MÖHUK Madde 18 Evlât Edinme | Av. Sermin Güneş Keçeci

MÖHUK m. 18, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun yabancılık unsuru taşıyan evlat edinmelerde uygulanacak hukuku belirleyen maddesidir. Şartlar her taraf için kendi millî hukukuna, diğer eşin rızası iki eşin millî hukukuna birlikte, evlat edinmenin sonuçları ise evlat edinenin millî hukukuna tabidir. Almanya’da ya da Hollanda’da evlat edinen veya eşinin çocuğunu evlat edinmek isteyen Türk vatandaşları bu maddeyle karşılaşır.

MÖHUK Madde 18 metni

Evlât edinme
MADDE 18 – (1) Evlât edinme ehliyeti ve şartları, taraflardan her birinin evlât edinme anındaki millî hukukuna tâbidir.
(2) Evlât edinmeye ve edinilmeye diğer eşin rızası konusunda eşlerin millî hukukları birlikte uygulanır.
(3) Evlât edinmenin hükümleri evlât edinenin millî hukukuna, eşlerin birlikte evlât edinmesi hâlinde ise evlenmenin genel hükümlerini düzenleyen hukuka tâbidir.

mevzuat.gov.tr’deki güncel metinde bu madde için bir değişiklik notu yoktur (Kasım 2026 itibarıyla). Gerekçenin tam metni ve açıklama: MÖHUK m. 18.

Madde gerekçesi

Gerekçeye göre madde, 2675 sayılı eski Kanunun 18. maddesini kısmen karşılar ve değişiklik daha çok düzenleniş biçimiyle ilgilidir. Eski metnin üçüncü fıkrası, evlat edinmenin kuruluşuna ilişkin olduğu için ikinci fıkraya taşınmış ve evlat “edinilme” hâli de kapsama alınmıştır. Birlikte evlat edinmede evlenmenin genel hükümlerine uygulanan hukukun devreye girebilmesi için bir evliliğin bulunması gerektiğinden son fıkraya “eşler” kelimesi eklenmiştir.

Açıklama

Maddenin üç fıkrası, evlat edinmenin üç ayrı sorusuna cevap verir.

Kim, kimi evlat edinebilir? (1. fıkra) Evlat edinen ve evlatlık için ayrı ayrı bakılır; her biri için evlat edinme anındaki millî hukuku uygulanır. İki hukukun şartlarının birlikte sağlanması gerekir. Türk vatandaşı evlat edinen için TMK’nın şartları aranır. Bunlardan bazıları şöyledir:

Küçüğün evlat edinilmesi, evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olmasına bağlıdır (TMK m. 305/1).
Eşler ancak birlikte evlat edinebilir; evli olmayanlar birlikte evlat edinemez (TMK m. 306/1).
Eşlerden biri, en az iki yıldan beri evli olmaları veya kendisinin otuz yaşını doldurmuş olması koşuluyla diğerinin çocuğunu evlat edinebilir (TMK m. 306/3).
Evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuşsa tek başına evlat edinebilir (TMK m. 307/1).
Evlatlık, evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olmalıdır (TMK m. 308/1).

Eşin rızası (2. fıkra). Evli bir kişi evlat ediniyor ya da evlat ediniliyorsa, diğer eşin rızasının gerekip gerekmediği iki eşin millî hukukuna birlikte bakılarak belirlenir. Hukuklardan biri rıza istiyorsa rıza gerekir.

Sonuçlar (3. fıkra). Evlat edinen ile evlatlık arasındaki ilişki evlat edinenin millî hukukuna tabidir. Eşler birlikte evlat edinmişse evliliğin genel hükümlerine uygulanan hukuk esas alınır (MÖHUK m. 13/3). Türk hukuku uygulanıyorsa ana ve babaya ait haklar ve yükümlülükler evlat edinene geçer (TMK m. 314/1).

Yurt dışında yaşayanlar için uygulamada önemli noktalar

Eşin çocuğunu evlat edinme. Yurt dışında yaşayan ailelerde en sık karşılaşılan durum budur. Evlat edinen Türk vatandaşıysa TMK m. 306/3’teki süre ve yaş şartı, evlatlık başka bir devletin vatandaşıysa o devletin şartları da aranır (m. 18/1).

Türk hukukunda evlat edinme mahkeme kararıyla kurulur (TMK m. 315/1). Almanya’da ya da Hollanda’da bir mahkemenin veya yetkili makamın verdiği evlat edinme kararının Türkiye’de hüküm doğurması ve nüfus kaydına işlenmesi için kural olarak tanınması gerekir; çekişmesiz yargı kararlarının tanınması da aynı kurala tabidir (MÖHUK m. 58/1–2). Türk hukukunda evlatlık ilişkisine ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı hem evlatlığın hem de evlat edinenin nüfus kütüğüne işlenir (TMK m. 314).

Miras. Türk hukuku uygulandığında evlatlık, evlat edinenin mirasçısı olur (TMK m. 314/2). Ancak mirasa ölenin millî hukuku, Türkiye’deki taşınmazlara Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 20/1). Evlatlığın mirasçı olup olmadığının evlat edinmenin sonuçlarına (m. 18/3) mı yoksa miras hukukuna (m. 20) mı bağlanacağı, iki hukukun farklı sonuç verdiği durumlarda tartışmalıdır. Bu konuda kanunda açık bir hüküm yoktur; yukarıdaki ayrım yazarın kanun metninden çıkardığı bir değerlendirmedir ve somut uyuşmazlıkta mahkemenin hangi yaklaşımı benimseyeceği kesin değildir.

Sözleşmeler. Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerin hükümleri saklıdır (MÖHUK m. 1/2). Ülkeler arası evlat edinmelerde böyle bir sözleşme merkezi makamlar aracılığıyla yürütülen özel bir usul öngörebilir; sözleşmenin ilgili devletler arasında uygulanıp uygulanmadığını her dosyada ayrıca kontrol etmek gerekir.

Alman veya Hollanda hukukundaki evlat edinme şartları için o ülkede yetkili bir avukata ya da makama başvurmanız gerekir.

Sık sorulan sorular

Almanya’da yaşayan Türk vatandaşı eşinin çocuğunu evlat edinebilir mi?

Türk hukukuna göre en az iki yıldan beri evli olmaları veya evlat edinenin otuz yaşını doldurmuş olması gerekir (TMK m. 306/3). Çocuğun vatandaşı olduğu devletin şartları da ayrıca aranır (MÖHUK m. 18/1).

Yurt dışında verilen evlat edinme kararı Türkiye’de geçerli mi?

Türkiye’de hüküm doğurması ve nüfusa işlenmesi için kural olarak tanınması gerekir (MÖHUK m. 58).

Evlat edinmenin sonuçlarına hangi hukuk uygulanır?

Evlat edinenin millî hukuku; eşler birlikte evlat edinmişse evliliğin genel hükümlerine uygulanan hukuk (MÖHUK m. 18/3).

Kaynaklar

Sorularınız için

Eşinizin çocuğunu ya da başka bir çocuğu evlat edinmek istiyorsanız veya yurt dışında verilmiş bir evlat edinme kararının Türkiye’de nasıl tanınacağını kendi durumunuz için konuşmak isterseniz randevu sayfasından online görüntülü, telefonla veya Düsseldorf’ta yüz yüze bir görüşme tarihi seçebilirsiniz. Yazılı soru için iletişim formunu kullanabilirsiniz. Tarafların vatandaşlık bilgileri, evlilik tarihi, varsa yabancı evlat edinme kararı ve kesinleşme bilgisi görüşmeye hazırlıkta yararlı olur.