TMK Madde 577 – Hak ehliyeti

TMK Madde 577 metni

Açılmanın hükümleri / Mirasa ehliyet / Hak ehliyeti

Madde 577

Bu Kanuna göre mirasa ehil olmayanlar dışındaki herkes mirasçı olabileceği gibi, vasiyet alacaklısı da olabilir.

Tüzel kişiliği bulunmayan bir topluluğa belli bir amaç için yapılan kazandırmaları, o topluluk içindeki kişiler, mirasbırakan tarafından belirlenen bu amacı gerçekleştirme kaydıyla birlikte edinmiş olurlar; amacın bu yolla gerçekleştirilmesine olanak yoksa, yapılan kazandırma vakıf kurma sayılır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 577 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 519 uncu maddesini karşılamaktadır.

Bu maddenin konu başlığı "I. Ehliyet" şeklindedir. Genel işlem ehliyeti ile bazı işlemlerde aranan özel ehliyetin karıştırılmaması için, başlığın "I. Mirasa ehliyet" şeklinde düzenlenmesi daha isabetlidir. Örneğin bağışlamayla ilgili Borçlar Kanununun 235 inci maddesinde kenar başlık sadece ehliyet değil "Bağışlamaya ehliyet" şeklindedir. Bu nedenle maddenin bu konu başlığı "Mirasa ehliyet" şeklinde değiştirilmiştir. Böylece mirasçı olabilme ehliyetinin ifade edilmek istendiği açıklık kazanmaktadır.

Madde, İsviçre Medenî Kanununun 539 uncu maddesindeki aslına uygun olarak iki fıkra hâline getirilmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında "Mirasa ehil olmayanlar" bu Kanuna göre ehil olmayanlarla sınırlı tutulmuştur. Zira Anayasamızın 35 inci maddesi herkesin miras ve mülkiyet hakkına sahip olduğu temel kuralını koymuştur. 1984 tarihli Öntasarıda olduğu gibi "Mirasçı olma ehliyeti kanunen kaldırılanlar" şeklindeki bir ifade kullanılacak olursa, bu ifade dolayısıyla maddenin Anayasaya aykırı olması sorunu gündeme gelebilecektir. Bu nedenle maddede "Bu Kanuna göre mirasa ehil olmayanlar dışındaki herkes" ifadesi kullanılmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasına tüzel kişiliği olmayan kişi topluluklarına belli bir amacı gerçekleştirmek üzere yapılan kazandırmalarda bu kişilerin mirası hep birlikte edinmiş olacakları ifadesi konulmuştur. Zira, ancak kişiliğe sahip olanlar hak edinebilecekleri için, tüzel kişiliği, yani kişiliği olmayan topluluklara yapılan kazandırmaları, bu topluluğu oluşturan kişilerin hep birlikte edinebilmeleri olanağı getirilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, kanunun mirasa ehil saymadığı kişiler dışında herkesin mirasçı ve vasiyet alacaklısı olabileceğini ve tüzel kişiliği olmayan topluluklara yapılan kazandırmaların akıbetini düzenler.

Mirasa ehliyet, mirasçı olabilme veya ölüme bağlı tasarrufla hak edinebilme ehliyetidir. Bu, işlem yapma ehliyetinden farklıdır. Küçükler, kısıtlılar ve ayırt etme gücü bulunmayanlar da mirasçı olabilir; bu kişiler adına işlemleri yasal temsilcileri yürütür. Tüzel kişiler, örneğin dernekler ve vakıflar da vasiyetle mirasçı atanabilir veya vasiyet alacaklısı olabilir. Yasal mirasçılık ise kural olarak hısımlık ve evlilik ilişkisine bağlıdır; mirasçı bırakmadan ölenin mirası Devlete geçer (TMK m. 501).

Mirasa ehil olmamanın sebepleri yalnızca bu Kanunda düzenlenmiştir. Bunların başında mirastan yoksunluk gelir (TMK m. 578). Gerekçeye göre bu sınırlama, herkesin miras hakkına sahip olduğunu öngören Anayasa m. 35 ile uyum için bilinçli olarak getirilmiştir.

Mirasa ehil olmak tek başına yeterli değildir. Mirasçının mirasbırakanın ölümü anında sağ olması da gerekir (TMK m. 580–583).

İkinci fıkra, tüzel kişiliği olmayan bir topluluğa belli bir amaçla yapılan kazandırmaları düzenler. Kişiliği olmayan bir topluluk hak sahibi olamaz. Bu nedenle kazandırmayı, topluluğu oluşturan kişiler, mirasbırakanın belirlediği amacı gerçekleştirme kaydıyla birlikte edinir. Örneğin henüz dernek olarak kurulmamış bir köy yardımlaşma grubuna köy okulunun onarımı için yapılan bir vasiyet bu kapsamdadır. Amacın bu yolla gerçekleştirilmesi mümkün değilse kazandırma vakıf kurma sayılır. Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufla vakıf kurabileceği TMK m. 526'da düzenlenmiştir.