Artikel 5 MÖHUK – Openbare orde in het Turkse IPR
Artikel 5 van de Turkse wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en internationaal procesrecht (MÖHUK) is de openbare-ordeclausule (kamu düzeni). Leidt een regel van het toepasselijke buitenlandse recht in een concreet geval tot een uitkomst die kennelijk in strijd is met de Turkse openbare orde, dan past de Turkse rechter die regel niet toe en valt hij zo nodig terug op Turks recht. Dat speelt in Turkse procedures waarin buitenlands recht geldt, bijvoorbeeld bij erfgenamen zonder Turkse nationaliteit of bij echtgenoten met verschillende nationaliteiten.
Artikel 5 MÖHUK – tekst
Niet-officiële vertaling:
Strijd met de openbare orde
Artikel 5 – (1) Is de op een bepaald geval toegepaste bepaling van het bevoegde buitenlandse recht kennelijk in strijd met de Turkse openbare orde, dan wordt die bepaling niet toegepast; waar dit nodig wordt geacht, wordt Turks recht toegepast.
Turkse originele tekst:
Kamu düzenine aykırılık
MADDE 5 – (1) Yetkili yabancı hukukun belirli bir olaya uygulanan hükmünün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz; gerekli görülen hâllerde, Türk hukuku uygulanır.
De actuele tekst op mevzuat.gov.tr bevat geen wijzigingsnotitie (stand oktober 2026).
Toelichting bij het wetsontwerp
Volgens de toelichting bij het regeringsontwerp neemt het artikel artikel 5 van de oude wet nr. 2675 ongewijzigd over. De regel geldt sinds 1982 in dezelfde vorm.
Uitleg
De toets bestaat uit drie stappen. Eerst wijst een verwijzingsregel van de MÖHUK naar buitenlands recht, dat de rechter ambtshalve toepast (artikel 2). Daarna wordt de buitenlandse regel bepaald die op het geval past. Ten slotte kijkt de rechter of de toepassing van die regel in dit geval leidt tot een uitkomst die kennelijk strijdig is met de Turkse openbare orde.
De wet definieert de openbare orde niet en geeft geen voorbeelden. Uit de tekst volgen twee grenzen. Getoetst wordt niet de buitenlandse regel in het algemeen, maar de regel zoals die „op een bepaald geval” wordt toegepast. En de strijd moet „kennelijk” zijn; dat het buitenlandse recht anders is dan het Turkse, is niet genoeg. Of die drempel wordt gehaald, beslist de rechter per geval.
De ingreep is beperkt. Alleen de strijdige regel valt weg; de rest van het buitenlandse recht blijft van toepassing. Turks recht vult een leemte alleen „waar dit nodig wordt geacht”; het artikel zegt niet dat dit altijd gebeurt.
Artikel 5 moet worden onderscheiden van twee verwante bepalingen. Dat bepaalde Turkse regels ondanks het toepasselijke buitenlandse recht direct gelden, regelt artikel 6. Wordt de tenuitvoerlegging (tenfiz) of erkenning (tanıma) van een buitenlands vonnis gevraagd, dan wordt de openbare orde getoetst aan artikel 54 lid 1 onder c, niet aan artikel 5: het vonnis mag niet „kennelijk in strijd met de openbare orde” zijn, en die voorwaarde geldt ook bij erkenning (artikel 58 lid 1).
Praktische punten voor wie in het buitenland woont
Turkse staatsburgers krijgen zelden met artikel 5 te maken: waar de MÖHUK aanknoopt bij nationaliteit, geldt voor hen toch al Turks recht, ook bij een dubbele nationaliteit (artikel 4 lid 1 onder b). Het artikel speelt eerder in deze gevallen:
- De nalatenschap van een voormalig Turks staatsburger met de Blauwe Kaart (Mavi Kart): roerende zaken in Turkije vallen onder zijn buitenlandse nationale recht (artikel 20 lid 1), onroerend goed in Turkije altijd onder Turks recht.
- Een echtscheiding bij de Turkse rechter waarbij de echtgenoten verschillende nationaliteiten hebben en hun gemeenschappelijke gewone verblijfplaats in het buitenland ligt, zodat het recht van dat land geldt (artikel 14 lid 1).
Wilt u een Nederlandse echtscheidings- of alimentatiebeslissing in Turkije laten erkennen, dan is artikel 54 lid 1 onder c de maatstaf; zie Artikel 50 MÖHUK – tenuitvoerlegging. Hoe buitenlands recht wordt toegepast, leest u in Artikel 2 MÖHUK.
Veelgestelde vragen
Wordt buitenlands recht opzij gezet zodra het afwijkt van Turks recht?
Nee. Een verschil is niet genoeg; de uitkomst in het concrete geval moet kennelijk strijdig zijn met de Turkse openbare orde (artikel 5 MÖHUK).
Wat geldt in plaats van de uitgesloten regel?
Het overige buitenlandse recht blijft gelden; zo nodig komt Turks recht in de plaats van de uitgesloten regel.
Geldt artikel 5 bij de erkenning van een buitenlandse echtscheiding?
Nee. Bij buitenlandse vonnissen wordt de openbare orde getoetst aan artikel 54 lid 1 onder c, ook bij erkenning (artikel 58 lid 1).
Bronnen
Vragen over uw situatie
Wilt u weten of in een erfrecht- of echtscheidingszaak in Turkije buitenlands recht geldt, en of een regel daarvan wegens de openbare orde buiten toepassing kan blijven, dan kunt u op de afsprakenpagina een datum kiezen voor een gesprek, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stelt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over de Turks-rechtelijke kant (§ 206 BRAO); voor Nederlands recht wendt u zich tot een in Nederland bevoegde advocaat. Handig zijn gegevens over de nationaliteit en gewone verblijfplaats van de betrokkenen en, als dat er is, het buitenlandse vonnis.