Artikel 31 MÖHUK – Voorrangsregels van een derde staat

Artikel 31 van de Turkse Wet nr. 5718 op het internationaal privaatrecht en het internationaal procesrecht (MÖHUK) staat de Turkse rechter toe gevolg te geven aan de voorrangsregels (doğrudan uygulanan kurallar) van een derde staat waarmee een overeenkomst nauw verbonden is. De rechter is daartoe niet verplicht; hij heeft beoordelingsvrijheid. In de praktijk speelt het artikel vooral bij internationale handelsovereenkomsten.

Artikel 31 MÖHUK – tekst

Niet-officiële vertaling:

Voorrangsregels
Artikel 31 – (1) Bij de toepassing van het recht dat de contractuele verhouding beheerst, kan gevolg worden gegeven aan de voorrangsregels van het recht van een derde staat, indien deze nauw met de overeenkomst verbonden is. Bij de beslissing of aan deze regels gevolg wordt gegeven en of zij worden toegepast, wordt rekening gehouden met hun doel, aard, inhoud en gevolgen.

Turkse originele tekst:

Doğrudan uygulanan kurallar
MADDE 31 – (1) Sözleşmeden doğan ilişkinin tâbi olduğu hukuk uygulanırken, sözleşmeyle sıkı ilişkili olduğu takdirde üçüncü bir devletin hukukunun doğrudan uygulanan kurallarına etki tanınabilir. Söz konusu kurallara etki tanımak ve uygulayıp uygulamamak konusunda bu kuralların amacı, niteliği, muhtevası ve sonuçları dikkate alınır.

In de actuele tekst in het UYAP Mevzuat-systeem staat bij dit artikel geen wijziging vermeld (stand november 2026).

Toelichting van de wetgever

Volgens de toelichting bij het wetsontwerp is het artikel nieuw; in het ontwerp had het de titel „Müdahaleci kurallar” (dwingende ingrijpende regels). De toelichting wijst erop dat het in aanmerking nemen van zulke regels van een nauw verbonden derde staat aanvaard is in het internationale contractenrecht en in de Europese regeling die bekendstaat als Rome I. Het artikel maakt toepassing niet verplicht, maar geeft de rechter een mogelijkheid om nadelen te voorkomen die kunnen ontstaan als deze regels buiten beschouwing blijven.

Uitleg

Wat een voorrangsregel is en dat Turkse voorrangsregels altijd worden toegepast, leest u in het artikel over artikel 6 MÖHUK. Artikel 31 gaat alleen over regels van een buitenlandse staat en alleen over overeenkomsten. De voorwaarden:

Er is een contractuele verhouding met een daarop toepasselijk recht (artikel 24 e.v.).
Het gaat om een voorrangsregel van een „derde staat”.
De overeenkomst is nauw verbonden met die staat.
De rechter weegt doel, aard, inhoud en gevolgen van de regel en beslist of hij er gevolg aan geeft.

De wet definieert het begrip „derde staat” niet en zegt ook niet wat „gevolg geven” naast rechtstreekse toepassing kan inhouden. Over beide punten bestaat discussie; er is geen uitdrukkelijke wettelijke bepaling en geen bindende rechterlijke uitspraak. Naar het oordeel van de auteur is een derde staat een andere staat dan die waarvan het recht de overeenkomst beheerst, en een andere dan Turkije.

Artikel 31 zegt „kan gevolg worden gegeven”, terwijl volgens artikel 6 de Turkse regel „wordt toegepast”.

Wat dit betekent als u in het buitenland woont

Bij particuliere zaken komt dit artikel weinig voor. Stuit de nakoming van een overeenkomst die onder Turks recht valt op een regel van een ander, nauw verbonden land, bijvoorbeeld een export- of deviezenregel, dan beoordeelt een Turkse rechter op grond van artikel 31 of hij aan die regel gevolg geeft. De uitkomst is moeilijk te voorspellen, omdat de beslissing aan de rechter is.

Veelgestelde vragen

Moet een Turkse rechter voorrangsregels van een derde staat toepassen?

Nee. Artikel 31 zegt „kan gevolg worden gegeven”; de rechter beslist met inachtneming van doel, aard, inhoud en gevolgen van de regel.

Wat is het verschil tussen artikel 31 en artikel 6 MÖHUK?

Artikel 6 gaat over Turkse voorrangsregels, die worden toegepast. Artikel 31 geeft alleen bij overeenkomsten de mogelijkheid om gevolg te geven aan regels van een buitenlandse derde staat.

Bronnen

Vragen over uw situatie

Is de nakoming van een overeenkomst met een band met Turkije geblokkeerd door een verbod of beperking van een ander land en wilt u bespreken hoe een Turkse rechter dat zou kunnen beoordelen, dan kunt u via de afsprakenpagina een gesprek plannen, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stuurt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht (§ 206 BRAO); voor het Nederlandse recht kunt u terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat. Handig om mee te nemen: de overeenkomst, een eventueel rechtskeuzebeding en de correspondentie over de regel die de nakoming verhinderde.