hukukun diğer hükümleri uygulanmaya devam eder; gerekli görülen hâllerde aykırı hükmün yerine Türk hukuku uygulanır.
Yabancı boşanma kararının tanınmasında m. 5 mi uygulanır?
Hayır. Yabancı mahkeme kararlarında kamu düzeni denetimi m. 54/1-c’ye göre yapılır; bu şart tanıma için de aranır (m. 58/1).
Kaynaklar
Sorularınız için
Türkiye’deki bir miras ya da boşanma davasında yabancı bir hukukun uygulanıp uygulanmayacağını veya bir hükmünün kamu düzeni gerekçesiyle dışarıda kalıp kalamayacağını kendi durumunuz için değerlendirmek isterseniz randevu sayfasından online görüntülü, telefonla veya Düsseldorf’ta yüz yüze bir görüşme tarihi seçebilirsiniz. Sorunuzu yazılı olarak iletişim formundan da iletebilirsiniz. Görüşmeden önce ilgili kişilerin vatandaşlık bilgilerini, mutad meskenlerinin nerede olduğunu ve varsa yabancı mahkeme kararını hazırlamanız işe yarar.