MÖHUK Madde 28 Fikrî Mülkiyet Haklarına İlişkin Sözleşmeler

MÖHUK m. 28, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun fikrî mülkiyet haklarına ilişkin sözleşmelere uygulanacak hukuku belirler. Taraflar hukuku serbestçe seçebilir; seçim yoksa hakkı veya kullanımını devreden tarafın işyeri, işyeri yoksa mutad meskeni hukuku uygulanır. Yurt dışında yaşayıp Türkiye’deki bir yayınevi, yapımcı ya da şirketle telif veya lisans sözleşmesi yapan sanatçılar, yazarlar ve yazılımcılar bu maddeyle karşılaşır.

MÖHUK Madde 28 metni

Fikrî mülkiyet haklarına ilişkin sözleşmeler
MADDE 28 – (1) Fikrî mülkiyet haklarına ilişkin sözleşmeler, tarafların seçtikleri hukuka tâbidir.
(2) Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde sözleşmeden doğan ilişkiye, fikrî mülkiyet hakkını veya onun kullanımını devreden tarafın sözleşmenin kuruluşu sırasındaki işyeri, bulunmadığı takdirde, mutad meskeni hukuku uygulanır. Ancak hâlin bütün şartlarına göre sözleşmeyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşme bu hukuka tâbi olur.
(3) İşçinin, işi kapsamında ve işinin ifası sırasında meydana getirdiği fikrî ürünler üzerindeki fikrî mülkiyet haklarıyla ilgili işçi ve işveren arasındaki sözleşmelere, iş sözleşmesinin tâbi olduğu hukuk uygulanır.

Maddenin tam metni, gerekçesi ve ayrıntılı açıklaması: MÖHUK m. 28.

Madde gerekçesi

Kanun tasarısının gerekçesine göre madde eski Kanunda bulunmayan yeni bir hükümdür. Gerekçe, “fikrî mülkiyet” kavramının WIPO ve TRIPS düzenlemelerini izleyerek fikir ve sanat eserleri ile sınai mülkiyet haklarını birlikte kapsayacak şekilde seçildiğini belirtir. Hukuk seçimi kısıtlama olmadan tanınmıştır. Seçim yoksa karakteristik edim borçlusu, hakkı veya kullanımını devreden taraf olarak kabul edilmiştir. Üçüncü fıkra işçi buluşları ve işçinin ortaya koyduğu diğer fikrî ürünler için iş sözleşmesine uygulanan hukuku esas alır; bunun şartı, ürünün iş kapsamında ve işin yapılması sırasında ortaya çıkmasıdır.

Açıklama

Madde, eser sahipliği, marka, patent ve tasarım gibi hakların devri ya da kullanım izni (lisans) için yapılan sözleşmeleri kapsar.

Hukuk seçimi serbesttir. Tüketici (m. 26) ve iş sözleşmelerinden (m. 27) farklı olarak burada seçimi sınırlayan bir asgari koruma kuralı yoktur. Türk hukukunun doğrudan uygulanan kuralları ise her durumda saklıdır (MÖHUK m. 6).

Seçim yoksa devreden taraf. Hakkı ya da kullanımını veren taraf, sözleşmenin kurulduğu sıradaki işyerinin, işyeri yoksa mutad meskeninin hukukuna göre sözleşmeyi yürütür. Bir yazar kendi adına çalışıyorsa çoğu zaman bu, yaşadığı ülkenin hukukudur. Sonradan başka ülkeye taşınmak uygulanacak hukuku değiştirmez. Hâlin bütün şartları başka bir hukuku daha sıkı ilişkili gösteriyorsa o hukuk uygulanır.

Sözleşme ile hakkın kendisi ayrıdır. M. 28 yalnızca sözleşmeden doğan borçları belirler. Hakkın var olup olmadığı, kapsamı ve ihlali, koruma talep edilen ülkenin hukukuna tabidir (MÖHUK m. 23; bkz. MÖHUK Madde 23). Örneğin bir lisans sözleşmesine Alman hukuku uygulansa da eserin Türkiye’de izinsiz çoğaltılması Türk hukukuna göre değerlendirilir.

Yurt dışında yaşayanlar için uygulamada önemli noktalar

Almanya’da yaşayan yazar, Türkiye’deki yayınevi. Hukuk seçimi yoksa ve yazar Almanya’da kendi adına çalışıyorsa, devreden taraf o olduğu için yayın sözleşmesine kural olarak Alman hukuku uygulanır. Taraflar sözleşmeye Türk hukukunun uygulanacağını yazabilir (m. 28/1). Alman hukukunun içeriği için Almanya’da yetkili bir avukata başvurmanız gerekir.

Hollanda’daki bir şirkette çalışırken geliştirilen yazılım. İşçinin işi kapsamında ve iş sırasında ortaya koyduğu yazılım için işçi ile işveren arasındaki sözleşmeye iş sözleşmesinin tabi olduğu hukuk uygulanır (m. 28/3). Hangi hukukun bu olduğu MÖHUK Madde 27 yazısına göre belirlenir.

Lisans veren ile lisans alan. Türkiye’deki bir şirket kendi markasının Almanya’da kullanılması için bir lisans veriyorsa, seçim yoksa lisansı veren Türk şirketinin işyeri hukuku, yani Türk hukuku uygulanır.

Sözleşmelerle ilgili diğer konular için ticaret ve sözleşmeler hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Telif sözleşmesinde hukuk seçimi yapılabilir mi?

Evet, sınırsız olarak (MÖHUK m. 28/1). Türk hukukunun doğrudan uygulanan kuralları saklıdır (MÖHUK m. 6).

Hukuk seçimi yoksa lisans sözleşmesine hangi hukuk uygulanır?

Hakkı veya kullanımını devreden tarafın sözleşme kurulduğu sıradaki işyeri, işyeri yoksa mutad meskeni hukuku (MÖHUK m. 28/2).

İşçinin geliştirdiği yazılım hangi hukuka tabidir?

İşçi ile işveren arasındaki sözleşme, iş sözleşmesinin tabi olduğu hukuka tabidir (MÖHUK m. 28/3).

Kaynaklar

Sorularınız için

Türkiye’deki bir yayınevi, yapımcı ya da şirketle yaptığınız telif veya lisans sözleşmesine Türk mahkemesi açısından hangi hukukun uygulanacağını ya da sözleşmeye hangi hukuk seçimi kaydını yazmanın ne sonuç doğuracağını değerlendirmek isterseniz randevu sayfasından online görüntülü, telefonla veya Düsseldorf’ta yüz yüze bir görüşme tarihi seçebilirsiniz. Sorunuzu yazılı olarak iletişim formundan da iletebilirsiniz. Hazırlık için şunlar yararlı olur:

sözleşme metni veya taslağı,
sözleşmenin kurulduğu tarihte tarafların işyeri ya da yaşadığı ülke,
eserin, markanın veya yazılımın hangi ülkelerde kullanılacağı.