Artikel 29 MÖHUK – Overeenkomsten van goederenvervoer
Artikel 29 van de Turkse wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en internationaal procesrecht (MÖHUK) bepaalt welk recht van toepassing is op overeenkomsten van goederenvervoer (eşya taşıma sözleşmeleri). Partijen mogen een recht kiezen. Zonder keuze geldt het recht van het land waar de vervoerder (taşıyıcı) zijn hoofdvestiging heeft, als dat land ook het land van inlading of uitlading is of het land waar de afzender (gönderen) zijn hoofdvestiging heeft. Iedereen die vanuit Nederland of Duitsland een inboedel of handelsgoederen naar Turkije laat vervoeren, kan met dit artikel te maken krijgen.
Artikel 29 MÖHUK – tekst
Niet-officiële vertaling:
Overeenkomsten betreffende het vervoer van goederen
Artikel 29 – (1) Overeenkomsten betreffende het vervoer van goederen worden beheerst door het door partijen gekozen recht.
(2) Hebben partijen geen rechtskeuze gemaakt en is het land waar de vervoerder op het moment van het sluiten van de overeenkomst zijn hoofdvestiging heeft tevens het land waar de inlading of de uitlading plaatsvindt of het land waar de afzender zijn hoofdvestiging heeft, dan wordt aangenomen dat de overeenkomst het nauwst met dat land verbonden is en wordt zij beheerst door het recht van dat land. Charterovereenkomsten voor één enkele reis en andere overeenkomsten die hoofdzakelijk het vervoer van goederen tot voorwerp hebben, vallen eveneens onder dit artikel.
(3) Blijkt uit alle omstandigheden dat de overeenkomst betreffende het vervoer van goederen nauwer verbonden is met een ander recht, dan is dat recht op de overeenkomst van toepassing.
Turkse originele tekst:
Eşyanın taşınmasına ilişkin sözleşmeler
MADDE 29 – (1) Eşyanın taşınmasına ilişkin sözleşmeler tarafların seçtikleri hukuka tâbidir.
(2) Tarafların hukuk seçimi yapmamış olmaları hâlinde, sözleşmenin kuruluşu sırasında taşıyıcının esas işyerinin bulunduğu ülke aynı zamanda yüklemenin veya boşaltmanın yapıldığı ülke veya gönderenin esas işyerinin bulunduğu ülke ise bu ülkenin sözleşmeyle en sıkı ilişkili olduğu kabul edilir ve sözleşmeye bu ülkenin hukuku uygulanır. Tek seferlik çarter sözleşmeleri ve esas konusu eşya taşıma olan diğer sözleşmeler de bu madde hükümlerine tâbidir.
(3) Hâlin bütün şartlarına göre eşyanın taşınmasına ilişkin sözleşmeyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması hâlinde sözleşmeye bu hukuk uygulanır.
Toelichting van de wetgever
Volgens de toelichting bij het wetsontwerp is dit een nieuwe bepaling die in de oude wet niet voorkwam. Zij is opgenomen om rekening te houden met de bijzonderheden van de overeenkomst van goederenvervoer, een van de meest voorkomende overeenkomsten in de internationale handel. De vestiging van de vervoerder, waarnaar zonder keuze wordt gekeken, is vastgelegd op het moment van het sluiten van de overeenkomst, om wijzigingen te kwader trouw te voorkomen. Volgens de toelichting geldt het recht van de vestiging van de vervoerder alleen als die plaats tegelijk de hoofdvestiging van de afzender of de plaats van inlading of uitlading is; valt dat niet samen, dan valt de overeenkomst onder de algemene regel. Charterovereenkomsten voor één reis zijn onder het artikel gebracht om aan te sluiten bij het Europese recht.
Uitleg
Rechtskeuze. Partijen kunnen het toepasselijke recht zonder beperking kiezen. In de algemene voorwaarden van vervoerders en verhuisbedrijven staat vaak een rechtskeuzebeding; of dat beding deel uitmaakt van de overeenkomst, is een aparte vraag.
Zonder keuze: een regel met twee voorwaarden. Het eerste aanknopingspunt is de hoofdvestiging (esas işyeri) van de vervoerder op het moment van het sluiten van de overeenkomst. Dat alleen is niet genoeg: dat land moet ook een van deze drie zijn:
- het land waar de goederen worden ingeladen,
- het land waar de goederen worden uitgeladen,
- het land waar de afzender zijn hoofdvestiging heeft.
