MÖHUK Madde 27 İş Sözleşmeleri | Av. Sermin Güneş Keçeci

MÖHUK m. 27, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun yabancılık unsuru taşıyan iş sözleşmelerine uygulanacak hukuku belirler. Taraflar hukuk seçebilir, ama işçinin işini olağan olarak yaptığı yerin hukukundaki emredici koruma saklıdır; seçim yoksa o yerin hukuku uygulanır. Maddenin birinci ve dördüncü fıkraları 7550 sayılı Kanunla değiştirilmiş, değişiklik 4/6/2025’te yürürlüğe girmiştir. Türkiye’deki bir şirket adına yurt dışında çalışanlar, Almanya’dan Türkiye’ye gönderilenler ve birden fazla ülkede iş yapanlar bu maddeyle karşılaşır.

MÖHUK Madde 27 metni

İş sözleşmeleri
MADDE 27 – (1) (Değişik:4/6/2025-7550/18 md.) İş sözleşmeleri, işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak üzere, tarafların sözleşmeyle belirledikleri hukuka tâbidir.
(2) Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde iş sözleşmesine, işçinin işini mutad olarak yaptığı işyeri hukuku uygulanır. İşçinin işini geçici olarak başka bir ülkede yapması hâlinde, bu işyeri mutad işyeri sayılmaz.
(3) İşçinin işini belirli bir ülkede mutad olarak yapmayıp devamlı olarak birden fazla ülkede yapması hâlinde iş sözleşmesi, işverenin esas işyerinin bulunduğu ülke hukukuna tâbidir.
(4) (Değişik:4/6/2025-7550/18 md.) Ancak hâlin bütün şartlarına göre işin yapıldığı yer hukukunun işin yapıldığı sırada uygulanmak zorunda olan hükümleri hariç olmak üzere, iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye birinci, ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri yerine bu hukuk uygulanabilir.

Kanunun resmî metnindeki değişiklik listesine göre 7550 sayılı Kanunun bu değişikliği 4/6/2025’te yürürlüğe girmiştir. Maddenin tam metni, gerekçesi ve ayrıntılı açıklaması: MÖHUK m. 27.

Madde gerekçesi

Kanun tasarısının gerekçesine göre madde eski Kanunda bulunmayan yeni bir hükümdür. Gerekçe, eski düzenlemenin iş sözleşmelerinin sosyal içeriğini dikkate almadığını, zayıf taraf olan işçinin korunması gerektiğini ve işçinin edimini işyerinde yerine getirdiğini belirterek mutad işyeri hukukunu esas almıştır. Hukuk seçimine yalnızca işçi lehine ve sınırlı olarak izin verilmiştir. Gerekçe maddenin ilk metnine aittir; 2025’te değiştirilen birinci ve dördüncü fıkraların bugünkü hâlini açıklamaz.

Açıklama

Hukuk seçimi. Taraflar iş sözleşmesine uygulanacak hukuku sözleşmeyle belirleyebilir. Seçilen hukuk, işçinin mutad işyeri hukukunun emredici kurallarının sağladığı korumanın altına inemez. Yani seçilen hukuk ile mutad işyeri hukukunun emredici kuralları birlikte değerlendirilir ve işçi asgari olarak mutad işyeri hukukunun korumasından yararlanır.

Seçim yoksa. İşçinin işini mutad olarak yaptığı işyerinin hukuku uygulanır. İşin geçici olarak başka bir ülkede yapılması mutad işyerini değiştirmez (m. 27/2). İşçi işini sürekli olarak birden fazla ülkede yapıyorsa, örneğin uluslararası güzergâhlarda çalışan bir sürücü ya da birkaç ülkeyi kapsayan bir bölge temsilcisi, işverenin esas işyerinin bulunduğu ülkenin hukuku uygulanır (m. 27/3).

Daha sıkı ilişkili hukuk. Dördüncü fıkra hâkime bir imkân tanır: hâlin bütün şartları sözleşmenin başka bir hukukla daha sıkı ilişkili olduğunu gösteriyorsa ilk üç fıkranın gösterdiği hukuk yerine o hukuk uygulanabilir. 2025 değişikliğinden sonra metin bu imkânı açıkça birinci fıkraya, yani hukuk seçimine de uzatır. Bu durumda bile, işin yapıldığı yerin işin yapıldığı sırada uygulanması zorunlu olan hükümleri uygulanır.

