TMK Madde 874 – Satış bedelinin dağıtılması

TMK Madde 874 metni

Hükmü / Rehnin paraya çevrilmesi / Satış bedelinin dağıtılması

Madde 874

Rehinli taşınmazın satış bedeli, alacaklılar arasında sıralarına göre dağıtılır.

Aynı sırada olan alacaklılar arasında o sıraya düşen satış bedeli alacakları oranında dağıtılır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 874 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 789 uncu maddesini karşılamaktadır.

Bu madde hükmünde iki ilke yer almaktadır. Bunlardan birincisi, satış parasının, rehin öncelik sıralarına göre paylaşılacağı, ön sıradaki rehinli alacaklı veya alacaklıların alacakları tamamen karşılanmadan bir alt sıradaki rehin derecelerinde yer alan rehinli alacaklıların satış bedelinden pay alamayacaklarıdır. İkinci ilke ise, aynı rehin derecesi içinde birden fazla taşınmaz rehni varsa, bunların birbirlerine karşı üstünlüğü olmayacağıdır.

Bu ilkeler, taşınmaz rehninde benimsenen sabit derece ilkesinin sonucudur. Her şeyden önce bir ön sıradaki rehinli alacaklılar satış parasından alacaklarının tamamını tahsil etmedikçe daha sonraki dereceli rehinli alacaklıların satış bedelinden bir pay alabilmeleri mümkün sayılmamıştır.

Aynı sıradaki rehin derecesi içinde birden fazla taşınmaz rehni varsa, bunlar arasında bir öncelik sırası olmadığı ve kendi rehin derecelerine kalan satış parası meblağı, bu alacaklıların alacağının tamamını karşılamaz ise, bu derece içindeki rehinli alacaklılar arasında satış parası orantılı olarak paylaşılacaktır. Yan derece adı verilen aynı rehin derecesi içindeki taşınmaz rehinleri arasında bir öncelik sırası olmaması benimsenmiştir. 1984 tarihli öntasarının 792 nci maddesinin ikinci fıkrasındaki yan derecelerin "tescil tarihine göre" öncelik sırasına sahip olacağı kuralı bilinçli olarak kabul edilmemiştir. Bu nedenle bir sıra içinde, öncelikli alt rehin dereceleri tesisine imkân verilmemiştir.

Örnek olarak, bir taşınmaz üzerinde üç rehin derecesi olduğu, bunlardan birinci derecede (A) lehine 100, (B) lehine 150 milyon liralık, ikinci derecede (C) lehine 150, (D) lehine 300 milyon liralık, üçüncü derecede ise (E) lehine 200 milyon liralık taşınmaz rehni olduğu, taşınmazın icra masrafları çıktıktan sonra satış bedelinin 500 milyon lira olduğu farz edilirse; birinci derecede olan (A) ve (B) toplam 250 milyon liralık alacaklarını tam olarak tahsil edecekler, buna karşılık geriye kalan 250 milyon lira, ikinci derecedeki (C) ve (D) nin toplam 450 milyon liralık alacağını karşılamadığından (C) ve (D), geriye 250 milyon lirayı aralarında alacakları ile orantılı olarak paylaşacaklar ve üçüncü derecedeki (E) satış bedelinden hiçbir pay alamayacaktır.

(C) ve (D) nin payı ise, bakiye 250 milyon liranın kendi alacaklarına oranlanması ile bulunulacaktır.

(C) için 450 milyonun karşılığı 250 milyon lira ise 150 milyonun karşılığı ne olur (x)

X = 150x250 / 450 = 83.33,

aynı şekilde (D) için X = 300x250 / 450 = 166.66

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Rehinli taşınmazın satış bedelinin alacaklılar arasında sıralarına göre, aynı sıradakiler arasında ise alacakları oranında dağıtılacağını düzenler.

Madde iki ilke koyar. Birincisi, satış bedeli rehin sıralarına göre dağıtılır. Önceki derecedeki alacaklılar alacaklarının tamamını almadıkça sonraki derecedeki alacaklılara pay düşmez. İkincisi, aynı derecede birden fazla rehin varsa bunların birbirine önceliği yoktur. Tescil tarihleri farklı olsa da o dereceye düşen tutarı alacakları oranında paylaşırlar. Gerekçe, aynı derece içindeki rehinlere tescil tarihine göre öncelik tanıyan bir önerinin bilinçli olarak benimsenmediğini belirtir.

Gerekçedeki örnekte bir taşınmaz üzerinde şu rehinler vardır:

• Birinci derecede A'nın 100, B'nin 150 milyon liralık alacağı,
• İkinci derecede C'nin 150, D'nin 300 milyon liralık alacağı,
• Üçüncü derecede E'nin 200 milyon liralık alacağı.

Taşınmaz, icra giderleri düşüldükten sonra 500 milyona satılırsa A ve B toplam 250 milyonluk alacaklarını tam olarak alır. Kalan 250 milyon, C ve D'nin toplam 450 milyonluk alacağını karşılamadığından ikisi arasında alacakları oranında bölünür: C yaklaşık 83,33, D yaklaşık 166,66 milyon alır. E hiçbir pay alamaz.

Bu kurallar sabit derece sisteminin sonucudur (TMK m. 870–872). Rehnin hangi alacak kalemlerini, örneğin ne kadar faizi ve hangi giderleri güvence altına aldığı TMK m. 875'te düzenlenmiştir. Gerekçedeki tutarlar, 2005 yılında Türk lirasından altı sıfır atılmadan önceki para birimiyle yazılmıştır.

Gerekçede anılan yürürlükteki Kanun 743 sayılı eski Medenî Kanundur.