MÖHUK Madde 34 – Haksız fiiller

MÖHUK Madde 34 metni

Haksız fiiller

Madde 34

(1) Haksız fiilden doğan borçlar haksız fiilin işlendiği ülke hukukuna tâbidir.

(2) Haksız fiilin işlendiği yer ile zararın meydana geldiği yerin farklı ülkelerde olması hâlinde, zararın meydana geldiği ülke hukuku uygulanır.

(3) Haksız fiilden doğan borç ilişkisinin başka bir ülke ile daha sıkı ilişkili olması hâlinde bu ülke hukuku uygulanır.

(4) Haksız fiile veya sigorta sözleşmesine uygulanan hukuk imkân veriyorsa, zarar gören, talebini doğrudan doğruya sorumlunun sigortacısına karşı ileri sürebilir.

(5) Taraflar, haksız fiilin meydana gelmesinden sonra uygulanacak hukuku açık olarak seçebilirler.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

MÖHUK Madde 34 gerekçesi

2675 sayılı Kanunun 25 inci maddesini kısmen karşılamaktadır.

2675 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde günün ihtiyaçlarına uygun bazı değişiklikler yapılmış, maddenin birinci ve ikinci fıkralarında ifade şekli bakımından "yer" deyimi yerine "ülke" deyimi kullanılmıştır.

Maddenin üçüncü fıkrasında "yakın irtibat" yerine, ifade birliği sağlamak amacıyla "sıkı ilişki" kavramı kullanılmıştır. Ayrıca aynı fıkrada uygulanabilir deyimi yerine "uygulanır" deyimine yer verilerek "daha sıkı ilişki"ye verilen önem vurgulanmıştır.

33 üncü maddeye eklenen dördüncü fıkra ile yeni milletlerarası özel hukuk kanunlarında ve milletlerarası sözleşmelerde yer alan bir imkân Tasarıda da kabul edilmiştir. Bu hükme göre zarar görene, sorumlunun sigortacısına doğrudan başvurma imkânı tanınmıştır. Söz konusu başvuru imkânı haksız fiile uygulanan hukuka göre tanınmışsa haksız fiil statüsü, sigorta sözleşmesine uygulanan hukuka göre tanınmışsa sigorta statüsü uygulanacaktır.

Tasarının 33 üncü maddesinde düzenlenen beşinci fıkra ile taraflara, haksız fiilin meydana gelmesinden sonra ve açık şekilde yapılabilecek kısıtlı bir hukuk seçimi imkânı da sağlanmıştır.

Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 33. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.

Açıklama

Bu madde, yabancılık unsuru taşıyan haksız fiillerden doğan borçlara, yani hukuka aykırı bir davranışla başkasına verilen zararın tazminine hangi hukukun uygulanacağını düzenler. Trafik kazaları ve yaralanmalar en sık karşılaşılan örneklerdir.

Kurallar şöyledir:

• Temel kural, haksız fiilin işlendiği ülkenin hukukudur.
• Fiilin işlendiği yer ile zararın meydana geldiği yer farklı ülkelerdeyse, zararın meydana geldiği ülkenin hukuku uygulanır.
• Borç ilişkisi başka bir ülkeyle daha sıkı ilişkiliyse o ülkenin hukuku uygulanır. Gerekçeye göre bu, şartları varsa uygulanması gereken bir kuraldır.
• Taraflar, haksız fiil meydana geldikten sonra uygulanacak hukuku açıkça seçebilir.

Dördüncü fıkra, zarar görenin sorumlunun sigortacısına doğrudan başvurabilmesini düzenler. Haksız fiile uygulanan hukuk veya sigorta sözleşmesine uygulanan hukuk bu imkânı tanıyorsa, zarar gören talebini doğrudan sigorta şirketine yöneltebilir.

Üçüncü fıkra yurt dışında yaşayanlar için önem taşıyabilir. Örneğin Almanya'da yaşayan iki kişi arasında Türkiye'de tatil sırasında meydana gelen bir kazada, ilişki Almanya ile daha sıkı bağlantılı görülürse Alman hukuku uygulanabilir.

Kişilik haklarının medya yoluyla ihlali (MÖHUK m. 35), ürün sorumluluğu (MÖHUK m. 36), haksız rekabet (MÖHUK m. 37) ve rekabetin engellenmesi (MÖHUK m. 38) için özel kurallar vardır.