MÖHUK Madde 33 – İfanın gerçekleştirilme biçimi ve tedbirler
MÖHUK Madde 33 metni
İfanın gerçekleştirilme biçimi ve tedbirler
Madde 33
(1) İfa sırasında gerçekleştirilen fiil ve işlemler ile malların korunmasına ilişkin tedbirler konusunda bu işlem veya fiillerin yapıldığı veya tedbirin alındığı ülke hukuku dikkate alınır.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
MÖHUK Madde 33 gerekçesi
2675 sayılı Kanunda yer verilmeyen "İfanın gerçekleştirilme biçimi ve tedbirler" başlıklı yeni bir maddedir.
İfanın, gerçekleştirildiği ülke hukuku ile çok sıkı irtibat içinde bulunan yönleri olduğu göz önünde tutularak, Kanuna 32 nci madde eklenmiştir.
İfa sırasında ortaya çıkan pratik zaruretler nedeniyle, ifanın yapılış biçimi, malların denetim ve gözetimi ve malların korunmasına ilişkin tedbirler hakkındaki ihtilafların sadece sözleşmeye uygulanacak hukuk uyarınca giderilmeye çalışılması hâlinde, bu hukukun yürürlükte olduğu ülke ile ifanın fiilen gerçekleştiği ülke arasındaki çeşitli farklılıklardan kaynaklanan çelişkilerin ortaya çıkması mümkündür. Tasarıya eklenen 32 nci madde ile bu çelişkilerin önlenmesi amacıyla "ifanın fiilen gerçekleştirildiği yer" hukukunun da dikkate alınması hükmü getirilmiştir. Maddede, ifanın fiilen gerçekleştirildiği ülke hukukunun uygulanması genel anlamda sözleşme statüsünü bertaraf eden bir zorunluluk olarak öngörülmemiş, sadece ortaya çıkması muhtemel çelişkilerin giderilmesi için sözleşmeye uygulanacak hukuk yanında dikkate alınması gerekliliği düzenlenmiştir.
Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 32. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.
Açıklama
Bu madde, bir sözleşmenin ifası sırasında yapılan işlemlerde ve malların korunmasına ilişkin tedbirlerde ifa yeri hukukunun dikkate alınacağını öngörür. Dikkate alınacak hukuk, işlemin yapıldığı veya tedbirin alındığı ülkenin hukukudur.
Sözleşmeye hangi hukukun uygulanacağı MÖHUK m. 24 ve devamı maddelere göre belirlenir. Ancak sözleşme başka bir ülkede ifa ediliyorsa, ifanın pratik yönleri o ülkenin kurallarıyla sıkı ilişki içindedir. Teslimin yapılacağı ülkedeki resmî tatiller ve çalışma saatleri, malların teslim alınırken muayenesine ilişkin usuller veya teslim alınmayan malların depolanması gibi koruma tedbirleri bu kapsamda düşünülebilir.
Maddenin belirleyici özelliği, ifa yeri hukukunun "uygulanacağını" değil "dikkate alınacağını" söylemesidir. Sözleşmeye uygulanan hukuk değişmez; hâkim bu hukuku uygularken ifa yerindeki kuralları göz önünde bulundurur. Gerekçede de belirtildiği gibi amaç, sözleşmenin tabi olduğu hukuk ile ifanın fiilen gerçekleştiği ülkenin hukuku arasında çıkabilecek çelişkileri gidermektir.
Örneğin Alman hukukuna tabi bir satış sözleşmesinde mallar İzmir limanında teslim edilecekse ve teslim günü Türkiye'de resmî tatile denk geliyorsa, bu durum sözleşmenin değerlendirilmesinde hesaba katılabilir.