MÖHUK Madde 6 Türk Hukukunun Doğrudan Uygulanan Kuralları
MÖHUK m. 6, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunda, bir ilişkiye yabancı hukuk uygulansa bile Türk hukukunun bazı kurallarının uygulanmaya devam edeceğini öngörür. Bu kurallara “doğrudan uygulanan kurallar” denir. Madde, özellikle Türkiye’yle bağlantılı bir sözleşmede yabancı bir hukuku seçen ya da yabancı hukuka tabi bir işlemin Türkiye’de sonuç doğurmasını bekleyen okurları ilgilendirir.
MÖHUK Madde 6 metni
Türk hukukunun doğrudan uygulanan kuralları
MADDE 6 – (1) Yetkili yabancı hukukun uygulandığı durumlarda, düzenleme amacı ve uygulama alanı bakımından Türk hukukunun doğrudan uygulanan kurallarının kapsamına giren hâllerde o kural uygulanır.
mevzuat.gov.tr’deki güncel metinde bu madde için bir değişiklik notu yoktur (Ekim 2026 itibarıyla). Madde Hükümet tasarısında yer almıyordu, TBMM Genel Kurulunda verilen bir önergeyle eklendi; bu nedenle resmî bir madde gerekçesi yoktur. Ayrıntılı açıklama: MÖHUK m. 6.
Açıklama
MÖHUK’un bağlama kuralları bir ilişkiyi yabancı hukuka bağlayabilir; sözleşmelerde taraflar uygulanacak hukuku kendileri de seçebilir (m. 24). M. 6 bu sonucun sınırını çizer: Olay, Türk hukukunun doğrudan uygulanan bir kuralının kapsamına giriyorsa yabancı hukuk yetkili olsa da o Türk kuralı uygulanır. Yabancı hukukun geri kalanı uygulanmaya devam eder.
Bir kuralın bu nitelikte olup olmadığını madde iki ölçütle belirler: kuralın düzenleme amacı ve uygulama alanı. Kanun bu kuralları tek tek saymaz. Hangi Türk kurallarının doğrudan uygulanan kural sayılacağı, kanunda açık bir liste bulunmadığı için her olayda mahkemenin değerlendirmesine kalır.
Bu konu tartışmalıdır. Hangi somut Türk hükümlerinin m. 6 kapsamına girdiği konusunda kanunda açık bir hüküm ve bağlayıcı bir yargı kararı bulunmamaktadır; bu yazıda bu nedenle tek tek kural sayılmamıştır.
M. 6 ile kamu düzenini düzenleyen m. 5 farklı işler. M. 5’te hâkim önce yabancı hukuku uygular, sonucu Türk kamu düzenine açıkça aykırıysa o hükmü dışarıda bırakır. M. 6’da ise yabancı hukukun içeriğine bakılmaz; Türk kuralı baştan uygulanır. Sözleşmelerde üçüncü bir devletin doğrudan uygulanan kurallarına etki tanınması ayrıca m. 31’de düzenlenmiştir; orada mahkemeye bir takdir yetkisi verilir (“etki tanınabilir”), m. 6’da ise kural uygulanır.
Yurt dışında yaşayanlar için uygulamada önemli noktalar
Almanya’da veya Hollanda’da yaşayan biri Türkiye’deki biriyle bir sözleşme yaparken yabancı bir hukuku seçebilir (m. 24). M. 6, bu seçimin Türk mahkemesi önünde her Türk kuralını devre dışı bırakmadığını gösterir. Seçilen hukuk ne olursa olsun, düzenleme amacı gereği uygulanmak isteyen Türk kuralları uygulanır.
Türkiye’deki taşınmazlar için ayrıca m. 6’ya gerek kalmadan Türk hukuku uygulanır: Taşınmaz üzerindeki aynî haklar bulunduğu ülke hukukuna (m. 21/1), bu haklara ilişkin işlemlerin şekli de aynı hukuka tabidir (m. 21/4). Tapu işlemleri bu yüzden Türk hukukuna göre yapılır.
Kamu düzeni istisnası için MÖHUK Madde 5, yabancı hukukun uygulanması için MÖHUK Madde 2 yazısına bakabilirsiniz. Taşınmazla ilgili sorular için Gayrimenkul hukuku sayfası da yol gösterir.
Sık sorulan sorular
Sözleşmede Alman hukukunu seçersem Türk hukuku hiç uygulanmaz mı?
Türk mahkemesi önünde, olay Türk hukukunun doğrudan uygulanan bir kuralının kapsamına giriyorsa o kural uygulanır (MÖHUK m. 6).
Doğrudan uygulanan kurallar kanunda sayılmış mı?
Hayır. Kanun yalnızca ölçütü verir: kuralın düzenleme amacı ve uygulama alanı. Hangi kuralın bu nitelikte olduğuna mahkeme karar verir.
M. 6 ile m. 5 arasındaki fark nedir?
M. 5’te yabancı hükmün sonucu denetlenir ve açıkça kamu düzenine aykırıysa uygulanmaz. M. 6’da Türk kuralı, yabancı hukukun içeriğine bakılmadan uygulanır.
Kaynaklar
Sorularınız için
Türkiye’yle bağlantılı bir sözleşmede yabancı bir hukuku seçtiyseniz ve bunun Türkiye’deki bir uyuşmazlıkta hangi Türk kurallarını devre dışı bırakmadığını kendi durumunuz için değerlendirmek isterseniz randevu sayfasından online görüntülü, telefonla veya Düsseldorf’ta yüz yüze bir görüşme tarihi seçebilirsiniz. Sorunuzu yazılı olarak iletişim formundan iletmeniz de mümkün. Görüşmeye sözleşmenin kendisini, varsa hukuk seçimi ve yetki maddelerini ve tarafların yerleşim yerlerini getirmeniz işinize yarar.