MÖHUK Madde 55 – Tebliğ ve itiraz
MÖHUK Madde 55 metni
Tebliğ ve itiraz
Madde 55
(1) Tenfiz istemine ilişkin dilekçe, duruşma günü ile birlikte karşı tarafa tebliğ edilir. İhtilâfsız kaza kararlarının tanınması ve tenfizi de aynı hükme tâbidir. Hasımsız ihtilâfsız kaza kararlarında tebliğ hükmü uygulanmaz. İstem, basit yargılama usulü hükümlerine göre incelenerek karara bağlanır.
(2) Karşı taraf ancak bu bölüm hükümlerine göre tenfiz şartlarının bulunmadığını veya yabancı mahkeme ilâmının kısmen veya tamamen yerine getirilmiş yahut yerine getirilmesine engel bir sebep ortaya çıkmış olduğunu öne sürerek itiraz edebilir.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
MÖHUK Madde 55 gerekçesi
2675 sayılı Kanunun 39 uncu maddesini kısmen karşılamaktadır.
Tenfiz davalarında, dava dilekçesinin, duruşma günü ile birlikte karşı tarafa tebliğ edilmesi kuralını ilke olarak kabul eden 2675 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi hükmü, ihtilafsız kaza kararları için herhangi bir hükme yer vermemiş idi. Uygulamada doğan tereddüt ve zorlukları ortadan kaldırmak maksadıyla, bu maddeye ihtilafsız kaza kararları için bir hüküm eklenmesi gerekli görülmüştür.
Eklenen bu hükme göre, ihtilafsız kaza kararlarının tanınması ve tenfizinde de, tanıma ve tenfiz istemine ilişkin dilekçe, duruşma günü ile birlikte karşı tarafa tebliğ edilecektir. Buna mukabil, hasımsız ihtilafsız kaza kararlarında, bir karşı tarafın bulunmaması sebebiyle, bu tebliğ hükmü uygulanmayacaktır.
Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 54. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.
Açıklama
Tenfiz dilekçesinin karşı tarafa tebliğini, davanın hangi usulle görüleceğini ve karşı tarafın hangi sebeplerle itiraz edebileceğini düzenler.
Tenfiz dilekçesi, duruşma günüyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir. Böylece karşı taraf davadan haberdar olur ve savunmasını yapabilir.
İhtilâfsız kaza (çekişmesiz yargı) kararları, iki taraf arasındaki bir uyuşmazlığı çözmeyen, ilgilinin başvurusu üzerine verilen kararlardır. Vesayet veya mirasçılık belgesine ilişkin kararlar buna örnektir. Bu kararların tanınması veya tenfizi istendiğinde de dilekçe karşı tarafa tebliğ edilir. Kararın hiç karşı tarafı yoksa (hasımsız ihtilâfsız kaza kararı), tebliğ edilecek kimse bulunmadığından bu kural uygulanmaz. Gerekçeye göre eski Kanun bu kararlar hakkında hüküm içermediği için uygulamada çıkan tereddütleri gidermek amacıyla bu cümleler eklenmiştir.
İstem basit yargılama usulüne göre incelenir (HMK m. 316 vd.). Bu usulde dilekçe aşaması kısadır ve yargılama genel usule göre daha çabuk yürür.
İkinci fıkra itiraz sebeplerini sınırlar. Karşı taraf yalnızca şunları ileri sürebilir:
- Tenfiz şartlarının, özellikle MÖHUK m. 50 ve 54'te aranan şartların bulunmadığı.
- Yabancı kararın kısmen veya tamamen yerine getirildiği. Hükmedilen borcun ödenmiş olması buna örnektir.
- Kararın yerine getirilmesine engel bir sebebin ortaya çıktığı.
Karşı taraf, yabancı hâkimin olayı yanlış değerlendirdiğini veya yanlış hukuk uyguladığını ileri sürerek itiraz edemez. Türk mahkemesi yabancı kararın esasını yeniden incelemez.
Aynı hükümler yabancı hakem kararlarının tenfizinde de kıyas yoluyla uygulanır (MÖHUK m. 61/2).