Scheiding in Turkije: verdeling van het vermogen

Bij een scheiding naar Turks recht wordt het vermogen verdeeld op basis van de waarde van wat tijdens het huwelijk is verworven. Elke echtgenoot kan de helft vorderen van wat er van de aanwinsten van de ander overblijft na aftrek van de schulden, het overschot (artık değer) (artikel 236 lid 1 Turks Burgerlijk Wetboek, Türk Medeni Kanunu – TMK). Wat u al vóór het huwelijk bezat en wat u door erfenis of schenking hebt gekregen, telt in deze berekening niet mee (artikel 220 TMK).

Die regel volgt uit het wettelijke stelsel dat geldt als de echtgenoten geen ander stelsel hebben gekozen: de deelname in aanwinsten (edinilmiş mallara katılma, artikel 202 TMK). Hieronder leg ik uit welke goederen in de berekening vallen, hoe de vordering wordt berekend en welk recht geldt voor echtgenoten die in Duitsland of Nederland wonen.

Aanwinsten en eigen goederen

Bij de verdeling van het vermogen is de eerste vraag tot welke groep een goed behoort.

Aanwinsten (edinilmiş mal) zijn de goederen die een echtgenoot tijdens het stelsel onder bezwarende titel verwerft (artikel 219 TMK). De wet noemt in het bijzonder: inkomsten uit arbeid, uitkeringen van sociale-zekerheidsinstellingen en pensioenfondsen, schadevergoedingen voor het verlies van arbeidsvermogen, de opbrengsten van eigen goederen en goederen die in de plaats komen van aanwinsten. Een appartement dat tijdens het huwelijk van het salaris is gekocht, spaargeld of een auto die met dat geld is aangeschaft, zijn typische voorbeelden.

Eigen goederen (kişisel mal) zijn volgens de wet (artikel 220 TMK):

zaken die uitsluitend voor het persoonlijk gebruik van één echtgenoot dienen,
goederen die bij het begin van het stelsel aan die echtgenoot toebehoorden,
wat een echtgenoot tijdens het huwelijk om niet verkrijgt, zoals door erfenis of schenking,
vorderingen tot vergoeding van immateriële schade,
goederen die in de plaats komen van eigen goederen.

Is in geschil van wie een goed is of tot welke groep het behoort, dan moet degene die iets stelt het bewijzen. Goederen waarvan niet kan worden bewezen wie de eigenaar is, gelden als mede-eigendom van beide echtgenoten. Alle goederen van een echtgenoot gelden als aanwinst totdat het tegendeel is bewezen (artikel 222 TMK). Wilt u dat een woning die u vóór het huwelijk kocht of erfde als eigen goed geldt, dan moet u dat met documenten aantonen.

Wie er ook in het kadaster staat: de deelnemingsvordering

De verdeling maakt de andere echtgenoot niet vanzelf eigenaar. Een huis dat in het kadaster op naam van de man staat, blijft na de scheiding op zijn naam. De vrouw heeft een geldvordering waarin de waarde van dat huis als aanwinst wordt meegeteld: de deelnemingsvordering (katılma alacağı). Omgekeerd geldt hetzelfde. De vordering kan in geld worden betaald of, als partijen dat afspreken, door goederen over te dragen. Zou directe betaling de schuldenaar in ernstige moeilijkheden brengen, dan kan uitstel worden verleend (artikel 239 TMK).

Voor een goed in mede-eigendom geldt een andere regel: een echtgenoot die aantoont dat hij of zij een groter belang heeft en het aandeel van de ander betaalt, kan vragen dat het goed onverdeeld aan hem of haar wordt toegewezen (artikel 226 lid 2 TMK).

Hoe wordt de deelnemingsvordering berekend?

De berekening wordt voor elke echtgenoot apart gemaakt.

