TMK Madde 859 – Rehnin başka taşınmaz üzerine geçmesi
TMK Madde 859 metni
Rehnin kurulması ve sona ermesi / Taşınmazların birleştirilmesi / Rehnin başka taşınmaz üzerine geçmesi
Madde 859
Yetkili kamu kurum veya kuruluşu tarafından gerçekleştirilen parsel birleştirilmesi ve dağıtımı işlemi sonucunda birleştirilen parsel üzerindeki rehinler, sıralarını koruyarak o parselin yerine verilen taşınmaz üzerine geçer.
Birleştirme sonucunda meydana gelen taşınmaz, değişik alacaklar için rehinli veya bazıları rehinsiz birden çok parselin yerini alırsa; bu taşınmaz üzerine geçen rehin hakları, taşınmazı bütün olarak kapsar ve olanak ölçüsünde sıralarını korurlar.
Güncel metin: mevzuat.gov.tr, son karşılaştırma 29 Ekim 2026.
TMK Madde 859 gerekçesi
Yürürlükteki Kanunun 774 üncü maddesini karşılamaktadır.
Yürürlükteki metnin birinci fıkrasındaki "Hükümet" deyimi, amaca ve kaynak İsviçre Medenî Kanununun 802 nci maddesine uygun biçimde "kamu kurum ve kuruluşu" olarak değiştirilmiştir. Bu suretle çeşitli kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan birleştirmeler maddenin kapsamı içine alınmıştır. Bunun yanında, aynı fıkradaki "Hükümetin eliyle veya Hükümetin nezareti altında" ibaresi yerine "Yetkili kamu kurum ve kuruluşu tarafından gerçekleştirilen" denmek suretiyle birleştirmeyi yapan makamın rolü vurgulanmıştır. Bunun dışında bir hüküm değişikliği yoktur. Maddede "parsel" deyiminin kullanılış amaç ve nedeni 792 nci maddenin gerekçesinde açıklandığından burada tekrara gerek duyulmamıştır.
Kaynak: Türk Medenî Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu, TBMM 21. Dönem, S. Sayısı 723. Gerekçe, tasarının Meclis’e sunulan metnine aittir; madde sonradan değiştirilmişse güncel metinle farklılık gösterebilir. Gerekçede geçen “yürürlükteki Kanun” 743 sayılı Türk Kanunu Medenîsi, “kaynak Kanun” İsviçre Medenî Kanunudur.
Açıklama
Yetkili bir kamu kurumunun yaptığı parsel birleştirme ve dağıtım işlemlerinde eski parsel üzerindeki rehinlerin yeni taşınmaza nasıl geçeceğini düzenler.
Belediyelerin imar uygulamalarında veya tarım arazilerindeki toplulaştırma çalışmalarında birden fazla parsel birleştirilir, sonra yeniden bölünerek maliklere yeni parseller verilir. Bu işlem sonunda eski parsel ortadan kalkar. Madde, eski parsel üzerindeki rehnin bu yüzden yok olmasını önler. Rehin, eski parselin yerine malike verilen taşınmaz üzerine kendiliğinden geçer ve önceki sırasını korur. Alacaklının yeniden rehin kurdurmasına gerek yoktur.
İkinci fıkra daha karmaşık bir durumu ele alır. Malike verilen yeni taşınmaz birden fazla eski parselin yerini alabilir ve bu parsellerin bir kısmı farklı alacaklılara rehinli, bir kısmı rehinsiz olabilir. Bu durumda yeni taşınmaza geçen rehinler taşınmazın tamamını kapsar ve sıralarını mümkün olduğu ölçüde korur.
Birleştirme sırasında borçlunun taşınmazı rehinden kurtarma hakkı TMK m. 860'ta, rehinli taşınmaz için para ödenmesi hâlinde bu paranın dağıtılması TMK m. 861'de düzenlenmiştir.
Gerekçede anılan yürürlükteki Kanun 743 sayılı eski Medenî Kanundur. Eski metindeki "Hükümet" ifadesi, birleştirmeyi yapan bütün yetkili kamu kurum ve kuruluşlarını kapsayacak biçimde değiştirilmiştir.