Değişikliğin uygulamada hukuk seçimini nasıl etkileyeceği, yani hâkimin tarafların seçtiği hukuku hangi durumlarda bir kenara bırakabileceği konusu tartışmalıdır. Kanunda bunun ölçütleri ayrıca düzenlenmemiştir ve değişiklikten sonra verilmiş bağlayıcı bir yargı kararı tespit edemedim. Somut bir uyuşmazlıkta mahkemenin hangi yaklaşımı benimseyeceği kesin değildir.

Yurt dışında yaşayanlar için uygulamada önemli noktalar

Türkiye’deki işveren tarafından yurt dışına gönderilmek. Türkiye’deki bir şirketin birkaç aylığına Almanya’daki bir şantiyeye ya da müşteriye gönderdiği işçi için, iş geçici ise mutad işyeri Türkiye’de kalır ve seçim yoksa Türk hukuku uygulanır (m. 27/2). Kanun “geçici”nin süresini belirlemez.

Almanya’da çalışıp Türk hukukunu seçmek. Almanya’da sürekli çalışan bir işçinin sözleşmesinde Türk hukuku seçilmişse, Türk mahkemesi Türk hukukunu uygular ama Alman hukukunun emredici kurallarının sağladığı asgari koruma saklıdır (m. 27/1). Bu korumanın içeriği Alman hukukuna göre belirlenir; bunun için Almanya’da yetkili bir avukata başvurmanız gerekir.

Hangi mahkeme? İşçinin işini mutad olarak yaptığı işyeri Türkiye’deyse o yer mahkemesi yetkilidir. İşçi işverene karşı dava açarken işverenin yerleşim yerinde ya da kendi yerleşim yeri veya mutad meskeninin bulunduğu yerdeki Türk mahkemesinde de dava açabilir (MÖHUK m. 44). Bu yetki sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz (MÖHUK m. 47/2).

Fikrî ürünler. İşçinin işi sırasında ortaya koyduğu buluş ya da yazılım gibi fikrî ürünlere ilişkin işçi-işveren sözleşmeleri de iş sözleşmesinin tabi olduğu hukuka bağlıdır (MÖHUK m. 28/3).

İş ilişkisinden doğan diğer konular için iş hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İş sözleşmesinde hukuk seçimi yapılabilir mi?

Evet, ama işçinin mutad işyeri hukukunun emredici hükümlerine göre sahip olacağı asgari koruma saklıdır (MÖHUK m. 27/1).

Türk şirketi beni yurt dışına gönderdi, hangi hukuk uygulanır?

Hukuk seçimi yoksa ve yurt dışındaki iş geçiciyse mutad işyeri değişmez; Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 27/2). Hâkim, hâlin bütün şartlarına göre daha sıkı ilişkili bir hukuku uygulayabilir (m. 27/4).

MÖHUK m. 27 ne zaman değişti?

Birinci ve dördüncü fıkralar 7550 sayılı Kanunun 18. maddesiyle değiştirildi. Kanunun resmî metnindeki değişiklik listesine göre değişiklik 4/6/2025’te yürürlüğe girdi.

Kaynaklar

Sorularınız için

Yurt dışında çalışırken ya da Türkiye’deki işvereniniz tarafından yurt dışına gönderildiğinizde iş sözleşmenize Türk mahkemesi açısından hangi hukukun uygulanacağını ve davayı nerede açabileceğinizi değerlendirmek isterseniz randevu sayfasından online görüntülü, telefonla veya Düsseldorf’ta yüz yüze bir görüşme tarihi seçebilirsiniz. Sorunuzu yazılı olarak iletişim formundan da iletebilirsiniz. Hazırlık için şunlar yararlı olur:

iş sözleşmesi ve varsa görevlendirme yazısı,
hangi tarihlerde hangi ülkede çalıştığınız,
işverenin merkezinin ve sizi görevlendiren birimin bulunduğu ülke.