Artikel 9 MÖHUK – Rechts- en handelingsbekwaamheid
Artikel 9 van de Turkse wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en internationaal procesrecht (MÖHUK) opent de verwijzingsregels van de wet en bepaalt welk recht geldt voor rechtsbevoegdheid en handelingsbekwaamheid (hak ve fiil ehliyeti). Voor natuurlijke personen is dat het nationale recht, voor vennootschappen en andere samenwerkingsverbanden de zetel van bestuur. Dat is voor u van belang als u vanuit Nederland in Turkije een overeenkomst tekent, een woning koopt of een vennootschap bestuurt.
Artikel 9 MÖHUK – tekst
Niet-officiële vertaling:
Bekwaamheid
Artikel 9 – (1) Rechtsbevoegdheid en handelingsbekwaamheid worden beheerst door het nationale recht van de betrokkene.
(2) Een persoon die volgens zijn nationale recht onbekwaam is, is gebonden aan de rechtshandeling die hij verricht, als hij volgens het recht van het land waar de handeling wordt verricht bekwaam is. Rechtshandelingen op het gebied van familie- en erfrecht en rechtshandelingen over zakelijke rechten op onroerend goed in een ander land vallen buiten deze regel.
(3) De volgens het nationale recht verkregen meerderjarigheid eindigt niet door een wijziging van nationaliteit.
(4) De rechtsbevoegdheid en handelingsbekwaamheid van rechtspersonen en van personen- of vermogensverbanden worden beheerst door het recht van de zetel van bestuur die in hun statuten is vermeld. Bevindt de feitelijke zetel van bestuur zich echter in Turkije, dan kan Turks recht worden toegepast.
(5) De bekwaamheid van rechtspersonen zonder statuten en van personen- of vermogensverbanden zonder rechtspersoonlijkheid wordt beheerst door het recht van de feitelijke zetel van bestuur.
Turkse originele tekst:
Ehliyet
MADDE 9 – (1) Hak ve fiil ehliyeti ilgilinin millî hukukuna tâbidir.
(2) Millî hukukuna göre ehliyetsiz olan bir kişi, işlemin yapıldığı ülke hukukuna göre ehil ise yaptığı hukukî işlemle bağlıdır. Aile ve miras hukuku ile başka bir ülkedeki taşınmazlar üzerindeki aynî haklara ilişkin işlemler bu hükmün dışındadır.
(3) Kişinin millî hukukuna göre kazandığı erginlik, vatandaşlığının değişmesi ile sona ermez.
(4) Tüzel kişilerin veya kişi veya mal topluluklarının hak ve fiil ehliyetleri, statülerindeki idare merkezi hukukuna tâbidir. Ancak fiilî idare merkezinin Türkiye'de olması hâlinde Türk hukuku uygulanabilir.
(5) Statüsü bulunmayan tüzel kişiler ile tüzel kişiliği bulunmayan kişi veya mal topluluklarının ehliyeti, fiilî idare merkezi hukukuna tâbidir.
De actuele tekst op mevzuat.gov.tr bevat geen wijzigingsnotitie (stand oktober 2026).
Toelichting bij het wetsontwerp
Volgens de toelichting bij het regeringsontwerp komt het artikel gedeeltelijk overeen met artikel 8 van de oude wet nr. 2675. De toelichting noemt drie wijzigingen. Lid 2 is „meerzijdig” gemaakt, daarom staat er nu „in een ander land” in plaats van „in het buitenland”. Lid 3 spreekt van „nationaal recht” (millî hukuk), dat ook rechterlijke uitspraken omvat, in plaats van „nationale wet”, en in lijn met het Burgerlijk Wetboek van „meerderjarigheid” (erginlik) in plaats van het oudere begrip „rüşt”. Lid 5 is toegevoegd omdat er geen regel was voor rechtspersonen zonder statuten en verbanden zonder rechtspersoonlijkheid; het neemt het criterium van de „feitelijke zetel van bestuur” over, dat al in de oude wet en het Wetboek van Koophandel stond.
Uitleg
Natuurlijke personen (lid 1 en 3). Rechtsbevoegdheid en handelingsbekwaamheid, bijvoorbeeld de vraag of iemand meerderjarig is, volgen het nationale recht. Eenmaal verkregen meerderjarigheid gaat niet verloren als iemand later een andere nationaliteit aanneemt.
