Artikel 11 MÖHUK – Vermissing en overlijdensverklaring
Artikel 11 van de Turkse wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en internationaal procesrecht (MÖHUK) bepaalt welk recht geldt voor een verklaring van vermissing (gaiplik) of een verklaring van overlijden (ölmüş sayılma). Het nationale recht van de vermiste persoon is beslissend. Laat dat zo’n verklaring niet toe, dan past de Turkse rechter Turks recht toe als de persoon vermogen in Turkije heeft, of als zijn echtgenoot of een van zijn erfgenamen de Turkse nationaliteit heeft.
Artikel 11 MÖHUK – tekst
Niet-officiële vertaling:
Vermissing of overlijdensverklaring
Artikel 11 – (1) Een verklaring van vermissing of van overlijden wordt beheerst door het nationale recht van de persoon over wie wordt beslist. Kan naar zijn nationale recht geen verklaring van vermissing of overlijden worden gegeven, dan wordt zij naar Turks recht gegeven indien zijn goederen zich in Turkije bevinden of zijn echtgenoot of een van de erfgenamen Turks staatsburger is.
Turkse originele tekst:
Gaiplik veya ölmüş sayılma
MADDE 11 – (1) Gaiplik veya ölmüş sayılma kararı, hakkında karar verilecek kişinin millî hukukuna tâbidir. Millî hukukuna göre hakkında gaiplik veya ölmüş sayılma kararı verilemeyen kişinin mallarının Türkiye'de bulunması veya eşinin veya mirasçılardan birinin Türk vatandaşı olması hâlinde, Türk hukukuna göre gaiplik veya ölmüş sayılma kararı verilir.
De actuele tekst op mevzuat.gov.tr bevat geen wijzigingsaantekening (stand: november 2026).
Toelichting van de wetgever
De memorie van toelichting is kort: het artikel neemt artikel 10 van de oude wet nr. 2675 letterlijk over. In 2007 is op dit punt dus niets veranderd.
Uitleg
Een verklaring van vermissing (gaiplik) is een rechterlijke beslissing waarmee iemand die in levensgevaar is verdwenen of van wie lang niets is vernomen, als overleden wordt behandeld, ook al staat de dood niet vast. In het Turkse recht staat dit in de artikelen 32–35 van het Burgerlijk Wetboek (TMK). Dat de wet naast „gaiplik” ook „ölmüş sayılma” noemt, kan zo worden gelezen dat ook buitenlandse overlijdensverklaringen die de plaats van de vermissing innemen eronder vallen; dat is een uitleg op basis van de tekst.
Het nationale recht is de hoofdregel. Laat dat geen verklaring toe, dan beslist de Turkse rechter naar Turks recht als er een van drie banden is: vermogen in Turkije, een Turkse echtgenoot of een Turkse erfgenaam. Zo blijft de rechtspositie van een vreemdeling met vermogen of familie in Turkije niet in het ongewisse.
De Turkse voorwaarden: sinds het levensgevaar is ten minste één jaar verstreken, of sinds het laatste bericht ten minste vijf jaar (artikel 33 lid 1 TMK). De rechter roept via een openbare oproep iedereen op die iets weet; die termijn is ten minste zes maanden vanaf de eerste oproep (artikel 33 lid 2 en 3 TMK). De verklaring werkt vanaf de dag van het levensgevaar of het laatste bericht (artikel 35 lid 2 TMK).
Wat dit betekent als u in het buitenland woont
Welke Turkse rechter? Voor Turkse staatsburgers noemt artikel 32 lid 2 TMK de rechter van de laatste woonplaats in Turkije; heeft de persoon nooit in Turkije gewoond, de rechter van de plaats waar hij in het bevolkingsregister (nüfus) staat ingeschreven; en anders die van de plaats waar zijn moeder of vader is ingeschreven. Voor iemand die tientallen jaren in Nederland heeft gewoond, is dat vaak de plaats van inschrijving. Voor een vreemdeling zonder woonplaats in Turkije is de rechter van de verblijfplaats in Turkije bevoegd, en anders die van de plaats van het vermogen (artikel 42 MÖHUK).
Erfenis. Na de verklaring worden rechten die van het overlijden afhangen uitgeoefend alsof de dood bewezen is (artikel 35 lid 1 TMK). Voor de verdeling van een nalatenschap in Turkije of de overgang van een woning naar de erfgenamen is deze beslissing vaak de eerste stap. Zie ook verklaring van erfrecht in Turkije.
Een Nederlandse beslissing. Wilt u een in Nederland gegeven overlijdensverklaring in het Turkse bevolkingsregister laten opnemen, dan gaat het om een administratieve handeling op grond van een buitenlandse beslissing; daarvoor is erkenning (tanıma) nodig (artikel 58 lid 2 en 3 MÖHUK). Voor de voorwaarden en gevolgen naar Nederlands recht kunt u terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat.
Veelgestelde vragen
Welk recht geldt voor een Turk die in het buitenland vermist is?
Turks recht (artikel 11 lid 1 MÖHUK); de voorwaarden staan in de artikelen 32–35 TMK.
Hoe lang moet u wachten?
Ten minste één jaar na het levensgevaar of vijf jaar na het laatste bericht (artikel 33 lid 1 TMK), plus een oproeptermijn van ten minste zes maanden.
Welke rechter als de persoon nooit in Turkije heeft gewoond?
De rechter van de plaats van inschrijving in het bevolkingsregister, en anders die van de inschrijving van moeder of vader (artikel 32 lid 2 TMK).
Bronnen
Vragen over uw situatie
Wilt u in Turkije een verklaring van vermissing aanvragen voor een familielid van wie u al jaren niets hebt gehoord, of een Nederlandse overlijdensverklaring in het Turkse register laten opnemen, dan kunt u via de afsprakenpagina een gesprek plannen, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stuurt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht (§ 206 BRAO). Handig zijn de datum van het laatste bericht, de omstandigheden van de verdwijning, een uittreksel uit het Turkse bevolkingsregister en gegevens over vermogen in Turkije.