TMK Madde 865 – Koruma önlemleri

TMK Madde 865 metni

Hükmü / Önlem alma yetkisi / Değer düşmelerine karşı / Koruma önlemleri

Madde 865

Malik, rehinli taşınmazın değerini düşüren davranışlarda bulunursa; alacaklı, hâkimden bu gibi davranışları yasaklamasını isteyebilir.

Alacaklıya, gerekli önlemleri almak üzere hâkim tarafından yetki verilebileceği gibi; gecikmesinde tehlike bulunan hâllerde alacaklı, böyle bir yetki verilmeden de gerekli önlemleri kendiliğinden alabilir.

Alacaklı, önlem için yapmış olduğu giderleri malikten isteyebilir ve bu alacakları için taşınmaz üzerinde, tescile gerek olmaksızın ve tescil edilmiş olan diğer yüklerden önce gelen bir rehin hakkına sahip olur.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 865 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 780 inci maddesini karşılamaktadır.

İsviçre Medenî Kanununun 808 inci maddesine uygun olarak üç fıkra halinde düzenlenmiştir. Hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Malik rehinli taşınmazın değerini düşüren davranışlarda bulunursa alacaklının hâkimden bunları yasaklamasını isteyebileceğini ve gerekli önlemleri alabileceğini düzenler.

Rehinli alacaklının güvencesi taşınmazın değeridir. Malik taşınmazı kullanmaya devam eder, ama bu kullanım taşınmazın değerini düşürmemelidir. Binanın bakımsız bırakılıp harap olmaya terk edilmesi veya yapının bölümlerinin sökülüp satılması bu tür davranışlara örnektir.

Alacaklının hakları şunlardır:

• Hâkimden malikin değer düşüren davranışlarını yasaklamasını isteyebilir.
• Hâkim, gerekli önlemleri alması için alacaklıya yetki verebilir. Gecikmesinde tehlike bulunan durumlarda alacaklı böyle bir yetki beklemeden önlemleri kendisi alabilir.
• Önlemler için yaptığı giderleri malikten isteyebilir.

Bu gider alacağı için taşınmaz üzerinde kendiliğinden bir rehin hakkı doğar. Bu rehin hakkının tapuya tescil edilmesine gerek yoktur ve tescil edilmiş diğer bütün yüklerden önce gelir. Yani önlem giderleri, birinci derecedeki ipotek alacaklısından da önce karşılanır.

Değer fiilen düştüğünde alacaklının isteyebileceği güvence ve eski hâle getirme TMK m. 866'da, değer düşmesinin malikin kusuru olmadan meydana geldiği durumlar TMK m. 867'de düzenlenmiştir. Alacaklının taşınmazın korunması için yaptığı zorunlu masraflar ve ödediği sigorta primleri için ayrıca TMK m. 876 uygulanır.