Artikel 26 MÖHUK – Consumentenovereenkomsten

Artikel 26 van de Turkse wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en internationaal procesrecht (MÖHUK) bepaalt welk recht van toepassing is op consumentenovereenkomsten (tüketici sözleşmeleri). Partijen mogen een recht kiezen, maar die keuze kan de minimale bescherming die het recht van het woonland van de consument biedt niet wegnemen. Is er geen keuze gemaakt, dan geldt onder bepaalde voorwaarden het recht van de gewone verblijfplaats (mutad mesken) van de consument. Het artikel kan gelden voor iedereen in Nederland of Duitsland die goederen of diensten koopt bij een verkoper in Turkije, en voor iedereen in Turkije die in het buitenland winkelt.

Artikel 26 MÖHUK – tekst

Niet-officiële vertaling:

Consumentenovereenkomsten
Artikel 26 – (1) Consumentenovereenkomsten die strekken tot het verschaffen van goederen, diensten of krediet voor een doel dat niet tot een beroeps- of handelsactiviteit behoort, worden beheerst door het door partijen gekozen recht, onverminderd de minimale bescherming die de consument zou genieten op grond van de dwingende bepalingen van het recht van zijn gewone verblijfplaats.
(2) Hebben partijen geen rechtskeuze gemaakt, dan is het recht van de gewone verblijfplaats van de consument van toepassing. Voor de toepassing van het recht van de gewone verblijfplaats van de consument is vereist dat:
a) de overeenkomst in het land van de gewone verblijfplaats van de consument is gesloten na een aan hem gericht bijzonder aanbod of na reclame, en de consument de voor het sluiten van de overeenkomst door hem te verrichten rechtshandelingen in dat land heeft verricht, of
b) de wederpartij of haar vertegenwoordiger de bestelling van de consument in dat land heeft ontvangen, of
c) bij een koopovereenkomst de verkoper een reis heeft georganiseerd om de consument tot kopen te bewegen, en de consument met die reis van het land waar hij zich bevond naar een ander land is gegaan en daar zijn bestelling heeft geplaatst.
(3) Op de vorm van consumentenovereenkomsten die onder de voorwaarden van het tweede lid zijn gesloten, is het recht van de gewone verblijfplaats van de consument van toepassing.
(4) Dit artikel is niet van toepassing op vervoerovereenkomsten, met uitzondering van pakketreizen, en op overeenkomsten waarbij de dienst aan de consument noodzakelijkerwijs moet worden verricht in een ander land dan dat van zijn gewone verblijfplaats.

Turkse originele tekst:

Tüketici sözleşmeleri
MADDE 26 – (1) Meslekî veya ticarî olmayan amaçla mal veya hizmet ya da kredi sağlanmasına yönelik tüketici sözleşmeleri, tüketicinin mutad meskeni hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgarî koruma saklı kalmak kaydıyla, tarafların seçtikleri hukuka tâbidir.
(2) Tarafların hukuk seçimi yapmamış olması hâlinde, tüketicinin mutad meskeni hukuku uygulanır. Tüketicinin mutad meskeni hukukunun uygulanabilmesi için;
a) Sözleşme, tüketicinin mutad meskeninin bulunduğu ülkede, ona gönderilen özel bir davet üzerine veya ilân sonucunda kurulmuş ve sözleşmenin kurulması için tüketici tarafından yapılması gerekli hukukî fiiller bu ülkede yapılmış veya
b) Diğer taraf veya onun temsilcisi, tüketicinin siparişini bu ülkede almış veya
c) İlişkinin bir satım sözleşmesi olması hâlinde, satıcı tüketiciyi satın almaya ikna etmek amacıyla bir gezi düzenlemiş ve tüketici de bu gezi ile bulunduğu ülkeden başka ülkeye gidip siparişini orada vermiş,
olmalıdır.
(3) İkinci fıkradaki şartlar altında yapılan tüketici sözleşmelerinin şekline, tüketicinin mutad meskeni hukuku uygulanır.
(4) Bu madde, paket turlar hariç, taşıma sözleşmeleri ve tüketiciye hizmetin onun mutad meskeninin bulunduğu ülkeden başka bir ülkede sağlanması zorunlu olan sözleşmelere uygulanmaz.

Toelichting van de wetgever

Volgens de toelichting bij het wetsontwerp is dit een nieuwe bepaling die in de oude wet niet voorkwam. Het doel is de bescherming van de consument, die zwakker en minder ervaren is dan de wederpartij; voor de regeling is gebruikgemaakt van het Verdrag van Rome van 1980. Dat het recht van de gewone verblijfplaats van de consument is gekozen, verklaart de toelichting doordat de consument dat recht het best kent en het hem daardoor ook het best beschermt. Een rechtskeuze is toegestaan, maar beschermt het gekozen recht de consument minder dan het recht van zijn gewone verblijfplaats, dan blijft de keuze in zoverre buiten beschouwing. Vervoerovereenkomsten zijn buiten het artikel gelaten omdat op dat gebied veel internationale verdragen bestaan; pakketreizen vallen er wel onder.

Uitleg

Om het artikel toe te passen, stelt u drie vragen in deze volgorde.

