TMK Madde 995 – İyiniyetli olmayan zilyet bakımından

TMK Madde 995 metni

Zilyetliğin hükümleri / Sorumluluk / İyiniyetli olmayan zilyet bakımından

Madde 995

İyiniyetli olmayan zilyet, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorundadır.

İyiniyetli olmayan zilyet, yaptığı giderlerden ancak hak sahibi için de zorunlu olanların tazmin edilmesini isteyebilir.

İyiniyetli olmayan zilyet, şeyi kime geri vereceğini bilmediği sürece ancak kusuruyla verdiği zararlardan sorumlu olur.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 995 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 908 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Ancak kaynak Kanunun 940 ıncı maddesi dikkate alınarak madde üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir.

Yürürlükteki metnin son cümlesinde "yedinde bulunan şeyin geri iadesi lazım geldiğini bilmediği müddetçe ancak kendi kusuru ile vuku bulan zararlardan mesul olur" biçiminde bir ifadeye yer verilmiştir. Oysa zilyetin iyiniyetli olmaması demek, geri verme ile yükümlü olduğunu bilmesi veya bilmesi gerekmesi demek olduğundan, metindeki bu ifade uygun değildir. Kaynak Kanun göz önüne alınarak "iyiniyetli olmayan zilyet, şeyi kime geri vereceğini bilmediği sürece" biçiminde düzeltilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, şeyi geri vermekle yükümlü olduğunu bilen veya bilmesi gereken zilyedin hak sahibine karşı sorumluluğunu düzenler.

İyiniyetli olmayan zilyet, TMK m. 993 ve 994'teki iyiniyetli zilyete göre çok daha ağır bir sorumluluk taşır:

• Şeyi haksız olarak alıkoyması yüzünden hak sahibine verdiği zararları öder.
• Şeyden elde ettiği ürünlerin ve elde etmeyi ihmal ettiği ürünlerin karşılığını öder. Kiraya verilebilecek bir evi boş bırakan kötüniyetli zilyet, elde edilebilecek gelirden de sorumlu tutulabilir.
• Yaptığı giderlerden yalnız hak sahibi için de zorunlu olanların karşılanmasını isteyebilir. Yararlı ve diğer giderler için tazminat isteyemez.

Üçüncü fıkra bir hafifletme getirir. İyiniyetli olmayan zilyet, şeyi kime geri vereceğini bilmediği sürece yalnız kusuruyla verdiği zararlardan sorumludur. Gerçek hak sahibinin kim olduğu henüz belli değilse, zilyedin sorumluluğu bu süre için sınırlanır.

Gerekçe, bu fıkranın ifadesinin bilerek değiştirildiğini açıklar. Eski metin zilyedin geri verme yükümlülüğünü bilmediği durumdan söz ediyordu. Oysa iyiniyetli olmamak zaten bunu bilmek veya bilmesi gerekmek demektir. Bu çelişki giderilmiş ve hafifletme, hak sahibinin kim olduğunun bilinmemesi durumuna bağlanmıştır.