MÖHUK Madde 18 – Evlât edinme

MÖHUK Madde 18 metni

Evlât edinme

Madde 18

(1) Evlât edinme ehliyeti ve şartları, taraflardan her birinin evlât edinme anındaki millî hukukuna tâbidir.

(2) Evlât edinmeye ve edinilmeye diğer eşin rızası konusunda eşlerin millî hukukları birlikte uygulanır.

(3) Evlât edinmenin hükümleri evlât edinenin millî hukukuna, eşlerin birlikte evlât edinmesi hâlinde ise evlenmenin genel hükümlerini düzenleyen hukuka tâbidir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

MÖHUK Madde 18 gerekçesi

2675 sayılı Kanunun 18 inci maddesini kısmen karşılamaktadır. Maddedeki değişiklik daha çok düzenleniş biçimiyle ilgilidir.

Maddenin birinci fıkrasında, maddeler arasındaki deyim birliğini ve ifade bütünlüğünü sağlamak için, "tâbi"dir kelimesi kullanılmış ve bununla uyumlu olmak üzere "hakkında" kelimesi kaldırılmıştır.

Maddenin üçüncü fıkrası, evlât edinmenin kuruluşuna ait olduğu için yeri değiştirilerek ikinci fıkra hâline getirilmiş ve evlât edinme yanında evlât "edinilme" hâli de maddenin kapsamına dâhil edilmiştir.

Son fıkrada birlikte evlât edinmeye evlenmenin genel hükümlerinin uygulanabilmesi için bir evliliğin varlığına ihtiyaç bulunduğundan, maddeye "eşler" kelimesi eklenerek açıklık sağlanmıştır.

Kaynak: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 23. Dönem, S. Sayısı 47, tasarının 17. maddesi. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen 2675 sayılı Kanun, bu Kanundan önce yürürlükte olan 1982 tarihli Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanundur; gerekçedeki madde numaraları tasarıya aittir.

Açıklama

Bu madde, yabancılık unsuru taşıyan evlat edinmelerde hangi hukukun uygulanacağını düzenler. Farklı ülkelerin vatandaşları arasındaki evlat edinmelerde ve yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının evlat edinmelerinde başvurulan temel kuraldır. Türk hukukunda evlat edinme TMK m. 305 vd. hükümlerinde düzenlenmiştir.

Madde üç konuyu ayırır:

• Evlat edinme ehliyeti ve şartları, evlat edinen ve evlatlık için ayrı ayrı, onların evlat edinme anındaki millî hukukuna göre belirlenir. Evlat edinenin yaşı gibi şartlar onun millî hukukuna, evlatlığın rızası gibi şartlar evlatlığın millî hukukuna göre değerlendirilir. Evlat edinmenin gerçekleşmesi için iki hukuktaki şartların da sağlanması gerekir.
• Evli bir kişi tek başına evlat edinecekse veya evli bir kişi evlat edinilecekse, diğer eşin rızası konusunda eşlerin millî hukukları birlikte uygulanır.
• Evlat edinmenin hükümleri, yani evlat edinen ile evlatlık arasındaki hak ve yükümlülükler, evlat edinenin millî hukukuna tabidir. Eşler birlikte evlat edinmişse evliliğin genel hükümlerine uygulanan hukuk esas alınır (MÖHUK m. 13/3).

Örneğin Almanya'da yaşayan Türk vatandaşı bir çift Alman vatandaşı bir çocuğu evlat edinmek isterse, çift bakımından Türk hukukunun, çocuk bakımından Alman hukukunun şartları karşılanmalıdır. Evlat edinmenin sonuçlarına ise eşlerin ortak millî hukuku olan Türk hukuku uygulanır.

Ülkeler arası evlat edinmelerde Türkiye'nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmeler saklıdır (MÖHUK m. 1/2). Bunların başında, Türkiye ile birlikte Almanya ve Hollanda'nın da taraf olduğu 1993 tarihli Ülkelerarası Evlat Edinme Konusunda Çocukların Korunması ve İşbirliğine Dair Lahey Sözleşmesi gelir. Bu sözleşme, işlemlerin taraf devletlerin merkezi makamları aracılığıyla yürütülmesini öngörür.

Yurt dışında bir mahkeme veya makam tarafından verilen evlat edinme kararının Türkiye'de hüküm doğurması ve nüfusa işlenmesi için kural olarak tanınması gerekir (MÖHUK m. 58).