TMK Madde 904 – Sorumluluğun sınırı
TMK Madde 904 metni
İrat senedi / Sorumluluğun sınırı
Madde 904
İrat senetlerindeki alacak miktarı, tarım arazisinde arazinin gelir değerinin, diğer taşınmazlarda taşınmazın gelir değeri ile bina ve arsa değerleri ortalamasının beşte üçünü aşamaz.
Değerlendirmeler tapu idaresince resmen yapılır.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 904 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 818 inci maddesini karşılamaktadır.
Kaynak Kanunun 848 inci maddesi göz önüne alınarak, irat senedinde azamî teminat miktarı, tarım arazilerinde bu arazilerin gelir değerinin, diğer taşınmazlarda ise taşınmazın "gelir değeri ile bina ve arsa değerleri ortalamasının" beşte üçü ile sınırlanmıştır.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Madde, irat senediyle güvence altına alınabilecek alacağın en yüksek miktarını taşınmazın değerine bağlı olarak sınırlar.
İrat senedinde malik borçtan kişisel olarak sorumlu değildir (TMK m. 903). Alacaklının tek güvencesi taşınmazdır. Kanun bu nedenle taşınmazın değerini aşan veya ona çok yaklaşan senetlerin düzenlenmesini önler. Sınır taşınmazın türüne göre farklı hesaplanır:
- Tarım arazisinde alacak, arazinin gelir değerinin beşte üçünü aşamaz. Gelir değeri, arazinin işletilmesinden elde edilebilecek gelire göre belirlenen değerdir.
- Konut ve arsa gibi diğer taşınmazlarda önce taşınmazın gelir değeri ile bina ve arsa değerlerinin ortalaması bulunur. Alacak bu ortalamanın beşte üçünü aşamaz.
Örneğin bu yöntemle değeri 1.000.000 TL olarak belirlenen bir konut üzerinde en fazla 600.000 TL'lik bir irat senedi düzenlenebilir.
Değeri taraflar değil, tapu idaresi resmen belirler. Değer biçilirken gereken özen gösterilmezse doğan zarardan Devlet sorumludur (TMK m. 905). İpotekli borç senedinde de tapu idaresi taşınmaza resmen değer biçer; orada rehin biçilen değeri aşamaz (TMK m. 899).
Gerekçede anılan "Kaynak Kanun", İsviçre Medenî Kanunudur.