TMK Madde 576 – Açılma yeri ve yetkili mahkeme
TMK Madde 576 metni
Açılma yeri ve yetkili mahkeme
Madde 576
Miras, malvarlığının tamamı için mirasbırakanın yerleşim yerinde açılır.
Mirasbırakanın tasarruflarının iptali veya tenkisi, mirasın paylaştırılması ve miras sebebiyle istihkak davaları bu yerleşim yeri mahkemesinde görülür.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 576 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 518 inci maddesini karşılamaktadır.
Miras malları nerede bulunursa bulunsun, miras işlerinin tek elden, yani aynı mahkeme tarafından yürütülmesinin uygun olacağı düşüncesiyle birinci fıkrada, mirasın, malvarlığının tamamı için mirasbırakanın yerleşim yerinde açılacağı düzenlenmiştir.
Birinci fıkrada yürürlükteki metinde yer alan "mahkeme" sözcüğü çıkarılmıştır. Çünkü mahkeme sözcüğü mirasın mutlaka bir dava veya mahkemeye yapılacak bir başvuru ile açılacağı izlenimini yaratmaktadır. Bu yanlıştır. Amaç, miras işleri nedeniyle yapılacak işlemler için bir yer belirlenmesi olup, bu yerin "mirasbırakanın yerleşim yeri" olduğu maddenin birinci fıkrasında belirtilmiştir. Mahkeme ve yetki konusu ikinci fıkrada düzenlenmiş bulunmaktadır.
Maddenin birinci fıkrasında sözü edilen "son ikametgah" yerine sadece "yerleşim yeri" sözcükleri kullanılmıştır. Yerleşim yerinin ne olduğu 19 uncu maddede belirlenmiştir. Yerleşim yerinin tekliği ilkesi olduğuna göre, mevcut ifadenin, "son" yerleşim yeri yanında sanki "önceki" yerleşim yerinin de geçerli olabileceği kanısını uyandıracağı düşüncesiyle, sadece yerleşim yeri sözcüğü kullanılmıştır. Bir kimsenin birden fazla yerleşim yeri olamayacağına göre, mirasbırakanın yerleşim yeri mirasın açılma yeri olacaktır.
Yürürlükteki maddenin ikinci cümlesindeki "ölüme bağlı tasarrufların" deyimi yerine "mirasbırakanın tasarruflarının" sözleri kullanılmıştır. Buna göre mirasbırakanın ister ölüme bağlı tasarrufu ister sağlararası tasarrufları olsun, iptali bu madde hükmüne tâbi tutulmuştur. Bu hüküm maddeye ikinci fıkra olarak eklenmiştir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Miras, mallar nerede bulunursa bulunsun mirasbırakanın yerleşim yerinde açılır ve başlıca miras davaları bu yerin mahkemesinde görülür.
Yerleşim yeri, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir ve bir kişinin aynı anda birden fazla yerleşim yeri olamaz (TMK m. 19). Mirasbırakanın öldüğü yer veya nüfusa kayıtlı olduğu yer değil, ölüm sırasındaki yerleşim yeri esas alınır.
Birinci fıkraya göre miras, malvarlığının tamamı için bu yerde açılır. Mirasbırakanın farklı şehirlerde taşınmazları, hesapları veya alacakları bulunsa bile miras işleri tek bir yerde toplanır. Terekenin korunması için önlemler (TMK m. 589) ve vasiyetnamenin açılması (TMK m. 596) gibi işler de mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından yürütülür.
İkinci fıkra yetkili mahkemeyi belirler. Şu davalar mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesinde görülür:
- Mirasbırakanın tasarruflarının iptali veya tenkisi davaları. Gerekçeye göre bu, ölüme bağlı tasarrufları olduğu kadar sağlararası tasarrufları da kapsar.
- Mirasın paylaştırılmasına ilişkin davalar.
- Miras sebebiyle istihkak davaları (TMK m. 637).
Yurt dışında yaşayanlar için bu maddenin sınırı önemlidir. Mirasbırakanın son yerleşim yeri yurt dışındaysa madde Türkiye'de bir yetkili mahkeme göstermez. Bu durumda MÖHUK m. 43 uygulanır: Miras davaları ölenin Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde, Türkiye'de yerleşim yeri yoksa terekeye dahil malların bulunduğu yer mahkemesinde görülür. Örneğin Almanya'da yerleşik iken ölen birinin Türkiye'deki taşınmazına ilişkin bir tenkis davası, Türkiye'de son yerleşim yeri bulunmuyorsa taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde açılır. Uygulanacak hukuk ise MÖHUK m. 20'ye göre belirlenir; Türkiye'deki taşınmazlara her hâlde Türk hukuku uygulanır.