Bescherming van transacties (lid 2). Wie volgens zijn nationale recht onbekwaam is, maar volgens het recht van de plaats van handelen wel bekwaam, is aan de handeling gebonden. Zo wordt het vertrouwen van de wederpartij beschermd. Drie soorten handelingen vallen erbuiten: familierechtelijke, erfrechtelijke, en handelingen over zakelijke rechten op onroerend goed in een ander land. Daarvoor telt alleen het nationale recht.
Rechtspersonen en verbanden (lid 4 en 5). De bekwaamheid van een vennootschap of vereniging volgt het recht van de zetel van bestuur die in de statuten staat. Ligt de feitelijke zetel van bestuur in Turkije, dan kan de rechter Turks recht toepassen; „kan” wijst op een mogelijkheid, geen plicht. Bij rechtspersonen zonder statuten en verbanden zonder rechtspersoonlijkheid is de feitelijke zetel van bestuur beslissend.
Voogdij en beperkingen van de handelingsbekwaamheid (vesayet, kısıtlılık) hangen hiermee samen, maar zijn apart geregeld in artikel 10.
Praktische punten voor wie in het buitenland woont
Dubbele nationaliteit. Voor iemand die naast een andere ook de Turkse nationaliteit heeft, is het nationale recht voor de Turkse rechter het Turkse recht (artikel 4 lid 1 onder b; zie Artikel 4 MÖHUK). Naar Turks recht begint de meerderjarigheid bij het voltooien van het achttiende levensjaar, en een huwelijk maakt meerderjarig (artikel 11 van het Turkse Burgerlijk Wetboek, TMK).
Voormalige Turkse staatsburgers. Wie afstand heeft gedaan van de Turkse nationaliteit en alleen nog Nederlander is, valt voor de handelingsbekwaamheid onder Nederlands recht. De naar Turks recht verkregen meerderjarigheid eindigt echter niet door de wijziging van nationaliteit (artikel 9 lid 3).
Onroerend goed in Turkije. Bij de verkoop van onroerend goed in Turkije valt de vorm van de handeling onder Turks recht (artikel 21 lid 4). De handelingsbekwaamheid van verkoper en koper is een aparte vraag en volgt volgens artikel 9 lid 1 het nationale recht van ieder van hen.
Vennootschappen gevestigd in Nederland. De bekwaamheid van een in Nederland opgerichte vennootschap wordt bij handelingen in Turkije in beginsel beoordeeld naar het recht van de statutaire zetel van bestuur. Wordt de vennootschap feitelijk vanuit Turkije bestuurd, dan kan Turks recht worden toegepast (artikel 9 lid 4). Voor vragen over Nederlands vennootschapsrecht wendt u zich tot een in Nederland bevoegde advocaat.
Veelgestelde vragen
Wanneer is iemand met de Turkse en Nederlandse nationaliteit in Turkije meerderjarig?
Voor de Turkse rechter is het nationale recht het Turkse recht (artikel 4 lid 1 onder b en artikel 9 lid 1 MÖHUK). Daarnaar begint de meerderjarigheid bij het voltooien van het achttiende levensjaar (artikel 11 TMK).
Gaat meerderjarigheid verloren bij een andere nationaliteit?
Nee. Meerderjarigheid die volgens het nationale recht is verkregen, eindigt niet door een wijziging van nationaliteit (artikel 9 lid 3 MÖHUK).
Welk recht geldt voor de bekwaamheid van een vennootschap?
Het recht van de statutaire zetel van bestuur; ligt de feitelijke zetel van bestuur in Turkije, dan kan Turks recht worden toegepast (artikel 9 lid 4 MÖHUK).
Bronnen
Vragen over uw situatie
Wilt u weten naar welk recht uw handelingsbekwaamheid, die van een familielid of die van een in Nederland opgerichte vennootschap bij een handeling in Turkije wordt beoordeeld, dan kunt u op de afsprakenpagina een gesprek plannen, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stelt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over Turks recht (§ 206 BRAO). Houd de nationaliteit en geboortedatum van de betrokkene bij de hand en, bij een vennootschap, de statuten en het uittreksel uit het handelsregister.