MÖHUK Madde 58 – Tanıma
MÖHUK Madde 58 metni
Tanıma
Madde 58
(1) Yabancı mahkeme ilâmının kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi yabancı ilâmın tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır. Tanımada 54 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi uygulanmaz.
(2) İhtilâfsız kaza kararlarının tanınması da aynı hükme tâbidir.
(3) Yabancı mahkeme ilâmına dayanılarak Türkiye'de idarî bir işlemin yapılmasında da aynı usul uygulanır.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
MÖHUK Madde 58 gerekçesi
2675 sayılı Kanunun 42 nci maddesini kısmen karşılamaktadır.
Yabancı mahkeme ilâmlarının tanınmasında 2675 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin (d) bendinin uygulanmasını önleyen 42 nci maddenin birinci fıkrasındaki hüküm, aleyhine tanınma talep edilen kişinin savunma haklarını kullanamamış olması ihtimâlini tenfiz hâkiminin kontrolü dışında bırakacak şekilde yorumlanmaya müsait görülmüştür. Bu konudaki tereddütleri kaldırmak ve 38 inci maddenin (d) bendinin yabancı ilâmların tanınmasında da dikkate alınmasını temin etmek maksadıyla, yabancı ilâmların tanınmasını düzenleyen 42 nci maddenin birinci fıkrasındaki (d) bendine yapılan atfın kaldırılması yararlı görülmüştür.
Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 57. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.
Açıklama
Yabancı mahkeme kararının Türkiye'de kesin hüküm veya kesin delil olarak kabul edilmesini, yani tanınmasını ve bunun şartlarını düzenler.
Tanıma, yabancı mahkeme kararının Türkiye'de icra edilmeden hüküm doğurmasını sağlar. Kesin hüküm etkisi, kararın Türkiye'de bağlayıcı kabul edilmesi ve aynı taraflar arasında aynı konuda yeniden dava açılamamasıdır. Kesin delil etkisi ise kararın başka bir davada, içerdiği hususları ispat eden ve hâkimi bağlayan bir belge olarak kullanılmasıdır. Yurt dışında verilen boşanma, babalık veya evlat edinme kararları Türkiye'de çoğunlukla bu yolla sonuç doğurur. Kararın zorla yerine getirilmesi, örneğin nafakanın icra yoluyla tahsili isteniyorsa tenfiz gerekir (MÖHUK m. 50).
Tanıma, mahkemenin yabancı kararın tenfiz şartlarını taşıdığını tespit etmesine bağlıdır. Bu nedenle kararın bir hukuk davasında verilmiş ve verildiği ülke hukukuna göre kesinleşmiş olması (MÖHUK m. 50/1) ile MÖHUK m. 54'teki şartlar tanımada da aranır. Tek istisna karşılıklılık şartıdır (MÖHUK m. 54/1-a). Türkiye ile kararın verildiği ülke arasında karşılıklılık bulunmasa da karar tanınabilir.
Gerekçeye göre eski Kanun, tanımada savunma hakkına ilişkin şartın uygulanmayacağını öngören bir atıf içeriyordu. Bu atıf, kendisine karşı tanıma istenen kişinin savunma hakkını kullanamamış olmasının denetlenmemesine yol açacak biçimde yorumlanabildiği için kaldırılmıştır. Bugün savunma hakkına ilişkin şart (MÖHUK m. 54/1-ç) tanımada da aranır.
İkinci fıkraya göre ihtilâfsız kaza (çekişmesiz yargı) kararları, yani bir uyuşmazlığı çözmeyen ve ilgilinin başvurusu üzerine verilen vesayet veya mirasçılık belgesi gibi kararlar da aynı şartlarla tanınır.
Üçüncü fıkra, yabancı bir karara dayanarak Türkiye'de idarî bir işlem yapılmasını da aynı usule bağlar. Yabancı boşanma kararının nüfus kütüğüne işlenmesi buna örnektir. Bu nedenle kural olarak önce mahkemeden tanıma kararı alınmalıdır.
Yurt dışında boşanan bir Türk vatandaşı, boşanma Türkiye'de tanınmadıkça nüfus kaydında evli görünmeye devam eder ve Türkiye'de yeniden evlenemez. Yabancı boşanma kararları için Nüfus Hizmetleri Kanununda ayrıca, eşlerin birlikte başvurması gibi şartlarla nüfus müdürlüğü veya konsolosluk aracılığıyla idarî yoldan tescil imkânı tanınmıştır. Bu yolun şartları bulunmuyorsa Türkiye'de tanıma davası açılır; aile hukukuna ilişkin kararlarda dava aile mahkemesinde görülür. Tanıma kararının etkisinin hangi tarihten başladığı MÖHUK m. 59'da düzenlenmiştir.