TMK Madde 994 – Tazminat

TMK Madde 994 metni

Zilyetliğin hükümleri / Sorumluluk / İyiniyetli zilyet bakımından / Tazminat

Madde 994

İyiniyetli zilyet, geri vermeyi isteyen kimseden şey için yapmış olduğu zorunlu ve yararlı giderleri tazmin etmesini isteyebilir ve bu tazminat ödeninceye kadar şeyi geri vermekten kaçınabilir.

İyiniyetli zilyet, diğer giderler için tazminat isteyemez. Ancak, şeyin geri verilmesinden önce kendisine bu giderler için bir tazminat önerilmezse, kendisi tarafından o şeyle birleştirilen ve zararsızca ayrılması mümkün bulunan eklemeleri o şeyi geri vermeden önce ayırıp alabilir.

Zilyedin elde ettiği ürünler, yaptığı giderler sebebiyle doğan alacaklarına mahsup edilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 994 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 907 nci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Ancak kaynak Kanunun 939 uncu maddesinin Almanca metni dikkate alınarak düzeltilmiştir.

Öte yandan yürürlükteki metinde birinci fıkrada iyiniyetli zilyedin tediye zamanına kadar o şeyi hapsedebileceği ifade edilmişse de, öğretideki egemen görüşe göre, burada bir hapis hakkı değil, alıkoyma hakkı söz konusu olduğundan, fıkranın ifadesi bu görüşe uygun olarak düzeltilmiş ve kaynak Kanunun Almanca metni göz önünde tutularak "geri vermekten kaçınabilir." ifadesi tercih edilmiştir. Maddede ikinci fıkranın ifadesi de kaynak Kanunun Almanca metni dikkate alınarak düzeltilmiştir.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Madde, şeyi geri vermek zorunda olan iyiniyetli zilyedin, o şey için yaptığı giderleri hak sahibinden isteyip isteyemeyeceğini düzenler.

Kanun giderleri üç gruba ayırır:

• Zorunlu giderler: Şeyin korunması ve varlığını sürdürmesi için yapılması gereken giderlerdir. Akan çatının onarılması buna örnektir.
• Yararlı giderler: Şeyin değerini artıran giderlerdir. Bir eve ısıtma sistemi kurulması buna örnektir.
• Diğer giderler: Zilyedin kendi zevki veya isteği için yaptığı, şeyin değerini artırmayan giderlerdir.

İyiniyetli zilyet, zorunlu ve yararlı giderlerinin karşılanmasını isteyebilir ve bu tazminat ödeninceye kadar şeyi geri vermekten kaçınabilir. Gerekçe bunun bir hapis hakkı değil, alıkoyma hakkı olduğunu vurgular. Zilyet şeyi teminat gibi paraya çevirtemez; yalnızca ödeme yapılana kadar teslimden kaçınabilir.

Diğer giderler için tazminat istenemez. Ancak hak sahibi, şeyin geri verilmesinden önce bu giderler için bir bedel önermezse, zilyet şeye eklediği ve zarar vermeden sökülebilen parçaları geri vermeden önce ayırıp alabilir.

Üçüncü fıkraya göre zilyedin şeyden elde ettiği ürünler, örneğin bahçenin mahsulü, gider alacağından düşülür. Böylece zilyet hem ürünleri alıp hem de giderlerinin tamamını isteyerek iki kez kazanç sağlamış olmaz.

İyiniyetli olmayan zilyedin giderleri için daha dar bir kural uygulanır (TMK m. 995).