MÖHUK Madde 33 İfanın Gerçekleştirilme Biçimi ve Tedbirler

MÖHUK m. 33, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun ifanın gerçekleştirilme biçimine ve malların korunmasına ilişkin tedbirlere dair kısa bir maddesidir. Sözleşme hangi hukuka tabi olursa olsun, ifa sırasında yapılan işlemlerde ve alınan koruma tedbirlerinde, bunların yapıldığı ülkenin hukuku dikkate alınır. Madde, sözleşmenin tabi olduğu hukuk ile malın fiilen teslim edildiği ülke farklı olduğunda uygulamada gündeme gelir.

MÖHUK Madde 33 metni

İfanın gerçekleştirilme biçimi ve tedbirler
MADDE 33 – (1) İfa sırasında gerçekleştirilen fiil ve işlemler ile malların korunmasına ilişkin tedbirler konusunda bu işlem veya fiillerin yapıldığı veya tedbirin alındığı ülke hukuku dikkate alınır.

UYAP Mevzuat’taki güncel metinde bu madde için değişiklik notu yoktur (Kasım 2026 itibarıyla). Gerekçenin tam metni ve açıklama: MÖHUK m. 33.

Madde gerekçesi

Tasarı gerekçesine göre madde eski Kanunda bulunmayan yeni bir hükümdür. İfanın yapılış biçimi, malların denetim ve gözetimi ve korunmasına ilişkin tedbirler hakkındaki uyuşmazlıklar yalnızca sözleşmeye uygulanacak hukukla çözülmeye çalışılırsa, o hukukun ülkesi ile ifanın fiilen gerçekleştiği ülke arasındaki farklardan çelişkiler doğabilir. Gerekçe, ifa yeri hukukunun sözleşme statüsünü ortadan kaldıran bir zorunluluk olarak değil, bu çelişkileri gidermek için sözleşmeye uygulanacak hukukun yanında dikkate alınacak bir hukuk olarak öngörüldüğünü vurgular.

Açıklama

Maddenin anahtar kelimesi “dikkate alınır”dır. Sözleşmeye uygulanacak hukuk MÖHUK m. 24 ve devamına göre belirlenir ve değişmez; hâkim bu hukuku uygularken ifa yerindeki kuralları göz önünde bulundurur. Kanun, ifa yeri hukukunun hangi ölçüde dikkate alınacağına dair bir ölçüt vermez; bu somut olayda hâkimin değerlendirmesine kalır.

Kapsamda iki grup vardır: ifa sırasında yapılan fiil ve işlemler (gerekçeye göre ifanın yapılış biçimi, malların denetim ve gözetimi) ve malların korunmasına ilişkin tedbirler. Kanun örnek vermez. Yazarın değerlendirmesine göre teslimin yapılabileceği günler ve saatler, malın teslim alınırken muayene edilme usulü ya da teslim alınmayan malın depolanması bu kapsamda düşünülebilir.

Madde, MÖHUK m. 31’den farklıdır: m. 31, sözleşmeyle sıkı ilişkili üçüncü bir devletin doğrudan uygulanan kurallarına etki tanınmasını düzenler; m. 33 ise yalnızca ifanın pratik yönleriyle ilgilidir.

Yurt dışında yaşayanlar için uygulamada önemli noktalar

Almanya’da yaşayan biri Türkiye’deki bir alıcıyla Alman hukukuna tabi bir satış sözleşmesi yapmışsa ve mal Türkiye’de teslim edilecekse, sözleşmeye yine Alman hukuku uygulanır. Teslimin nasıl yapılacağı ya da teslim alınmayan malın nasıl korunacağı gibi konularda ise Türk mahkemesi Türkiye’deki kuralları dikkate alabilir. Sözleşmenin tabi olduğu hukukun nasıl belirlendiği için MÖHUK Madde 24 Sözleşmeye Uygulanacak Hukuk yazısına, diğer sözleşme konuları için ticaret ve sözleşmeler hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Mal Türkiye’de teslim edilirse sözleşmeye Türk hukuku mu uygulanır?

Hayır, yalnızca bu nedenle değil. Sözleşmeye uygulanacak hukuk m. 24–29’a göre belirlenir. M. 33, ifa sırasındaki işlemlerde ve koruma tedbirlerinde Türk hukukunun dikkate alınmasını sağlar, sözleşmenin tabi olduğu hukuku değiştirmez.

“Dikkate alınır” ile “uygulanır” arasındaki fark nedir?

Uygulanan hukuk uyuşmazlığı çözen hukuktur. Dikkate alınan hukuk ise hâkimin bu hukuku uygularken göz önünde bulundurduğu bir veridir; gerekçeye göre amaç iki hukuk arasındaki çelişkiyi gidermektir.

Kaynaklar

Sorularınız için

Başka bir ülkenin hukukuna tabi bir sözleşmede malın Türkiye’de teslimi, muayenesi ya da teslim alınmayan malın korunması konusunda bir anlaşmazlık yaşıyorsanız, Türk mahkemesinin bu noktada hangi kuralları göz önünde bulunduracağını randevu sayfasından seçeceğiniz online, telefonla veya Düsseldorf’ta yüz yüze bir görüşmede konuşabilirsiniz. Sorunuzu yazılı olarak iletişim formundan da iletebilirsiniz. Sözleşmeyi, teslim yerine ilişkin yazışmaları ve teslim belgelerini hazırlamanız yararlı olur.