Artikel 23 MÖHUK – Intellectueel eigendom
Artikel 23 van de Turkse wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en internationaal procesrecht (MÖHUK) bepaalt welk recht geldt voor intellectuele-eigendomsrechten (fikrî mülkiyet hakları). Een auteursrecht, merk of octrooi wordt beheerst door het recht van het land waarvoor bescherming wordt gevraagd. Voor vorderingen uit een inbreuk kunnen partijen na de inbreuk het recht van de rechter kiezen. Dat raakt mensen in het buitenland van wie werk, foto’s of merk zonder toestemming in Turkije worden gebruikt.
Artikel 23 MÖHUK – tekst
Niet-officiële vertaling:
Recht dat van toepassing is op intellectuele-eigendomsrechten
Artikel 23 – (1) Intellectuele-eigendomsrechten worden beheerst door het recht van het land volgens wiens recht bescherming wordt gevraagd.
(2) Partijen kunnen voor vorderingen uit inbreuk op een intellectuele-eigendomsrecht na de inbreuk overeenkomen dat het recht van de rechter wordt toegepast.
Turkse originele tekst:
Fikrî mülkiyete ilişkin haklara uygulanacak hukuk
MADDE 23 – (1) Fikrî mülkiyete ilişkin haklar, hangi ülkenin hukukuna göre koruma talep ediliyorsa o hukuka tâbidir.
(2) Taraflar, fikrî mülkiyet hakkının ihlâlinden doğan talepler hakkında, ihlâlden sonra mahkemenin hukukunun uygulanmasını kararlaştırabilirler.
De actuele tekst op mevzuat.gov.tr bevat geen wijzigingsaantekening (stand: november 2026).
Toelichting van de wetgever
Volgens de memorie van toelichting is het artikel nieuw; de oude wet nr. 2675 kende zo’n regel niet (in het wetsontwerp was het artikel 22). Door intellectuele-eigendomsrechten te onderwerpen aan het recht van het beschermingsland sluit de wet aan bij het territorialiteitsbeginsel (ülkesellik prensibi), dat ook in de internationale verdragen op dit gebied en in het Turkse recht wordt gevolgd. Lid 2 geeft partijen een beperkte rechtskeuze: zij kunnen alleen het recht van de rechter kiezen, en pas na de inbreuk (samenvatting van de toelichting bij het wetsontwerp in de Turkse Grote Nationale Assemblee, TBMM).
Uitleg
Het gevolg van de regel is dat één werk of één merk per land afzonderlijk wordt beoordeeld. Wordt een foto zowel in Turkije als in Nederland zonder toestemming gebruikt, dan past een Turkse rechter op het gebruik in Turkije Turks recht toe en op het gebruik in Nederland Nederlands recht. Nationaliteit en woonplaats van de rechthebbende zijn volgens deze regel geen aanknopingspunten.
Andere bepalingen begrenzen artikel 23:
- Overeenkomsten over intellectueel eigendom, zoals een overdracht of licentie, vallen onder artikel 28 MÖHUK. Partijen kunnen het recht kiezen; zonder rechtskeuze geldt het recht van de vestigingsplaats, of bij gebreke daarvan de gewone verblijfplaats, van de partij die het recht of het gebruik ervan overdraagt, op het moment dat de overeenkomst werd gesloten (artikel 28 lid 1 en 2).
- Op overeenkomsten tussen werknemer en werkgever over rechten op intellectuele voortbrengselen die de werknemer in het kader van zijn werk heeft gemaakt, is het recht van de arbeidsovereenkomst van toepassing (artikel 28 lid 3).
- Inbreuk op persoonlijkheidsrechten via media of internet is apart geregeld in artikel 35.
De rechtskeuze van lid 2 is beperkter dan de algemene regel voor onrechtmatige daad in artikel 34 lid 5. Die regel laat partijen na de onrechtmatige daad uitdrukkelijk het toepasselijke recht kiezen; artikel 23 lid 2 staat voor vorderingen uit een inbreuk alleen de keuze voor het recht van de aangezochte rechter toe. Een afspraak van vóór de inbreuk, bijvoorbeeld een beding in een licentieovereenkomst, valt niet onder dit lid.
Staat het recht van het beschermingsland vast, dan blijven de conflictregels van dat land buiten beschouwing (artikel 2 lid 3 MÖHUK). Verdragen waarbij Turkije partij is, gaan voor (artikel 1 lid 2 MÖHUK; zie artikel 1 MÖHUK).
Wat dit betekent als u in het buitenland woont
Woont u in Nederland en worden uw foto’s, teksten of uw merk zonder toestemming in Turkije gebruikt, dan past een Turkse rechter Turks recht toe als u bescherming vraagt tegen het gebruik in Turkije. Dat het werk in Nederland is gemaakt of het merk daar eerst is ingeschreven, verandert daar op zichzelf niets aan. Of een Turkse rechter internationaal bevoegd is, is een aparte vraag; die wordt beantwoord door de nationale regels over relatieve bevoegdheid (artikel 40 MÖHUK). Nederlandse en Duitse rechters passen hun eigen conflictregels toe; voor bescherming in die landen kunt u terecht bij een advocaat die daar bevoegd is.
Veelgestelde vragen
Mijn foto wordt in Turkije zonder toestemming gebruikt – welk recht geldt?
Vraagt u bescherming tegen het gebruik in Turkije, dan geldt Turks recht (artikel 23 lid 1 MÖHUK). Waar u woont, is volgens deze regel niet beslissend.
Kunnen we in een licentieovereenkomst het toepasselijke recht kiezen?
Ja. De overeenkomst zelf valt onder artikel 28 MÖHUK en partijen kunnen het recht kiezen. Voor vorderingen uit een inbreuk geldt daarentegen de beperkte rechtskeuze van artikel 23 lid 2.
Bronnen
Vragen over uw situatie
Wilt u weten welk recht geldt voor het gebruik van uw werk, foto’s of merk in Turkije, of wat het betekent om met de wederpartij het recht van de rechter af te spreken, dan kunt u via de afsprakenpagina een gesprek plannen, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stuurt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht (§ 206 BRAO). Handig zijn gegevens over waar en hoe het gebruik plaatsvindt (schermafbeeldingen, links, data), eventuele inschrijvingsbewijzen en overeenkomsten met de wederpartij. Algemene informatie vindt u op de pagina over internationaal privaatrecht.