Is het een consumentenovereenkomst? De goederen, de dienst of het krediet moeten zijn afgenomen voor een doel dat niet tot een beroeps- of handelsactiviteit behoort. Koopt u dezelfde auto voor uw bedrijf, dan geldt het artikel niet en valt de overeenkomst onder de algemene regel (artikel 24 MÖHUK).

Hebben partijen een recht gekozen? De keuze is geldig, maar begrensd. Bieden de dwingende regels (emredici hükümler) van het recht van de gewone verblijfplaats van de consument meer bescherming dan het gekozen recht, bijvoorbeeld bij het herroepingsrecht of bij de rechten wegens een gebrekkige zaak, dan kan de consument zich op die bescherming beroepen. Voor deze minimale bescherming uit het eerste lid gelden de aanknopingsvoorwaarden van het tweede lid niet als extra eis. Dat is een lezing van de tekst van het artikel die van de auteur afkomstig is; de wet bevat geen bepaling die dit verder uitlegt, en de auteur heeft hierover geen bindende rechterlijke uitspraak gevonden.

Welk recht geldt zonder keuze? Het recht van de gewone verblijfplaats van de consument, maar alleen als de overeenkomst met dat land een van de banden uit het tweede lid heeft: de verkoper heeft de consument daar bereikt met een bijzonder aanbod of met reclame en de consument heeft de nodige handelingen daar verricht, de verkoper heeft de bestelling in dat land ontvangen, of de verkoper heeft de consument met een georganiseerde reis naar een ander land gebracht en hem daar laten bestellen. Ontbreken die banden, dan geldt weer de algemene regel (artikel 24 MÖHUK).

De wet noemt verkoop via internet niet afzonderlijk. Of een website die zich op het land van de consument richt als „reclame” (ilân) geldt, is omstreden. Er is geen uitdrukkelijke wettelijke regel en geen bindende rechterlijke uitspraak over. Naar de beoordeling van de auteur kan onderdeel a vervuld zijn als bijvoorbeeld de taal, de valuta en de landen waarnaar wordt geleverd laten zien dat de site zich op de consument in dat land richt; hoe een rechter dit zal beoordelen, is onzeker.

Wat dit betekent als u in het buitenland woont

Moet u de dienst in Turkije afnemen, dan geldt het artikel niet. Volgens het vierde lid vallen overeenkomsten buiten het artikel als de dienst noodzakelijkerwijs buiten het woonland van de consument moet worden verricht. Een overeenkomst die iemand uit Nederland rechtstreeks sluit met een hotel, een tandartspraktijk of een rijschool in Turkije, valt daarom niet onder artikel 26 maar onder de algemene regel (artikel 24). Pakketreizen vallen wel onder artikel 26.

Vervoerovereenkomsten. Vervoer zoals een vliegticket of de verhuizing van uw inboedel valt niet onder dit artikel, tenzij het om een pakketreis gaat. Voor goederenvervoer zie artikel 29 MÖHUK.

Een verkoper in Turkije die zich op Nederland richt. Heeft een verkoper in Turkije een consument in Nederland daar met reclame bereikt en heeft de consument vanuit Nederland besteld, dan past de Turkse rechter zonder rechtskeuze Nederlands recht toe. Voor de inhoud van het Nederlandse consumentenrecht kunt u terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat.

Welke rechter? Bij de Turkse rechter kan de consument een zaak aanbrengen in zijn eigen woonplaats of gewone verblijfplaats, of in de plaats van de vestiging, woonplaats of gewone verblijfplaats van de wederpartij (artikel 45 MÖHUK). Die bevoegdheid kan niet bij overeenkomst worden uitgesloten (artikel 47 lid 2 MÖHUK).

Meer over consumentenrechten in Turkije vindt u onder consumentenrecht.

Veelgestelde vragen

Verlies ik mijn Nederlandse consumentenrechten als in de overeenkomst Turks recht is gekozen?

Nee. De keuze kan de minimale bescherming die de dwingende bepalingen van het recht van de gewone verblijfplaats van de consument bieden niet wegnemen (artikel 26 lid 1 MÖHUK).

Welk recht geldt voor een hotelboeking in Turkije?

Omdat de dienst in Turkije moet worden verricht, geldt artikel 26 niet (artikel 26 lid 4); de overeenkomst valt onder de algemene regel (artikel 24). Een pakketreis valt wel onder artikel 26.

Bij welke rechter kan ik procederen over een consumentenovereenkomst?

Voor de bevoegdheid van de Turkse rechter kan de consument kiezen tussen zijn eigen woonplaats of gewone verblijfplaats en de vestiging, woonplaats of gewone verblijfplaats van de wederpartij (artikel 45 lid 1 MÖHUK).

Bronnen

Vragen over uw situatie

Hebt u iets gekocht bij een verkoper in Turkije, of vanuit Turkije bij een verkoper in het buitenland, en wilt u weten welk consumentenrecht van toepassing is en waar u een zaak kunt aanbrengen, dan kunt u via de afsprakenpagina een gesprek plannen, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stuurt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht (§ 206 BRAO); voor de inhoud van het Nederlandse consumentenrecht kunt u terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat. Handig om bij de hand te hebben:

de orderbevestiging, de factuur en de berichten met de verkoper,
hoe de verkoper u heeft bereikt (advertentie, website, telefoon),
het beding over de rechtskeuze of de bevoegde rechter, als de overeenkomst dat bevat.