Haalt een vervoerder met zijn hoofdkantoor in Istanbul de goederen bijvoorbeeld op in Düsseldorf en brengt hij ze naar İzmir, dan is Turkije ook het land van uitlading en is Turks recht van toepassing. Valt de hoofdvestiging van de vervoerder met geen van die plaatsen samen, bijvoorbeeld als een Pools bedrijf de goederen van Nederland naar Turkije vervoert, dan geldt deze regel niet. In dat geval wordt het nauwst verbonden recht bepaald volgens de algemene regel voor overeenkomsten (artikel 24 lid 4 MÖHUK).
Uitwijkregel. Blijkt uit alle omstandigheden dat de overeenkomst nauwer verbonden is met een ander recht, dan geldt dat recht (artikel 29 lid 3).
Internationale verdragen gaan voor. De bepalingen van internationale verdragen waarbij Turkije partij is, blijven onverlet (artikel 1 lid 2 MÖHUK). Bij internationaal goederenvervoer over de weg is het CMR-verdrag het bekendste daarvan. Valt het vervoer onder het CMR, dan kijkt u voor onderwerpen zoals de aansprakelijkheid van de vervoerder eerst naar het CMR; artikel 29 komt alleen in beeld voor wat het CMR niet regelt.
Wat dit betekent als u in het buitenland woont
Met uw inboedel terug naar Turkije. De overeenkomst met het verhuisbedrijf bij een verhuizing van Nederland of Duitsland naar Turkije is een vervoerovereenkomst en valt buiten artikel 26 over consumentenovereenkomsten (artikel 26 lid 4). Is er geen recht gekozen, dan geldt artikel 29: bij een verhuisbedrijf met zijn hoofdvestiging in Turkije is Turkije ook het land van uitlading en geldt Turks recht; bij een verhuisbedrijf met zijn hoofdvestiging in Nederland is Nederland ook het land van inlading en geldt Nederlands recht. De douaneformaliteiten voor de inboedel vallen buiten dit artikel.
Leg de overeenkomst schriftelijk vast. Bij een later geschil over schade of verlies is beslissend wie de vervoerder is, waar zijn hoofdvestiging ligt en of de overeenkomst een rechtskeuzebeding bevat. De auteur raadt aan deze gegevens duidelijk in de schriftelijke overeenkomst en in het afleveringsdocument op te nemen.
Onderaannemers. Bij vervoer vanuit het buitenland naar Turkije kan het bedrijf waarmee u de overeenkomst sluit het vervoer door een ander bedrijf laten uitvoeren. Artikel 29 zegt niet welk bedrijf dan als „vervoerder” geldt. Dit punt is omstreden; er is geen uitdrukkelijke wettelijke regel en geen bindende rechterlijke uitspraak over. Naar de beoordeling van de auteur is het bedrijf beslissend dat de overeenkomst met u heeft gesloten en het vervoer op zich heeft genomen.
Andere onderwerpen rond overeenkomsten vindt u onder handels- en contractenrecht.
Veelgestelde vragen
Welk recht geldt voor de verhuizing van mijn inboedel van Nederland naar Turkije?
Bevat de overeenkomst een rechtskeuze, dan het gekozen recht. Zo niet, dan het recht van het land van de hoofdvestiging van de vervoerder, als dat ook het land van inlading of uitlading is (artikel 29 lid 2 MÖHUK). Voor onderwerpen die onder het CMR vallen, geldt eerst het CMR.
Is de verhuizing van een inboedel een consumentenovereenkomst?
Artikel 26 lid 4 MÖHUK sluit vervoerovereenkomsten, behalve pakketreizen, uit van de regel voor consumentenovereenkomsten. Het toepasselijke recht wordt daarom bepaald volgens artikel 29.
Wat is een charter voor één reis, en valt die onder dit artikel?
Dat is de huur van een vervoermiddel voor één enkele reis. Zo'n overeenkomst valt onder artikel 29 (artikel 29 lid 2).
Bronnen
Vragen over uw situatie
Is er bij vervoer vanuit het buitenland naar Turkije schade, verlies of vertraging ontstaan en wilt u weten welk recht een Turkse rechter zou toepassen, dan kunt u via de afsprakenpagina een gesprek plannen, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stuurt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht (§ 206 BRAO); geldt Nederlands recht, dan kunt u voor dat deel terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat. Handig om bij de hand te hebben:
- de vervoerovereenkomst, de offerte en de algemene voorwaarden,
- de vrachtbrief en het afleveringsrapport,
- de naam van het vervoerbedrijf en het land waar het zijn hoofdvestiging heeft.