TMK Madde 892 – Tescile tâbi olmayan kanunî ipotek

TMK Madde 892 metni

Kanunî ipotek / Tescile tâbi olmayan kanunî ipotek

Madde 892

Kanunî ipotek haklarının doğumu, aksi kanunda öngörülmüş olmadıkça, tapu kütüğüne tescil edilmelerine bağlı değildir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 892 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunda bu maddeyi karşılayan hüküm yoktur.

Madde İsviçre Medenî Kanununun 836 ncı maddesinden esinlenerek konulmuş, aksi kanunda belirtilmedikçe, kanundan doğan ipotek haklarının doğumu için tapuya tescil zorunlu sayılmamıştır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Kanundan doğan ipotek haklarının, kanunda aksi öngörülmedikçe tapu kütüğüne tescil edilmeden de doğacağını düzenler.

Kanunî ipotek, tarafların anlaşmasıyla değil, doğrudan kanun gereği tanınan ipotektir. Bu madde, taşınmaz rehninin tescille kurulacağı kuralına (TMK m. 856) bir istisna getirir. Kanunî ipotek hakkı, kanunda aksi yazmıyorsa tescil edilmeden doğar.

Kanun bazı kanunî ipotekleri açıkça tescile bağlamıştır. Satıcının, birlikte mirasçıların ve diğer elbirliği ortaklarının, zanaatkâr ve yüklenicilerin kanunî ipotek hakları ancak tescille kurulur (TMK m. 893–897). Bu hâllerde kanun alacaklıya yalnızca tescil isteme hakkı tanır.

Medenî Kanunda tescilsiz doğan rehin hakkına örnek, alacaklının rehinli taşınmazı korumak için yaptığı giderler karşılığında doğan rehin hakkıdır (TMK m. 865/3, 867/2). Bu hak tescil edilmeden doğar ve tescilli diğer yüklerden önce gelir. Tescilsiz kanunî ipotekler tapu kütüğünde görünmediği için, taşınmazı edinecek kişinin tapu kaydından öğrenemeyeceği bir yük oluşturabilir.

Madde 743 sayılı eski Medenî Kanunda karşılığı olmayan yeni bir hükümdür; gerekçeye göre İsviçre Medenî Kanunundan esinlenerek konulmuştur.