TMK Madde 861 – Bedel olarak ödenen para

TMK Madde 861 metni

Rehnin kurulması ve sona ermesi / Taşınmazların birleştirilmesi / Bedel olarak ödenen para

Madde 861

Rehinli bir taşınmaz için bedel olarak ödenen para, alacaklılar arasında sıralarına göre, aynı sırada iseler alacaklarının miktarlarıyla orantılı olarak bölüştürülür.

Bu bedel, rehinle güvenceye bağlanmış olan alacak miktarının yirmide birinden fazla olduğu veya yeni taşınmaz, alacak için yeterli güvence oluşturmadığı takdirde, alacaklının rızası olmadan borçluya ödenemez.

Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.

TMK Madde 861 gerekçesi

Yürürlükteki Kanunun 776 ncı maddesini karşılamaktadır.

Madde, taşınmaz için ödenen bedelin muhtelif alacaklılar arasında dağıtım şeklini düzenlemektedir. Birinci fıkrada sözü edilen "sıra" deyimi, Almanca "Rangordnung", Fransızca "Rang" terimlerinin karşılığıdır. Rehin hukukunda üstünlük, aynî hakkın doğuşu tarihine göre değil, tarafların ona, rehnin kuruluşu esnasında verdikleri sıraya göre belirlenebilir. Madde, İsviçre Medenî Kanununun 804 üncü maddesine uygun olarak iki fıkra hâlinde düzenlenmiştir. Hüküm değişikliği yoktur.

Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.

Açıklama

Parsel birleştirmede rehinli taşınmaz için para ödendiğinde bu paranın rehinli alacaklılar arasında nasıl bölüştürüleceğini ve ne zaman malike ödenebileceğini düzenler.

Madde, parsel birleştirme ve dağıtım işlemlerine ilişkin hükümler arasında yer alır (TMK m. 859–861). Böyle bir işlemde malike, rehinli parselin karşılığında yeni bir taşınmaz yerine ya da onunla birlikte para verilebilir. Bu para rehinli alacaklılar arasında sıralarına göre dağıtılır. Aynı sırada bulunan alacaklılar, alacaklarının miktarıyla orantılı pay alır.

Sıra, rehin hakları arasındaki öncelik düzenidir. Gerekçede belirtildiği gibi taşınmaz rehninde öncelik, hakkın doğduğu tarihe göre değil, rehin kurulurken ona verilen sıraya göre belirlenir. Rehin dereceleri TMK m. 870–872'de düzenlenmiştir.

İkinci fıkra alacaklıyı korur. Para, alacaklının rızası olmadan borçluya şu iki durumda ödenemez:

• Ödenen bedel, rehinle güvenceye bağlanmış alacağın yirmide birinden fazlaysa,
• Malike verilen yeni taşınmaz alacak için yeterli güvence oluşturmuyorsa.

Örneğin 1.000.000 liralık bir alacak için ödenen bedel 50.000 lirayı aşıyorsa alacaklının onayı aranır. Bedel bu sınırın altında kalıyor ve yeni taşınmaz alacağı yeterince karşılıyorsa para doğrudan borçluya ödenebilir.