TMK Madde 982 – Zilyetliğin gasbında dava hakkı
TMK Madde 982 metni
Zilyetliğin hükümleri / Korunması / Zilyetliğin gasbında dava hakkı
Madde 982
Başkasının zilyet bulunduğu bir şeyi gasbeden kimse, o şey üzerinde üstün bir hakka sahip olduğunu iddia etse bile onu geri vermekle yükümlüdür.
Davalı, o şeyi davacıdan geri almasını gerektirecek üstün bir hakka sahip olduğunu derhâl ispat ederse onu geri vermekten kaçınabilir.
Dava, şeyin geri verilmesine ve zararın giderilmesine yönelik olur.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 982 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 895 inci maddesini karşılamaktadır.
Hüküm değişikliği yoktur. Ancak kaynak Kanunun 927 nci maddesi dikkate alınarak madde üç fıkra hâlinde düzenlenmiş ve maddenin "Yedin iadesi" şeklindeki kenar başlığı, içeriğe uygun olarak "Zilyetliğin gasbında dava hakkı" şeklinde değiştirilmiştir.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Madde, zilyetliği gasbedilen kişinin, gasbeden o şey üzerinde üstün bir hakkı olduğunu ileri sürse bile, şeyin geri verilmesi ve zararının giderilmesi için dava açabilmesini düzenler.
Gasp, zilyedin rızası olmadan şeyin elinden tamamen alınması, örneğin bir arazinin başkası tarafından işgal edilmesi veya bir eşyanın elden alınmasıdır. Zilyet bu durumda zilyetliğin gasbı davası açabilir.
Bu davanın özelliği, hakka değil zilyetliğe dayanmasıdır. Mahkeme, kimin malik olduğunu veya kimin daha güçlü bir hakkı bulunduğunu incelemez; yalnızca davacının zilyet olup olmadığına ve zilyetliğinin gasbedilip gasbedilmediğine bakar. Gasbeden kişi "Bu şey zaten benim" dese bile şeyi geri vermek zorundadır. Kanun böylece kimsenin hakkını kendi gücüyle almasına izin vermez.
İkinci fıkra bunun tek ayrık durumunu düzenler. Davalı, şeyi davacıdan geri almasını gerektirecek üstün bir hakka sahip olduğunu derhâl ispat ederse şeyi geri vermekten kaçınabilir. "Derhâl" ifadesi, uzun bir yargılamayı gerektirmeyen, hemen sunulabilen kesin delilleri ifade eder.
Dava, şeyin geri verilmesine ve gasp nedeniyle uğranılan zararın giderilmesine yöneliktir. Dava açma hakkı belirli süreler içinde kullanılmalıdır (TMK m. 984).
Tapuya kayıtlı taşınmazlarda, gasp sebebiyle dava açma hakkı taşınmaz üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunan kişiye de tanınmıştır (TMK m. 992/2). Taşınmazlarda ayrıca 3091 sayılı Kanun uyarınca mülki amire başvurarak idari yoldan koruma istemek de mümkündür.