MÖHUK Madde 32 – Sözleşmeden doğan ilişkinin varlığı ve maddî geçerliliği

MÖHUK Madde 32 metni

Sözleşmeden doğan ilişkinin varlığı ve maddî geçerliliği

Madde 32

(1) Sözleşmeden doğan ilişkinin veya bir hükmünün varlığı ve maddî geçerliliği, sözleşmenin geçerli olması hâlinde hangi hukuk uygulanacaksa o hukuka tâbidir.

(2) Taraflardan birinin davranışına hüküm tanımanın, uygulanacak hukuka tâbi kılınmasının hakkaniyete uygun olmayacağı hâlin şartlarından anlaşılırsa, irade beyanının varlığına, rızası olmadığını iddia eden tarafın mutad meskeninin bulunduğu ülke hukuku uygulanır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

MÖHUK Madde 32 gerekçesi

2675 sayılı Kanunda yer verilmeyen "Sözleşmeden doğan ilişkinin varlığı ve maddî geçerliliği" başlıklı yeni bir maddedir.

Tasarıda 23 üncü madde ile genel olarak borç sözleşmeleri alanında ve devamı maddelerde özelliği olan bazı sözleşmeler için hüküm statüsü denilen ve sözleşmenin hükümlerine uygulanan kurallar düzenlenmiştir. 23 üncü madde ile sözleşmenin hükümlerine veya diğer bir ifade ile esasına uygulanan hukukun, ehliyet ve şekil dışında, sözleşmenin kuruluşuna da uygulanması hakkında bir hüküm getirilmiştir. Bu hükme göre 23 üncü maddeden itibaren sözleşme ilişkisini düzenleyen maddeler duruma göre sözleşmenin kuruluş şartlarına da uygulanacaktır.

31 inci maddenin ikinci fıkrasında ise, birinci fıkraya bir istisna hükmü getirilmiştir. Buna göre, sözleşmenin kuruluşu kapsamında olmakla beraber, taraflardan birinin bir davranışı veya susması hâlinde, bunlara hüküm tanıma konusunda, rızası olmadığı iddiasında bulunan tarafın mutad meskeni hukukunun uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 31. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.

Açıklama

Bu madde, bir sözleşmenin veya sözleşmedeki bir hükmün kurulup kurulmadığına ve maddî bakımdan geçerli olup olmadığına hangi hukukun uygulanacağını düzenler. Maddî geçerlilik, şekil ve ehliyet dışında kalan geçerlilik şartlarıdır. Hata, aldatma veya korkutma gibi irade sakatlıkları ve sözleşme içeriğinin hukuka aykırı olması bu kapsamdadır.

Birinci fıkraya göre bu sorulara, sözleşme geçerli olsaydı ona hangi hukuk uygulanacak idiyse o hukuk uygulanır. Yani önce tarafların seçtiği veya MÖHUK m. 24–29'a göre belirlenen hukuk bulunur, sözleşmenin kurulup kurulmadığı da bu hukuka göre değerlendirilir. Böylece sözleşmenin kurulması ile sonuçları aynı hukuka bağlanır.

İkinci fıkra, bir tarafın davranışının veya susmasının kabul anlamına gelip gelmediği konusunda bir koruma getirir. Bazı hukuklarda belirli durumlarda susma, teklifin kabulü sayılabilir. Bir taraf kendi ülkesinin hukukunda böyle bir sonuç beklemiyorsa, ona yabancı bir hukuka göre bağlanmış sayılması hakkaniyete aykırı olabilir. Hâlin şartlarından bu anlaşılırsa, rızasının bulunmadığını ileri süren tarafın mutad meskeninin, yani fiilen yaşadığı ülkenin hukuku uygulanır.

Örneğin Türkiye'de yaşayan biri, yurt dışından gönderilen bir teklife cevap vermediği için yabancı hukuka göre sözleşme kurulmuş sayılıyorsa, irade beyanında bulunup bulunmadığının Türk hukukuna göre değerlendirilmesini isteyebilir.

Sözleşme yapma ehliyeti MÖHUK m. 9'a, sözleşmenin şekli MÖHUK m. 7'ye tabidir.