Artikel 32 MÖHUK – Bestaan en geldigheid van contracten

Artikel 32 van de Turkse wet nr. 5718 op het internationaal privaatrecht en procesrecht (MÖHUK) heeft als opschrift „Bestaan en materiële geldigheid van de contractuele verhouding” (sözleşmeden doğan ilişkinin varlığı ve maddî geçerliliği). Of een overeenkomst tot stand is gekomen en materieel geldig is, wordt beoordeeld naar het recht dat op de overeenkomst van toepassing zou zijn als zij geldig was. Lid 2 beschermt een partij van wie het gedrag of het stilzwijgen volgens een buitenlands recht als instemming zou kunnen gelden. U kunt met dit artikel te maken krijgen als u niet hebt gereageerd op een aanbod uit Turkije, of als er onenigheid is over de vraag of een afspraak alleen per e-mail tot stand kwam.

Artikel 32 MÖHUK – tekst

Niet-officiële vertaling:

Bestaan en materiële geldigheid van de contractuele verhouding
Artikel 32 – (1) Het bestaan en de materiële geldigheid van een contractuele verhouding of van een van haar bepalingen worden beheerst door het recht dat van toepassing zou zijn als de overeenkomst geldig was.
(2) Blijkt uit de omstandigheden dat het niet redelijk zou zijn het gevolg van het gedrag van een partij te bepalen volgens het toepasselijke recht, dan wordt het bestaan van de wilsverklaring beheerst door het recht van het land waar de partij die stelt niet te hebben ingestemd haar gewone verblijfplaats heeft.

Turkse originele tekst:

Sözleşmeden doğan ilişkinin varlığı ve maddî geçerliliği
MADDE 32 – (1) Sözleşmeden doğan ilişkinin veya bir hükmünün varlığı ve maddî geçerliliği, sözleşmenin geçerli olması hâlinde hangi hukuk uygulanacaksa o hukuka tâbidir.
(2) Taraflardan birinin davranışına hüküm tanımanın, uygulanacak hukuka tâbi kılınmasının hakkaniyete uygun olmayacağı hâlin şartlarından anlaşılırsa, irade beyanının varlığına, rızası olmadığını iddia eden tarafın mutad meskeninin bulunduğu ülke hukuku uygulanır.

In de actuele tekst in het UYAP Mevzuat-systeem is voor dit artikel geen wijziging vermeld (stand november 2026).

Toelichting van de wetgever

Volgens de toelichting bij het wetsontwerp is het artikel nieuw; de vroegere wet nr. 2675 kende geen vergelijkbare regel. Het recht dat de bepalingen van de overeenkomst beheerst, geldt ook voor de totstandkoming ervan, met uitzondering van handelingsbekwaamheid en vorm. Lid 2 is daarop een uitzondering: of aan het gedrag of het stilzwijgen van een partij gevolgen worden verbonden, wordt beoordeeld naar het recht van de gewone verblijfplaats (mutad mesken) van de partij die stelt niet te hebben ingestemd. De toelichting gebruikt de artikelnummers van het ontwerp (ontwerpartikel 23 komt overeen met artikel 24 van de wet, ontwerpartikel 31 met het huidige artikel 32).

Uitleg

Lid 1: eerst het toepasselijke recht, dan de totstandkoming. Zijn partijen het oneens over de vraag of er überhaupt een overeenkomst is, dan gaat de rechter er eerst van uit dat de overeenkomst geldig is en bepaalt hij het toepasselijke recht volgens de artikelen 24–29 MÖHUK. Bij een rechtskeuze is dat het gekozen recht, anders het nauwst verbonden recht volgens artikel 24 lid 4 of een van de bijzondere regels in de artikelen 25–29. Naar dat recht wordt beoordeeld of het aanbod is aanvaard en of de overeenkomst materieel geldig is. Totstandkoming en gevolgen van de overeenkomst vallen zo onder hetzelfde recht.

Handelingsbekwaamheid en vorm vallen erbuiten. De toelichting sluit beide uitdrukkelijk uit. Handelingsbekwaamheid wordt beheerst door het nationale recht van de persoon (artikel 9 MÖHUK), de vorm door het recht van de plaats waar de rechtshandeling is verricht of het recht dat op de rechtshandeling zelf van toepassing is (artikel 7 MÖHUK). De wet omschrijft „materiële geldigheid” niet. Naar het oordeel van de auteur vallen wilsgebreken zoals dwaling, bedrog of bedreiging en de onrechtmatigheid van de inhoud van de overeenkomst eronder.

Afzonderlijke bepalingen. Het artikel noemt niet alleen de overeenkomst als geheel, maar ook „een van haar bepalingen”. Volgens de tekst wordt dus ook naar het recht van de overeenkomst beoordeeld of een beding uit algemene voorwaarden (genel işlem koşulları) deel van de overeenkomst is geworden. Of de totstandkoming van het rechtskeuzebeding zelf naar het gekozen recht wordt getoetst, regelt de wet niet uitdrukkelijk; de tekst ondersteunt die lezing, maar dit is het oordeel van de auteur.

Lid 2: gedrag en stilzwijgen. Voor de uitzondering zijn drie dingen nodig:

Het gaat om de vraag of aan het gedrag van een partij (volgens de toelichting ook aan haar stilzwijgen) gevolgen worden verbonden.
Uit de omstandigheden blijkt dat het onredelijk zou zijn dit te beoordelen naar het recht dat op de overeenkomst van toepassing is.
De partij stelt dat zij niet heeft ingestemd.

