Artikel 10 MÖHUK – Voogdij, curatele en bewind
Artikel 10 van de Turkse wet nr. 5718 inzake internationaal privaatrecht en internationaal procesrecht (MÖHUK) bepaalt welk recht geldt voor voogdij (vesayet), handelingsonbekwaamverklaring of curatele (kısıtlılık) en bewind (kayyımlık). Of iemand onder curatele of voogdij kan worden gesteld, hangt af van zijn nationale recht. De taken van de voogd, het toezicht en het bewind vallen onder Turks recht. Dat speelt voor families in Nederland die in Turkije iets moeten regelen voor een familielid dat zijn zaken niet meer zelf kan doen, bijvoorbeeld rond een woning.
Artikel 10 MÖHUK – tekst
Niet-officiële vertaling:
Voogdij, curatele en bewind
Artikel 10 – (1) De gronden voor het uitspreken of beëindigen van voogdij of curatele worden beheerst door het nationale recht van de persoon ten aanzien van wie het uitspreken of beëindigen wordt gevraagd.
(2) Is voogdij of curatele naar het nationale recht van een vreemdeling niet mogelijk, dan kan zij naar Turks recht worden uitgesproken of opgeheven indien deze persoon zijn gewone verblijfplaats in Turkije heeft. Turks recht is ook van toepassing wanneer de persoon zich noodgedwongen in Turkije bevindt.
(3) Alle aangelegenheden van curatele of voogdij buiten de gronden voor het uitspreken of beëindigen ervan, alsmede het bewind, worden beheerst door Turks recht.
Turkse originele tekst:
Vesâyet, kısıtlılık ve kayyımlık
MADDE 10 – (1) Vesâyet veya kısıtlılık kararı verilmesi veya sona erdirilmesi sebepleri, hakkında vesâyet veya kısıtlılık kararının verilmesi veya sona erdirilmesi istenen kişinin millî hukukuna tâbidir.
(2) Yabancının millî hukukuna göre vesâyet veya kısıtlılık kararı verilmesi mümkün olmayan hâllerde bu kişinin mutad meskeni Türkiye'de ise Türk hukukuna göre vesâyet veya kısıtlılık kararı verilebilir veya kaldırılabilir. Kişinin zorunlu olarak Türkiye’de bulunduğu hâllerde de Türk hukuku uygulanır.
(3) Vesâyet veya kısıtlılık kararı verilmesi veya sona erdirilmesi sebepleri dışında kalan bütün kısıtlılık veya vesâyete ilişkin hususlar ve kayyımlık Türk hukukuna tâbidir.
De actuele tekst op mevzuat.gov.tr bevat geen wijzigingsaantekening (stand: november 2026).
Toelichting van de wetgever
Volgens de memorie van toelichting bij het wetsontwerp komt het artikel gedeeltelijk overeen met artikel 9 van de oude wet nr. 2675. De wijzigingen zijn taalkundig: het oude woord „hacir” is vervangen door „kısıtlılık”, in lijn met het Burgerlijk Wetboek, en in lid 2 is „alınması” vervangen door „verilmesi”, zodat alle leden hetzelfde begrip gebruiken.
Uitleg
Het artikel splitst de vraag in tweeën. Het eerste deel is de grond: wanneer wordt iemand onder curatele of voogdij gesteld, en wanneer wordt de maatregel opgeheven? Dat bepaalt het nationale recht (lid 1). Alles wat daarna komt, is het tweede deel: de keuze van de voogd, zijn taken en bevoegdheden, het toezicht door de voogdijautoriteit en het beheer van het vermogen. Die zaken, en het bewind in zijn geheel, vallen onder Turks recht (lid 3).
Lid 2 vult een leemte voor vreemdelingen. Kent hun nationale recht zo’n maatregel niet en hebben zij hun gewone verblijfplaats (mutad mesken) in Turkije, dan kan de Turkse rechter naar Turks recht beslissen. Hetzelfde geldt als iemand zich noodgedwongen in Turkije bevindt.
