Artikel 22 MÖHUK – Vervoermiddelen (schepen, vliegtuigen)
Artikel 22 van de Turkse wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en internationaal procesrecht (MÖHUK) bepaalt welk recht geldt voor zakelijke rechten (aynî haklar) op lucht-, zee- en spoorvervoermiddelen. Beslissend is niet waar het vervoermiddel zich op dat moment bevindt, maar het land van herkomst (menşe ülke). Dat raakt eigenaren van een in Turkije of in het buitenland geregistreerde boot of jacht, kopers van zulke vervoermiddelen en schuldeisers die er een hypotheek op nemen.
Artikel 22 MÖHUK – tekst
Niet-officiële vertaling:
Vervoermiddelen
Artikel 22 – (1) Zakelijke rechten op lucht-, zee- en spoorvervoermiddelen worden beheerst door het recht van het land van herkomst.
(2) Land van herkomst is, voor lucht- en zeevervoermiddelen, de plaats van het register waarin de zakelijke rechten zijn ingeschreven; voor zeevervoermiddelen, als die registerplaats er niet is, de thuishaven; en voor spoorvervoermiddelen de plaats van de vergunning.
Turkse originele tekst:
Taşıma araçları
MADDE 22 – (1) Hava, deniz ve raylı taşıma araçları üzerindeki aynî haklar, menşe ülke hukukuna tâbidir.
(2) Menşe ülke, hava ve deniz taşıma araçlarında aynî hakların tescil edildiği sicil yeri, deniz taşıma araçlarında bu sicil yeri yoksa bağlama limanı, raylı taşıma araçlarında ruhsat yeridir.
De actuele tekst op mevzuat.gov.tr bevat geen wijzigingsaantekening (stand: november 2026).
Toelichting van de wetgever
Volgens de memorie van toelichting is het artikel nieuw; de oude wet nr. 2675 had geen uitdrukkelijke regel voor vervoermiddelen (in het wetsontwerp was het artikel 21). Eigendom en andere zakelijke rechten op deze vervoermiddelen worden onderworpen aan het recht van het land van herkomst, dat geldt als het recht waarmee het vervoermiddel en de eigenaar het nauwst verbonden zijn. Voor lucht- en zeevervoermiddelen is met het oog op rechtszekerheid gekozen voor het land van het register waarin de zakelijke rechten zijn ingeschreven. Voor niet-ingeschreven zeevervoermiddelen geldt het land van de thuishaven (bağlama limanı), voor spoorvervoermiddelen het land van de vergunning (samenvatting van de toelichting bij het wetsontwerp in de Turkse Grote Nationale Assemblee, TBMM).
Uitleg
Artikel 22 is een bijzondere regel naast artikel 21 MÖHUK. Volgens artikel 21 worden zakelijke rechten op roerende zaken beheerst door het recht van het land waar de zaak zich bevindt op het moment van de rechtshandeling. Bij een schip of vliegtuig dat steeds van land wisselt, zou dat van toeval afhangen; artikel 22 knoopt daarom aan bij een vast punt, in de regel het register (voor de algemene regel zie artikel 21 MÖHUK).
Alleen lucht-, zee- en spoorvervoermiddelen worden genoemd. Auto’s, motoren en vrachtwagens staan niet in artikel 22; voor zakelijke rechten daarop geldt artikel 21.
Artikel 22 gaat alleen over zakelijke rechten, dus eigendom en beperkte rechten zoals pand of hypotheek. Vorderingen uit een koopovereenkomst voor een jacht, bijvoorbeeld over de koopprijs of gebreken, vallen onder de regels voor overeenkomsten in artikel 24 e.v. MÖHUK.
Staat het recht van het land van herkomst vast, dan blijven de conflictregels van dat land buiten beschouwing; terug- en doorverwijzing tellen alleen mee bij geschillen over personen- en familierecht (artikel 2 lid 3 MÖHUK). De Turkse rechter past het materiële recht van het land van herkomst ambtshalve toe (artikel 2 lid 1 MÖHUK; zie artikel 2 MÖHUK).
Wat dit betekent als u in het buitenland woont
Woont u in Nederland en staat uw boot of jacht in Turkije ingeschreven in een register waarin zakelijke rechten worden ingeschreven, dan past een Turkse rechter op de eigendom van de boot en op een hypotheek daarop Turks recht toe. In welke haven de boot op dat moment ligt, waar u woont en welke nationaliteit u heeft, is volgens deze regel niet beslissend. Staat de boot niet in zo’n register, dan geldt het recht van het land van de thuishaven. Welke Turkse inschrijving geldt als een „register waarin de zakelijke rechten zijn ingeschreven” en hoe de inschrijving verloopt, valt buiten dit artikel; dat moet in het concrete geval apart worden nagegaan. Een auto die u uit Nederland of Duitsland meeneemt naar Turkije valt niet onder artikel 22, maar onder artikel 21.
Nederlandse en Duitse rechters beantwoorden dezelfde vraag volgens hun eigen conflictregels; daarvoor kunt u terecht bij een advocaat die in dat land bevoegd is.
Veelgestelde vragen
Welk recht geldt voor de eigendom van een jacht in een Turks register?
Staat het jacht in Turkije ingeschreven in een register waarin zakelijke rechten worden ingeschreven, dan geldt Turks recht (artikel 22 MÖHUK). Dat het jacht in het buitenland ligt, verandert daar niets aan.
Vallen auto’s onder artikel 22?
Nee. Het artikel noemt alleen lucht-, zee- en spoorvervoermiddelen; voor zakelijke rechten op een auto geldt artikel 21 MÖHUK.
Bronnen
Vragen over uw situatie
Heeft u een geschil over de eigendom van of een hypotheek op een boot, jacht of vliegtuig en wilt u weten welk recht een Turkse rechter zou toepassen, dan kunt u via de afsprakenpagina een gesprek plannen, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stuurt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht (§ 206 BRAO). Handig zijn stukken over het register waarin het vervoermiddel staat en over de thuishaven, een eventuele koopovereenkomst en gegevens over ingeschreven hypotheken. Algemene informatie vindt u op de pagina over internationaal privaatrecht.