Einde van het stelsel. Bij echtscheiding eindigt het stelsel met ingang van de datum waarop de echtscheidingszaak aanhangig is gemaakt (artikel 225 lid 2 TMK). Welke goederen aanwinsten zijn, hangt af van de situatie op die datum (artikel 228 lid 1 TMK).
Waarde. De goederen worden echter gewaardeerd op het moment van de vereffening (artikel 235 lid 1 TMK). Is een appartement na het begin van de zaak in waarde gestegen, dan telt die stijging mee.
Bijtellingen. Schenkingen in het laatste jaar vóór het einde van het stelsel, gedaan zonder toestemming van de andere echtgenoot en boven gebruikelijke geschenken uit, worden bijgeteld, net als overdrachten die bedoeld waren om de deelnemingsvordering te verkleinen (artikel 229 TMK). Wie vóór de scheiding goederen aan een ander overdraagt, komt dus niet van de vordering af.
Vergoeding en schulden. Is een schuld van de aanwinsten uit eigen goederen betaald of andersom, dan kan vergoeding worden gevraagd (artikel 230 TMK). De schulden die op de aanwinsten drukken, worden afgetrokken. Wat overblijft is het overschot. Met een tekort houdt de wet geen rekening (artikel 231 lid 2 TMK): zijn de schulden van een echtgenoot hoger dan zijn of haar aanwinsten, dan wordt dat tekort niet op de ander afgewenteld.
Ieder de helft, daarna verrekening. Elke echtgenoot krijgt de helft van het overschot van de ander; de wederzijdse vorderingen worden verrekend (artikel 236 lid 1 TMK).

Een voorbeeld: is het overschot van Ayşe 400.000 TL en dat van Mehmet 100.000 TL, dan heeft Ayşe een vordering van 50.000 TL op Mehmet en Mehmet een vordering van 200.000 TL op Ayşe. Na verrekening betaalt Ayşe 150.000 TL aan Mehmet. De bedragen dienen alleen om de berekening te laten zien.

Heeft een echtgenoot zonder tegenprestatie bijgedragen aan de verwerving, verbetering of instandhouding van een goed van de ander, bijvoorbeeld door met eigen spaargeld een huis te verbouwen dat eigen goed van de ander is, dan kan hij of zij naar verhouding van die bijdrage een aandeel in de waardevermeerdering (değer artış payı) vorderen (artikel 227 TMK). Dat is een afzonderlijk recht, los van de deelname in het overschot.

Speelt schuld aan de scheiding een rol?

In de regel niet: de verdeling bij helfte staat los van wie schuld heeft aan de scheiding. De wet kent maar twee uitzonderingen. Bij een scheiding wegens overspel of wegens een aanslag op het leven kan de rechter het aandeel van de schuldige echtgenoot in het overschot naar billijkheid verminderen of laten vervallen (artikel 236 lid 2 TMK). Voor andere gevolgen, zoals alimentatie en schadevergoeding, wordt schuld afzonderlijk beoordeeld.

Getrouwd vóór 2002 en huwelijkse voorwaarden

De deelname in aanwinsten werd ingevoerd met Wet nr. 4721, die op 1 januari 2002 in werking trad. Volgens artikel 10 van de Invoeringswet nr. 4722 werkt dit stelsel niet terug. Voor echtgenoten die eerder zijn getrouwd, geldt tot 1 januari 2002 de scheiding van goederen (mal ayrılığı) uit het oude Burgerlijk Wetboek en vanaf die datum de deelname in aanwinsten. Vorderingen over de periode vóór 2002 volgen andere regels en vallen buiten dit artikel.

Met huwelijkse voorwaarden (mal rejimi sözleşmesi) die door een notaris zijn opgemaakt of gelegaliseerd, kunnen de echtgenoten een ander stelsel kiezen (artikel 205 TMK). Bestaan er huwelijkse voorwaarden, dan wordt volgens dat stelsel verdeeld (artikel 179 TMK).

Bij scheiden met wederzijds goedvinden kunnen de echtgenoten de verdeling van het vermogen ook in de regeling (protokol) opnemen. De rechter moet de regeling over de financiële gevolgen van de scheiding passend vinden en kan de wijzigingen aanbrengen die hij nodig acht (artikel 166 lid 3 TMK). Meer daarover in Scheiden in Turkije vanuit Nederland.

Echtgenoten in Duitsland of Nederland: welk recht geldt?

Een Turkse rechter bepaalt eerst volgens artikel 15 van de Wet nr. 5718 op het internationaal privaat- en procesrecht (MÖHUK) welk recht op het huwelijksvermogensstelsel van toepassing is. Hebben de echtgenoten geen rechtskeuze gedaan, dan is de volgorde: het gemeenschappelijke nationale recht bij het huwelijk, anders het recht van de gemeenschappelijke gewone verblijfplaats bij het huwelijk, anders Turks recht (artikel 15 lid 1 MÖHUK).

