Artikel 12 MÖHUK – Verloving in het Turkse IPR
Artikel 12 van de Turkse wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en internationaal procesrecht (MÖHUK) bepaalt welk recht geldt voor een verloving (nişanlılık). Bekwaamheid en voorwaarden worden voor elke verloofde naar zijn eigen nationale recht beoordeeld. De gevolgen, in de praktijk die van een verbroken verloving, vallen onder het gemeenschappelijke nationale recht, en als dat er niet is onder Turks recht. Dat speelt bij stellen waarvan één partner in Nederland woont en de verloving in Turkije plaatsvond.
Artikel 12 MÖHUK – tekst
Niet-officiële vertaling:
Verloving
Artikel 12 – (1) De bekwaamheid om zich te verloven en de voorwaarden van de verloving worden voor elk van de partijen beheerst door haar nationale recht op het moment van de verloving.
(2) Op de gevolgen en uitwerking van de verloving is het gemeenschappelijke nationale recht van toepassing en, indien de partijen een verschillende nationaliteit hebben, het Turkse recht.
Turkse originele tekst:
Nişanlılık
MADDE 12 – (1) Nişanlanma ehliyeti ve şartları taraflardan her birinin nişanlanma anındaki millî hukukuna tâbidir.
(2) Nişanlılığın hükümlerine ve sonuçlarına müşterek millî hukuk, taraflar ayrı vatandaşlıkta iseler Türk hukuku uygulanır.
De actuele tekst op mevzuat.gov.tr bevat geen wijzigingsaantekening (stand: november 2026).
Toelichting van de wetgever
Volgens de memorie van toelichting komt het artikel gedeeltelijk overeen met artikel 11 van de oude wet nr. 2675. In lijn met het Burgerlijk Wetboek staat in het opschrift nu „nişanlılık” (de verloving als verhouding) in plaats van „nişanlanma” (het zich verloven). In lid 1 is verduidelijkt dat het nationale recht „op het moment van de verloving” geldt; volgens de toelichting sluit dat aan bij het artikel over het huwelijk.
Uitleg
Het artikel scheidt twee vragen.
De eerste is of iemand zich kan verloven: bekwaamheid en voorwaarden. Elke verloofde wordt apart bekeken, naar zijn nationaliteit op het moment van de verloving. Naar Turks recht ontstaat een verloving door een huwelijksbelofte; een minderjarige of iemand onder curatele is zonder toestemming van de wettelijke vertegenwoordiger niet gebonden (artikel 118 van het Burgerlijk Wetboek, TMK).
De tweede gaat over de gevolgen. In de praktijk ontstaan die bij het verbreken van de verloving: vergoeding van materiële schade (artikel 120 TMK), vergoeding van immateriële schade (artikel 121 TMK) en het terugvragen van geschenken die het gebruikelijke te boven gaan (artikel 122 TMK). Het gemeenschappelijke nationale recht is van toepassing; bij verschillende nationaliteit direct het Turkse recht. Anders dan bij de algemene gevolgen van het huwelijk is er geen tussenstap via de gemeenschappelijke gewone verblijfplaats (vergelijk artikel 13 lid 3 MÖHUK).
Geldt Turks recht, dan zijn twee regels van belang. Een verloving geeft geen recht om nakoming van het huwelijk te vorderen (artikel 119 TMK). Vorderingen uit het einde van de verloving verjaren één jaar na dat einde (artikel 123 TMK).
Wat dit betekent als u in het buitenland woont
Beide verloofden zijn Turks. Dat u in Nederland woont, verandert niets: voor de Turkse rechter is het gemeenschappelijke nationale recht het Turkse. Bij een dubbele nationaliteit telt de Turkse (artikel 4 lid 1 sub b MÖHUK; zie Artikel 4 MÖHUK).
Eén verloofde is alleen Nederlander, bijvoorbeeld na het met toestemming opgeven van de Turkse nationaliteit (houder van de Blauwe Kaart, Mavi Kart). Dan is er geen gemeenschappelijk nationaal recht en past de Turkse rechter Turks recht toe (lid 2).
Welke rechter? De internationale bevoegdheid van de Turkse rechter wordt in beginsel bepaald door de nationale regels over relatieve bevoegdheid (artikel 40 MÖHUK). Wordt in Nederland geprocedeerd, dan past de Nederlandse rechter zijn eigen verwijzingsregels toe; deze bijdrage beschrijft alleen het standpunt van de Turkse rechter. Voor het recht dat in Nederland wordt toegepast kunt u terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat.
Eén jaar. Geldt Turks recht, dan loopt de verjaringstermijn van één jaar uit artikel 123 TMK ongeacht waar de partijen wonen. Over het recht dat in het algemeen op verjaring van toepassing is, zie Artikel 8 MÖHUK.
Veelgestelde vragen
Kunnen sieraden na een verbroken verloving worden teruggevraagd?
Naar Turks recht kunnen geschenken die het gebruikelijke te boven gaan worden teruggevraagd als de verloving anders dan door een huwelijk eindigt (artikel 122 TMK). Wat het gebruikelijke te boven gaat, hangt af van de omstandigheden.
Welk recht geldt tussen een Turkse en een Nederlandse verloofde?
Voor de Turkse rechter Turks recht, omdat de nationaliteiten verschillen (artikel 12 lid 2 MÖHUK).
Wanneer verjaren vorderingen uit een verbroken verloving?
Naar Turks recht één jaar na het einde van de verloving (artikel 123 TMK).
Bronnen
Vragen over uw situatie
Is een verloving met een band met Turkije verbroken en wilt u weten naar welk recht en bij welke Turkse rechter u teruggave van geschenken of schadevergoeding kunt vorderen, dan kunt u via de afsprakenpagina een gesprek plannen, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stuurt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht (§ 206 BRAO). Handig zijn de data van de verloving en van het verbreken ervan, de nationaliteit van beide partijen en een lijst van de teruggevraagde geschenken; de termijn van één jaar uit artikel 123 TMK wordt vanaf die data berekend.