De Turkse gronden voor curatele staan in de artikelen 405–408 van het Burgerlijk Wetboek (TMK): geestesziekte of geestelijke zwakte; verkwisting, verslaving, een slechte levenswijze of slecht beheer; het ondergaan van een vrijheidsstraf; en het eigen verzoek van de betrokkene. Artikel 407 TMK is gewijzigd bij wet nr. 7499 van 2 maart 2024.
De bevoegdheid van de rechter is een aparte vraag. Voor een vreemdeling zonder woonplaats in Turkije beslist de rechter van de plaats waar hij in Turkije verblijft, en anders die van de plaats waar zijn vermogen ligt (artikel 42 MÖHUK). Verdragen waarbij Turkije partij is, bijvoorbeeld over de bescherming van kinderen, gaan voor (artikel 1 lid 2 MÖHUK).
Wat dit betekent als u in het buitenland woont
Turkse en dubbele nationaliteit. Heeft u de Turkse nationaliteit, ook naast de Nederlandse, dan geldt voor de Turkse rechter het Turkse recht als uw nationale recht (artikel 4 lid 1 sub b; zie Artikel 4 MÖHUK). De gronden zijn dan die van de artikelen 405–408 TMK.
Een woning in Turkije. De voogd kan een onroerende zaak van een onder curatele gestelde niet op eigen houtje verkopen; volgens artikel 444 TMK gebeurt de verkoop op aanwijzing van de voogdijautoriteit. Omdat de bevoegdheden van de voogd volgens lid 3 onder Turks recht vallen, gelden deze regels voor voogdijzaken in Turkije ook als de betrokkene in Nederland woont.
Een in Nederland benoemde vertegenwoordiger. In Nederland kan voor uw familielid een curator, bewindvoerder of mentor zijn benoemd. Of zo’n beslissing in Turkije vanzelf werkt bij een kadaster- of bankhandeling, is een aparte vraag: voor een administratieve handeling in Turkije op grond van een buitenlandse rechterlijke beslissing, ook in niet-contentieuze zaken, is erkenning (tanıma) nodig (artikel 58 lid 2 en 3 MÖHUK). De wet zegt niet uitdrukkelijk in hoeverre Nederlandse beschermingsmaatregelen overeenkomen met Turkse curatele of voogdij; dat is een kwalificatievraag die afhangt van de inhoud van de concrete beslissing. Voor de reikwijdte van de beslissing naar Nederlands recht kunt u terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat of de kantonrechter.
Welke Turkse rechter. Wordt in Turkije curatele gevraagd voor een Turkse staatsburger zonder woonplaats in Turkije, dan geldt artikel 42 MÖHUK niet, omdat dat alleen over vreemdelingen gaat. De bevoegdheid wordt dan beoordeeld volgens de algemene regel voor zaken van personen- en familierecht in artikel 41 MÖHUK. Dat is een uitleg van de wettekst; een uitdrukkelijke regel voor dit geval bestaat niet.
Veelgestelde vragen
Op welke gronden kan een Turk in Nederland onder curatele worden gesteld?
Voor de Turkse rechter naar Turks recht (artikel 10 lid 1 en artikel 4 MÖHUK). De gronden staan in de artikelen 405–408 TMK.
Welk recht geldt voor de bevoegdheden van de voogd?
Alles behalve de gronden, en het bewind, valt onder Turks recht (artikel 10 lid 3 MÖHUK).
Welke rechter beslist voor een vreemdeling zonder woonplaats in Turkije?
De rechter van de verblijfplaats in Turkije, en anders die van de plaats van het vermogen (artikel 42 MÖHUK).
Bronnen
Vragen over uw situatie
Speelt er voor een familielid in Nederland dat zijn zaken niet meer zelf kan regelen een voogdij, curatele of een kwestie rond een woning in Turkije, dan kunt u via de afsprakenpagina een gesprek plannen, online via video, telefonisch of persoonlijk in Düsseldorf. Een schriftelijke vraag stuurt u via het contactformulier. De gesprekken zijn in het Turks en gaan alleen over het Turkse recht (§ 206 BRAO); voor de Nederlandse beschermingsmaatregel kunt u terecht bij een in Nederland bevoegde advocaat. Handig zijn gegevens over de nationaliteit van de betrokkene, een eventuele buitenlandse beschermingsbeslissing en de kadastergegevens van de woning in Turkije.