Is daaraan voldaan, dan wordt alleen de vraag of er een wilsverklaring (irade beyanı) is naar het recht van haar gewone verblijfplaats beoordeeld. Al het andere blijft onder het recht van lid 1. Wanneer iets onredelijk is, somt de wet niet op; dat beoordeelt de rechter per geval.

Stilzwijgen naar Turks recht. Woont u gewoonlijk in Turkije, dan leidt lid 2 naar het Turkse recht. Ook daar betekent stilzwijgen niet altijd een weigering. Artikel 6 van het Turkse Wetboek van Verbintenissen nr. 6098 (Türk Borçlar Kanunu, TBK), met als opschrift „Stilzwijgende aanvaarding” (örtülü kabul), luidt in niet-officiële vertaling:

Artikel 6 – Hoeft de aanbieder op grond van de wet, de bijzondere aard van de zaak of de omstandigheden geen uitdrukkelijke aanvaarding te verwachten, dan wordt de overeenkomst geacht te zijn gesloten als het aanbod niet binnen een redelijke termijn wordt afgewezen.

Turkse originele tekst:

MADDE 6- Öneren, kanun veya işin özelliği ya da durumun gereği açık bir kabulü beklemek zorunda değilse, öneri uygun bir sürede reddedilmediği takdirde, sözleşme kurulmuş sayılır.

Wat dit betekent als u in het buitenland woont

Een aanbod waarop u niet reageerde. U woont in Nederland en een bedrijf in Turkije stuurt u een schriftelijk aanbod of een orderbevestiging waarin staat dat Turks recht geldt; u reageert niet. Een Turkse rechter kijkt volgens artikel 32 lid 1 eerst naar het Turkse recht, dus naar artikel 6 TBK. Blijkt uit de omstandigheden dat het onredelijk zou zijn om naar Turks recht gevolgen aan uw stilzwijgen te verbinden, en stelt u dat u niet hebt ingestemd, dan wordt naar het recht van uw gewone verblijfplaats, hier het Nederlandse recht, beoordeeld of u een wilsverklaring hebt afgelegd. Wat het Nederlandse of Duitse recht daarover zegt, valt buiten dit artikel; daarvoor kunt u terecht bij een in dat land bevoegde advocaat.

Wilt u niet aanvaarden, wijs het aanbod dan schriftelijk af. Artikel 6 TBK verbindt stilzwijgende aanvaarding eraan dat het aanbod niet „binnen een redelijke termijn” is afgewezen. De auteur raadt aan een aanbod dat u niet aanvaardt met een gedateerde brief of e-mail af te wijzen. Dan komt het noch aan op de redelijkheidstoets van artikel 32 lid 2, noch op de vraag wat een redelijke termijn is.

Als de zaak in Nederland of Duitsland wordt gevoerd. Dit artikel beschrijft hoe een Turkse rechter ernaar kijkt. Rechters in de EU-lidstaten bepalen het recht dat op overeenkomsten van toepassing is in het algemeen volgens de Rome I-Verordening. Voor de uitkomst daar kunt u terecht bij een in dat land bevoegde advocaat.

Hoe het toepasselijke recht wordt bepaald, leest u in Artikel 24 MÖHUK – Toepasselijk recht en rechtskeuze. Meer over overeenkomsten vindt u bij handels- en contractenrecht.

Veelgestelde vragen

Komt een overeenkomst tot stand als ik niet reageer op een aanbod uit Turkije?

Dat hangt af van het recht dat op de overeenkomst van toepassing zou zijn als zij geldig was (artikel 32 lid 1 MÖHUK). Naar Turks recht wordt de overeenkomst geacht te zijn gesloten als geen uitdrukkelijke aanvaarding te verwachten was en het aanbod niet binnen een redelijke termijn is afgewezen (artikel 6 TBK). Rechtvaardigen de omstandigheden het, dan geldt het recht van de gewone verblijfplaats van de partij die haar instemming betwist (artikel 32 lid 2 MÖHUK).

Naar welk recht wordt de nietigheid van een overeenkomst beoordeeld?

De materiële geldigheid wordt beheerst door het recht dat op de overeenkomst van toepassing is: het gekozen recht of, zonder rechtskeuze, het recht dat volgens de artikelen 24–29 MÖHUK wordt bepaald.

Geldt artikel 32 ook voor handelingsbekwaamheid en vorm?

Nee. Handelingsbekwaamheid valt onder artikel 9 MÖHUK, de vorm onder artikel 7 MÖHUK.

Bronnen

Vragen over uw situatie

Is er onenigheid over de vraag of tussen u en een bedrijf of persoon in Turkije een overeenkomst tot stand is gekomen, bijvoorbeeld door een onbeantwoord aanbod of een bestelling die alleen per e-mail is geplaatst, en wilt u weten naar welk recht een Turkse rechter dat beoordeelt, dan kunt u via de afsprakenpagina een gesprek plannen, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stuurt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht (§ 206 BRAO); voor het Nederlandse recht kunt u terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat. Handig om bij de hand te hebben:

het aanbod, de orderbevestiging en alle correspondentie, met data,
eventuele algemene voorwaarden en een rechtskeuzebeding,
het land waar u woonde toen het aanbod binnenkwam.