TMK Madde 870 – Rehin derecesinin hükümleri

TMK Madde 870 metni

Hükmü / Rehin derecesi / Rehin derecesinin hükümleri

Madde 870

Rehnin sağladığı güvence, tescilde belirtilen rehin derecesi ile sınırlıdır.

Taşınmaz rehni, sırada kendisinden önce gelecek olanın miktarının tescilde belirtilmesi kaydıyla ikinci veya daha sonraki derecede de kurulabilir.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 870 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 785 inci maddesini karşılamaktadır.

Madde kaynak Kanunun 813 üncü maddesine göre iki fıkra hâlinde düzenlenmiş "teminat" sözcüğü "güvence" olarak değiştirilmiştir.

Birinci fıkrada rehnin sağladığı güvencenin sırasının tesis anında tapu kütüğüne tescil edilen rehin derecesi ile sınırlı olduğu, ikinci fıkrada ise önceki sırada olacak güvence miktarının tapu kütüğünde belirtilmesi süresince ikinci veya daha sonraki sırada taşınmaz rehni kurulabileceği düzenlenmektedir. Her taşınmaz rehninin belli bir rehin derecesi içinde kurulması zorunlu sayılmıştır.

Sıra ve derece terimleri benzer anlamlar için kullanılmaktadır. "Sıra" sözcüğü genel olarak bütün sınırlı aynî haklarda öncelik durumunu açıklamak için kullanılırken, "derece" sözcüğü taşınmaz rehinlerinde, taşınmazın farazi bir değer parçası karşılığı rehnin tescil edildiği sabit "kutuyu" ifade etmektedir.

Önceki sıradaki yani takaddüm edecek miktarın belirtilmesinden kasıt, önceki derecenin farazi olarak tayin olunacak miktarıdır. Bir derece içinde bu farazi miktarı geçmeyecek bir veya birden fazla taşınmaz rehni kurulabilir. Bir derece içindeki bu rehinlerin birbirine bir önceliği olmayacaktır.

Kaçıncı dereceye kadar rehin tesis edilebileceği hususunda bir sınırlama yapılmamıştır. Taşınmaz malikinin bir dereceyi boş tutup sonraki bir derecede rehin tesis ettirmesine de olanak verilmiştir.

Ön sıradaki rehin derecelerinin farazi değer miktarının belirtilmesi geçerlilik unsuru sayılacaktır.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Taşınmaz rehninde derece sistemini kurar: rehnin sağladığı güvence tapuda belirtilen derece ile sınırlıdır ve rehin ikinci veya sonraki derecede de kurulabilir.

Türk hukuku taşınmaz rehninde sabit derece sistemini benimsemiştir. Taşınmazın değeri, tapu kütüğünde sırayla dizilmiş derecelere bölünmüş gibi düşünülür. Her rehin bu derecelerden birine yerleştirilir ve sağladığı güvence o derece ile sınırlıdır. Gerekçe dereceyi, taşınmazın varsayılan bir değer parçasına karşılık gelen sabit bir "kutu" olarak anlatır.

Malik birinci derecede ipotek kurduktan sonra aynı taşınmaz üzerinde ikinci, üçüncü veya daha sonraki derecede de rehin kurabilir. Bunun için önceki derecenin tutarının tescilde belirtilmesi gerekir. Böylece sonraki alacaklı, kendisinden önce hangi tutarın karşılanacağını tapudan görebilir. Gerekçeye göre bu belirtme bir geçerlilik şartıdır.

Gerekçe ayrıca şunları açıklar:

• Kaçıncı dereceye kadar rehin kurulabileceği sınırlanmamıştır.
• Malik bir dereceyi boş bırakıp sonraki bir derecede rehin kurdurabilir.
• Aynı derece içinde, o derecenin tutarını aşmamak üzere birden fazla rehin kurulabilir ve bunların birbirine önceliği yoktur.

Gerekçeye göre "sıra" bütün sınırlı aynî haklarda öncelik durumunu, "derece" ise taşınmaz rehnindeki bu sabit yeri anlatır. Bir derecenin boşalmasının sonraki rehinlere etkisi TMK m. 871'de, paraya çevirme sırasında boş derecelerin durumu TMK m. 872'de, satış bedelinin dağıtılması TMK m. 874'te düzenlenmiştir. Sonraki derecedeki alacaklı, önceki derecedeki alacak tam olarak karşılanmadıkça satış bedelinden pay alamaz.

Gerekçede anılan yürürlükteki Kanun 743 sayılı eski Medenî Kanundur.