TMK Madde 869 – Rehinden sonra kurulan aynî haklar

TMK Madde 869 metni

Hükmü / Rehinden sonra kurulan aynî haklar

Madde 869

Malikin rehinli taşınmaz üzerinde yeni sınırlı aynî haklar kurmayacağını taahhüt etmesi geçerli değildir.

Tarihi daha eski olan rehin hakkı, aynı taşınmaz üzerinde alacaklının izni olmadan daha sonra kurulan irtifak haklarından veya taşınmaz yüklerinden önce gelir. Sonradan kurulan ve rehnin paraya çevrilmesi sırasında daha eski tarihli rehinli alacaklılara zarar veren irtifaklar ve taşınmaz yükleri terkin edilir.

Önceki rehinli alacaklının istemiyle irtifak hakları veya taşınmaz yükleri terkin edilen kimselerin, rehinli taşınmazın paraya çevrilmesinde, hakları sonradan tescil edilenlere karşı, satış bedelinden haklarının değerini karşılayan miktarı almak hususunda öncelikleri vardır.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 869 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 784 üncü maddesini karşılamaktadır.

İsviçre Medenî Kanununun 812 nci maddesine uygun olarak üç fıkra hâlinde düzenlenmiştir. Hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Malikin rehinli taşınmaz üzerinde yeni haklar kurmama taahhüdünün geçersiz olduğunu ve rehinden sonra kurulan irtifak haklarıyla rehin arasındaki önceliği düzenler.

Rehin, malikin taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisini ortadan kaldırmaz. Malik rehinli taşınmaz üzerinde yeni rehinler ya da intifa, oturma veya geçit hakkı gibi başka sınırlı aynî haklar kurabilir. Alacaklının malikten bunları kurmayacağına dair taahhüt alması geçersizdir.

Alacaklıyı koruyan kural, önceliktir. Tarihi daha eski olan rehin, alacaklının izni olmadan sonradan kurulan irtifak haklarından ve taşınmaz yüklerinden önce gelir. İrtifak hakkı, başkasına ait bir taşınmazdan belirli biçimde yararlanma hakkıdır; intifa hakkı ve geçit hakkı bunun örnekleridir. Taşınmaz yükü ise taşınmazın malikini belirli bir edimde bulunmakla yükümlü kılan haktır.

Rehin paraya çevrilirken sonradan kurulan irtifak hakkı veya taşınmaz yükü eski tarihli rehinli alacaklıya zarar veriyorsa, yani taşınmaz bu hakla birlikte satıldığında alacağı karşılayacak bedel elde edilemiyorsa, o hak tapudan terkin edilir ve taşınmaz bu yükten arınmış olarak satılır.

Hakkı bu şekilde silinen kişi hakkını bütünüyle kaybetmez. Satış bedelinden, hakkının değerini karşılayan tutarı, kendisinden sonra tescil edilen hak sahiplerinden önce alır.

Örneğin ipotekli bir eve sonradan bir yakın lehine intifa hakkı kurulmuş olsun. Ev intifa hakkıyla birlikte satıldığında ipotekli alacağı karşılayacak bedel elde edilemezse intifa hakkı terkin edilir ve ev intifa hakkı olmadan satılır.