Beide echtgenoten waren bij het huwelijk Turks staatsburger. Dan past de Turkse rechter Turks recht toe, ook als zij in Duitsland of Nederland wonen. Heeft een echtgenoot naast de Turkse nog een andere nationaliteit, dan telt de Turkse (artikel 4 lid 1 sub b MÖHUK).
Eén echtgenoot had bij het huwelijk alleen de Duitse of Nederlandse nationaliteit. Dan is er geen gemeenschappelijk nationaal recht. Woonden beiden bij het huwelijk in Duitsland, dan geldt Duits recht. De inhoud van de vordering wordt dan door het Duitse recht bepaald; daarvoor moet u bij een in Duitsland bevoegde advocaat zijn.
Onroerend goed in Turkije. Bij de vereffening geldt daarvoor Turks recht (artikel 15 lid 2 MÖHUK). Hoe ver dit lid reikt, dus of het alleen de manier van verdelen van het onroerend goed raakt of ook de berekening van de vordering, is omstreden; de wet bevat daarover geen uitdrukkelijke bepaling.

Meer hierover in Artikel 15 MÖHUK. Duitse en Nederlandse rechters passen hun eigen conflictregels toe en kunnen voor hetzelfde huwelijk bij een ander recht uitkomen. Een in Duitsland gegeven beslissing over de verdeling heeft in Turkije, met name in het kadaster, pas gevolgen na erkenning of tenuitvoerlegging (tanıma/tenfiz).

De rechter die bevoegd is voor de echtscheiding, is ook bevoegd voor de zaak over de vereffening van het huwelijksvermogensstelsel (artikel 214 lid 2 TMK). Hoe de zaak wordt ingediend, de griffiekosten en het soort procedure vallen buiten dit artikel. Omdat de Turkse wetten over de gerechtelijke procedure in 2026 zijn gewijzigd, moet u die punten vóór het indienen van de zaak in de actuele wettekst nagaan. Voor andere onderwerpen kunt u terecht op de pagina familierecht.

Veelgestelde vragen

Wie krijgt het huis bij een scheiding in Turkije?

Het huis blijft bij de echtgenoot op wiens naam het in het kadaster staat. Is het een aanwinst, dan telt de waarde mee in de berekening en kan de andere echtgenoot op grond daarvan een geldvordering (deelnemingsvordering) instellen (artikel 236 en 239 TMK). Voor een huis in mede-eigendom geldt de regel van artikel 226 lid 2 TMK.

Wordt een huis dat vóór het huwelijk is gekocht verdeeld?

Nee. Een goed dat bij het begin van het stelsel aan een echtgenoot toebehoorde, is eigen goed (artikel 220 TMK). Is de hypotheek tijdens het huwelijk wel van het salaris afgelost, dan kan vergoeding aan de orde komen (artikel 230 TMK); heeft de andere echtgenoot bijgedragen, een aandeel in de waardevermeerdering (artikel 227 TMK).

Wordt een erfenis bij een scheiding verdeeld?

Nee, wat door erfenis is verkregen, is eigen goed (artikel 220 TMK). Opbrengsten ervan, zoals huurinkomsten, zijn wel aanwinst (artikel 219 TMK).

Heeft vreemdgaan invloed op de verdeling?

Bij een scheiding wegens overspel kan de rechter het aandeel van de schuldige echtgenoot in het overschot verminderen of laten vervallen (artikel 236 lid 2 TMK). Verder heeft schuld geen invloed op de verdeling van het vermogen.

Bronnen

Vragen over uw situatie

Wilt u voor uw eigen situatie laten nagaan welke goederen bij een scheiding in Turkije in de verdeling vallen, hoe de deelnemingsvordering wordt berekend of welk recht op uw huwelijksvermogen van toepassing is als u in het buitenland bent getrouwd, dan kunt u via de afsprakenpagina een moment kiezen voor een gesprek, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stuurt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht (§ 206 BRAO); voor het deel waarop Duits of Nederlands recht van toepassing is, kunt u terecht bij een in dat land bevoegde advocaat. Handig om klaar te hebben:

datum en plaats van het huwelijk, en de nationaliteit en het woonland van beide echtgenoten op dat moment,
eventuele huwelijkse voorwaarden (ook een Duits Ehevertrag),
de data waarop de goederen zijn verworven, gegevens uit het kadaster en documenten over geërfde of geschonken goederen,
de datum waarop de echtscheidingszaak is ingediend, als dat al is gebeurd.